เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๕๐] พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรกัสสป เมื่อบุคคลถืออยู่ว่า นั่น
ผู้กระทำ นั่นผู้เสวย [ทุกข์] เราจะกล่าวว่า ทุกข์ตนกระทำเองดังนี้ อันนี้เป็น
สัสสตทิฐิไป เมื่อบุคคลถูกเวทนาทิ่มแทง [รู้] อยู่ว่าผู้กระทำคนหนึ่ง ผู้เสวย
เป็นอีกคนหนึ่ง เราจะกล่าวว่า ทุกข์ผู้อื่นกระทำให้ดังนี้ อันนี้เป็นอุจเฉททิฐิไป
ดูกรกัสสป ตถาคตแสดงธรรมโดยสายกลาง ไม่เข้าไปใกล้ส่วนสุดทั้งสองนั้นว่า
เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย จึงมีสังขาร เพราะสังขารเป็นปัจจัย จึงมีวิญญาณ ... ความ
เกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมีด้วยประการอย่างนี้ เพราะอวิชชานั่นแหละ
ดับด้วยสำรอกโดยไม่เหลือ สังขารจึงดับ เพราะสังขารดับ วิญญาณจึงดับ ...
ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมีด้วยประการอย่างนี้ ฯ
▴ ย่อ
โส กโรติ โส ปฏิสํเวทยตีติ โข กสฺสป อาทิโต สโต
สยํกตํ ทุกฺขนฺติ อิติ วทํ สสฺสตํ เอตํ ปเรติ ฯ✎ ร่าง
“‘So karoti so paṭisaṁvedayatī’ti kho, kassapa, ādito sato ‘sayaṅkataṁ dukkhan’ti iti vadaṁ sassataṁ etaṁ pareti.
“Suppose that he who does the deed and he who experiences the result are one and the same. Then for one who has existed since the beginning, suffering is made by oneself. In speaking like this, one implies this is eternal.
อ้างอิง PTS 2.21 · สยามรัฐ 16.25 · พุทธชยันตี 14.34
อญฺโญ กโรติ
อญฺโญ ปฏิสํเวทยตีติ โข กสฺสป เวทนาภิตุนฺนสฺส สโต ปรกตํ
ทุกฺขนฺติ อิติ วทํ อุจฺเฉทํ เอตํ ปเรติ ฯ✎ ร่าง
‘Añño karoti añño paṭisaṁvedayatī’ti kho, kassapa, vedanābhitunnassa sato ‘paraṅkataṁ dukkhan’ti iti vadaṁ ucchedaṁ etaṁ pareti.
Suppose that he who does the deed is one, and he who experiences the result is another. Then for one stricken by feeling, suffering is made by another. In speaking like this, one implies this is annihilated.
เอเต เต กสฺสป อุโภ
อนฺเต อนุปคมฺม มชฺเฌน ตถาคโต ธมฺมํ เทเสติ✎ ร่าง
Ete te, kassapa, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṁ deseti:
Avoiding these two extremes, the Realized One teaches by the middle way:
อวิชฺชาปจฺจยา
สงฺขารา✎ ร่าง
‘avijjāpaccayā saṅkhārā;
‘Ignorance is a requirement for choices.
สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ ฯเปฯ✎ ร่าง
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe…
Choices are a requirement for consciousness. …
เอวเมตสฺส เกวลสฺส
ทุกฺขกฺขนฺธสฺส สมุทโย โหติ ฯ✎ ร่าง
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
That is how this entire mass of suffering originates.
อวิชฺชาย เตฺวว อเสสวิราคนิโรธา
สงฺขารนิโรโธ✎ ร่าง
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho;
When ignorance fades away and ceases with no residue left behind, choices cease.
สงฺขารนิโรธา วิญฺญาณนิโรโธ ฯเปฯ✎ ร่าง
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe…
When choices cease, consciousness ceases. …
เอวเมตสฺส
เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหตีติ ฯ✎ ร่าง
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’”ti.
That is how this entire mass of suffering ceases.’”