กตมญฺจ ภิกฺขเว วิญฺญาณํ ฯ✎ ร่าง
Katamañca, bhikkhave, viññāṇaṁ?
And what is consciousness?
ฉ ยิเม ภิกฺขเว วิญฺญาณกายา✎ ร่าง
Chayime, bhikkhave, viññāṇakāyā—
There are these six classes of consciousness:
จกฺขุวิญฺญาณํ โสตวิญฺญาณํ ฆานวิญฺญาณํ ชิวฺหาวิญฺญาณํ
กายวิญฺญาณํ มโนวิญฺญาณํ ฯ✎ ร่าง
cakkhuviññāṇaṁ, sotaviññāṇaṁ, ghānaviññāṇaṁ, jivhāviññāṇaṁ, kāyaviññāṇaṁ, manoviññāṇaṁ.
eye, ear, nose, tongue, body, and mind consciousness.
อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว วิญฺญาณํ ฯ✎ ร่าง
Idaṁ vuccati, bhikkhave, viññāṇaṁ.
This is called consciousness.
นามรูปสมุทยา วิญฺญาณสมุทโย✎ ร่าง
Nāmarūpasamudayā viññāṇasamudayo;
Consciousness originates from name and form.
นามรูปนิโรธา วิญฺญาณนิโรโธ✎ ร่าง
nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho.
When name and form cease, consciousness ceases.
อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค วิญฺญาณนิโรธคามินีปฏิปทา ฯ
เสยฺยถีทํ ฯ✎ ร่าง
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo viññāṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṁ—
The practice that leads to the cessation of consciousness is simply this noble eightfold path, that is:
สมฺมาทิฏฺฐิ ฯเปฯ สมฺมาสมาธิ ฯ✎ ร่าง
sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.
right view, right purpose, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, and right immersion.
เย หิ เกจิ ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา เอวํ
วิญฺญาณํ อภิญฺญาย เอวํ วิญฺญาณสมุทยํ อภิญฺญาย เอวํ
วิญฺญาณนิโรธํ อภิญฺญาย เอวํ วิญฺญาณนิโรธคามินีปฏิปทํ
อภิญฺญาย วิญฺญาณสฺส นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ปฏิปนฺนา
เต สุปฏิปนฺนา เย สุปฏิปนฺนา เต อิมสฺมึ ธมฺมวินเย คาธนฺติ ฯ✎ ร่าง
Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṁ viññāṇaṁ abhiññāya, evaṁ viññāṇasamudayaṁ abhiññāya, evaṁ viññāṇanirodhaṁ abhiññāya, evaṁ viññāṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ abhiññāya viññāṇassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā.
Whatever ascetics and brahmins have directly known consciousness in this way—and its origin, its cessation, and the practice that leads to its cessation—and are practicing for disillusionment, dispassion, and cessation regarding consciousness: they are practicing well.
เย จ โข เกจิ ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา
วา เอวํ วิญฺญาณํ อภิญฺญาย เอวํ วิญฺญาณสมุทยํ
อภิญฺญาย เอวํ วิญฺญาณนิโรธํ อภิญฺญาย เอวํ วิญฺญาณ-
นิโรธคามินีปฏิปทํ อภิญฺญาย วิญฺญาณสฺส นิพฺพิทา วิราคา
นิโรธา อนุปาทา วิมุตฺตา เต สุวิมุตฺตา✎ ร่าง
Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṁ viññāṇaṁ abhiññāya, evaṁ viññāṇasamudayaṁ abhiññāya, evaṁ viññāṇanirodhaṁ abhiññāya, evaṁ viññāṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ abhiññāya viññāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā, te suvimuttā.
Those ascetics and brahmins who have directly known consciousness in this way—and its origin, its cessation, and the practice that leads to its cessation—and due to disillusionment, dispassion, and cessation regarding consciousness, are freed by not grasping: they are well freed.
อ้างอิงสยามรัฐ 17.76 · พุทธชยันตี 15.108
เย สุวิมุตฺตา เต
เกพลิโน✎ ร่าง
Ye suvimuttā, te kevalino.
Those who are well freed are consummate ones.
เย เกพลิโน วฏฺฏํ เตสํ นตฺถิ ปญฺญาปนายาติ ฯ✎ ร่าง
Ye kevalino vaṭṭaṁ tesaṁ natthi paññāpanāyā”ti.
For consummate ones, there is no cycle of rebirths to be found.”