กตมญฺจ ภิกฺขเว วิญฺญาณํ ฯ✎ ร่าง
Katamañca, bhikkhave, viññāṇaṁ?
And what is consciousness?
ฉ ยิเม ภิกฺขเว วิญฺญาณกายา✎ ร่าง
Chayime, bhikkhave, viññāṇakāyā—
There are these six classes of consciousness:
จกฺขุวิญฺญาณํ โสตวิญฺญาณํ ฆานวิญฺญาณํ ชิวฺหาวิญฺญาณํ
กายวิญฺญาณํ มโนวิญฺญาณํ ฯ✎ ร่าง
cakkhuviññāṇaṁ, sotaviññāṇaṁ, ghānaviññāṇaṁ, jivhāviññāṇaṁ, kāyaviññāṇaṁ, manoviññāṇaṁ.
eye, ear, nose, tongue, body, and mind consciousness.
อิทํ วุจฺจติ ภิกฺขเว วิญฺญาณํ ฯ✎ ร่าง
Idaṁ vuccati, bhikkhave, viññāṇaṁ.
This is called consciousness.
นามรูปสมุทยา วิญฺญาณสมุทโย✎ ร่าง
Nāmarūpasamudayā viññāṇasamudayo;
Consciousness originates from name and form.
นามรูปนิโรธา วิญฺญาณนิโรโธ✎ ร่าง
nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho.
When name and form cease, consciousness ceases.
อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค วิญฺญาณนิโรธคามินีปฏิปทา ฯ
เสยฺยถีทํ ฯ✎ ร่าง
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo viññāṇanirodhagāminī paṭipadā, seyyathidaṁ—
The practice that leads to the cessation of consciousness is simply this noble eightfold path, that is:
สมฺมาทิฏฺฐิ ฯเปฯ สมฺมาสมาธิ ฯ✎ ร่าง
sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhi.
right view, right purpose, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, and right immersion.
ยํ วิญฺญาณํ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สุขํ โสมนสฺสํ✎ ร่าง
Yaṁ viññāṇaṁ paṭicca uppajjati sukhaṁ somanassaṁ—
The pleasure and happiness that arise from consciousness: this is its gratification.
อ้างอิงสยามรัฐ 17.80
อยํ
วิญฺญาณสฺส อสฺสาโท✎ ร่าง
ayaṁ viññāṇassa assādo.
ยํ วิญฺญาณํ อนิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ✎ ร่าง
Yaṁ viññāṇaṁ aniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ—
That consciousness is impermanent, suffering, and perishable: this is its drawback.
อยํ
วิญฺญาณสฺส อาทีนโว✎ ร่าง
ayaṁ viññāṇassa ādīnavo.
โย วิญฺญาณสฺมึ ฉนฺทราควินโย
ฉนฺทราคปฺปหานํ✎ ร่าง
Yo viññāṇasmiṁ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ—
Removing and giving up desire and greed for consciousness: this is its escape.
อิทํ วิญฺญาณสฺส นิสฺสรณํ ฯ✎ ร่าง
idaṁ viññāṇassa nissaraṇaṁ.
เย หิ เกจิ
ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา เอวํ วิญฺญาณํ อภิญฺญาย
เอวํ วิญฺญาณสมุทยํ อภิญฺญาย เอวํ วิญฺญาณนิโรธํ อภิญฺญาย
เอวํ วิญฺญาณนิโรธคามินีปฏิปทํ อภิญฺญาย✎ ร่าง
Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṁ viññāṇaṁ abhiññāya, evaṁ viññāṇasamudayaṁ abhiññāya, evaṁ viññāṇanirodhaṁ abhiññāya, evaṁ viññāṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ abhiññāya;
Those ascetics and brahmins who have directly known consciousness in this way—and its origin, its cessation, and the practice that leads to its cessation;
เอวํ วิญฺญาณสฺส
อสฺสาทํ อภิญฺญาย เอวํ วิญฺญาณสฺส อาทีนวํ อภิญฺญาย เอวํ
วิญฺญาณสฺส นิสฺสรณํ อภิญฺญาย วิญฺญาณสฺส นิพฺพิทาย
วิราคาย นิโรธาย ปฏิปนฺนา เต สุปฏิปนฺนา✎ ร่าง
evaṁ viññāṇassa assādaṁ abhiññāya, evaṁ viññāṇassa ādīnavaṁ abhiññāya, evaṁ viññāṇassa nissaraṇaṁ abhiññāya viññāṇassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipannā, te suppaṭipannā.
its gratification, drawback, and escape—and are practicing for disillusionment, dispassion, and cessation regarding consciousness: they are practicing well.
เย สุปฏิปนฺนา
เต อิมสฺมึ ธมฺมวินเย คาธนฺติ ฯ✎ ร่าง
Ye suppaṭipannā, te imasmiṁ dhammavinaye gādhanti.
Those who practice well have a footing in this teaching and training.
เย จ โข เกจิ ภิกฺขเว สมณา วา พฺราหฺมณา วา เอวํ
วิญฺญาณํ อภิญฺญาย เอวํ วิญฺญาณสมุทยํ อภิญฺญาย เอวํ วิญฺญาณนิโรธํ
อภิญฺญาย เอวํ วิญฺญาณนิโรธคามินีปฏิปทํ อภิญฺญาย✎ ร่าง
Ye ca kho keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā evaṁ viññāṇaṁ abhiññāya, evaṁ viññāṇasamudayaṁ abhiññāya, evaṁ viññāṇanirodhaṁ abhiññāya, evaṁ viññāṇanirodhagāminiṁ paṭipadaṁ abhiññāya;
Those ascetics and brahmins who have directly known consciousness in this way—and its origin, its cessation, and the practice that leads to its cessation;
อ้างอิงPTS 3.65 · ฉัฏฐสังคายนา 25.60
เอวํ
วิญฺญาณสฺส อสฺสาทํ อภิญฺญาย เอวํ วิญฺญาณสฺส อาทีนวํ
อภิญฺญาย เอวํ วิญฺญาณสฺส นิสฺสรณํ อภิญฺญาย วิญฺญาณสฺส
นิพฺพิทา วิราคา นิโรธา อนุปาทา วิมุตฺตา เต สุวิมุตฺตา✎ ร่าง
evaṁ viññāṇassa assādaṁ abhiññāya, evaṁ viññāṇassa ādīnavaṁ abhiññāya, evaṁ viññāṇassa nissaraṇaṁ abhiññāya viññāṇassa nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimuttā, te suvimuttā.
its gratification, drawback, and escape—and due to disillusionment, dispassion, and cessation regarding consciousness, are freed by not grasping: they are well freed.
เย
สุวิมุตฺตา เต เกพลิโน✎ ร่าง
Ye suvimuttā, te kevalino.
Those who are well freed are consummate ones.
เย เกพลิโน วฏฺฏํ เตสํ นตฺถิ ปญฺญาปนาย ฯ✎ ร่าง
Ye kevalino vaṭṭaṁ tesaṁ natthi paññāpanāya.
For consummate ones, there is no cycle of rebirths to be found.
เอวํ โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ สตฺตฏฺฐานกุสโล โหติ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sattaṭṭhānakusalo hoti.
That’s how a mendicant is skilled in seven cases.