เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๕๕] พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรติมพรุกขะ เมื่อบุคคลถืออยู่ว่า
นั่นเวทนา นั่นผู้เสวย [เวทนา] ดังนี้ แต่เราไม่กล่าวอย่างนี้ว่า สุขและทุกข์
ตนกระทำเอง เมื่อบุคคลถูกเวทนาทิ่มแทง [รู้] อยู่ว่าเวทนาอย่างหนึ่ง ผู้เสวย
[เวทนา] เป็นอีกคนหนึ่ง ดังนี้ แต่เราไม่กล่าวอย่างนี้ว่า สุขและทุกข์ผู้อื่น
กระทำให้ ดูกรติมพรุกขะ ตถาคตแสดงธรรมโดยสายกลาง ไม่เข้าไปใกล้ส่วนสุด
ทั้งสองนั้นว่า เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย จึงมีสังขาร เพราะสังขารเป็นปัจจัย จึงมี
วิญญาณ ... ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมีด้วยประการอย่างนี้ เพราะ
อวิชชานั่นแหละดับด้วยสำรอกโดยไม่เหลือ สังขารจึงดับ เพราะสังขารดับ
วิญญาณจึงดับ ... ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ ย่อมมีด้วยประการอย่างนี้ ฯ
▴ ย่อ
สา เวทนา โส เวทยตีติ โข ติมฺพรุกฺข อาทิโต สโต
สยํกตํ สุขทุกฺขนฺติ เอวญฺจาหํ ๑- น วทามิ ฯ✎ ร่าง
“‘Sā vedanā, so vedayatī’ti kho, timbaruka, ādito sato ‘sayaṅkataṁ sukhadukkhan’ti evampāhaṁ na vadāmi.
“Suppose that the feeling and the one who feels it are one and the same. Then for one who has existed since the beginning, pleasure and pain is made by oneself. I don’t say this.
อ้างอิง สยามรัฐ 16.28 · พุทธชยันตี 14.38
อญฺญา เวทนา อญฺโญ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. เอวมฺปาหํ ฯ เอวมุปริปิ ฯ
เวทยตีติ โข ติมฺพรุกฺข เวทนาภิตุนฺนสฺส สโต ปรกตํ สุขทุกฺขนฺติ
เอวญฺจาหํ น วทามิ ฯ✎ ร่าง
‘Aññā vedanā, añño vedayatī’ti kho, timbaruka, vedanābhitunnassa sato ‘paraṅkataṁ sukhadukkhan’ti evampāhaṁ na vadāmi.
Suppose that the feeling is one thing and the one who feels it is another. Then for one stricken by feeling, pleasure and pain is made by another. I don’t say this.
เอเต เต ติมฺพรุกฺข อุโภ อนฺเต อนุปคมฺม
มชฺเฌน ตถาคโต ธมฺมํ เทเสติ✎ ร่าง
Ete te, timbaruka, ubho ante anupagamma majjhena tathāgato dhammaṁ deseti:
Avoiding these two extremes, the Realized One teaches by the middle way:
อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา✎ ร่าง
‘avijjāpaccayā saṅkhārā;
‘Ignorance is a requirement for choices.
สงฺขารปจฺจยา
วิญฺญาณํ ฯเปฯ✎ ร่าง
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ …pe…
Choices are a requirement for consciousness. …
เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส
สมุทโย โหติ ฯ✎ ร่าง
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
That is how this entire mass of suffering originates.
อวิชฺชาย เตฺวว อเสสวิราคนิโรธา สงฺขารนิโรโธ✎ ร่าง
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho;
When ignorance fades away and ceases with no residue left behind, choices cease.
สงฺขารนิโรธา วิญฺญาณนิโรโธ ฯเปฯ✎ ร่าง
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho …pe…
When choices cease, consciousness ceases. …
เอวเมตสฺส เกวลสฺส
ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหตีติ ฯ✎ ร่าง
evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’”ti.
That is how this entire mass of suffering ceases.’”