เตน โข ปน สมเยน อญฺญตรสฺส ภิกฺขุโน เอวํ เจตโส
ปริวิตกฺโก อุทปาทิ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena aññatarassa bhikkhuno evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
Now at that time one of the mendicants had the thought:
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 25.95
อิติ กิร โภ รูปํ อนตฺตา ฯ เวทนา ฯ
สญฺญา ฯ สงฺขารา ฯ วิญฺญาณํ อนตฺตา✎ ร่าง
“iti kira bho rūpaṁ anattā, vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṁ anattā;
“So it seems, worthy sir, that form, feeling, perception, choices, and consciousness are not-self.
อนตฺตกตานิ กมฺมานิ
กมฺมตฺตานํ ๒- ผุสิสฺสนฺตีติ ฯ✎ ร่าง
anattakatāni kammāni kathamattānaṁ phusissantī”ti.
Then how will the deeds done by not-self affect the self?”
อถ โข ภควา ตสฺส ภิกฺขุโน เจตสา ๓-
เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย ภิกฺขู อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā tassa bhikkhuno cetasā ceto parivitakkamaññāya bhikkhū āmantesi:
Then the Buddha, knowing that monk’s train of thought, addressed the mendicants:
ฐานํ โข ปเนตํ ภิกฺขเว
วิชฺชติ ยํ อิเธกจฺโจ โมฆปุริโส อวิชฺชาคโต ๔- ตณฺหาธิคเตน
เจตสา สตฺถุ สาสนํ อติธาวิตพฺพํ ๕- มญฺเญยฺย✎ ร่าง
“Ṭhānaṁ kho panetaṁ, bhikkhave, vijjati yaṁ idhekacco moghapuriso avidvā avijjāgato taṇhādhipateyyena cetasā satthusāsanaṁ atidhāvitabbaṁ maññeyya.
“It’s possible that some futile person here—unknowing and ignorant, their mind dominated by craving—thinks they can overstep the teacher’s instructions. They think:
อ้างอิงPTS 3.104
อิติ กิร โภ
รูปํ อนตฺตา ฯ เวทนา ฯ สญฺญา ฯ สงฺขารา ฯ วิญฺญาณํ อนตฺตา✎ ร่าง
‘Iti kira, bho, rūpaṁ anattā, vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṁ anattā.
‘So it seems, worthy sir, that form, feeling, perception, choices, and consciousness are not-self.
อนตฺตกตานิ กมฺมานิ กมฺมตฺตานํ ผุสิสฺสนฺตีติ ๖- ฯ✎ ร่าง
Anattakatāni kammāni kathamattānaṁ phusissantī’ti?
Then how will the deeds done by not-self affect the self?’
ปฏิปุจฺฉา
วินีตา โข เม ตุเมฺห ภิกฺขเว ตตฺร ตตฺร เตสุ เตสุ ๗- ธมฺเมสุ✎ ร่าง
Paṭipucchāvinītā kho me tumhe, bhikkhave, tatra tatra tesu tesu dhammesu.
Now, mendicants, you have been educated by me in questioning with regards to all these things in all such cases.
ตํ
กึ มญฺญถ ภิกฺขเว✎ ร่าง
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
What do you think, mendicants?
อ้างอิงสยามรัฐ 17.127 · พุทธชยันตี 15.178
รูปํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วาติ ฯ✎ ร่าง
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
Is form permanent or impermanent?”
อนิจฺจํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Aniccaṁ, bhante”.
“Impermanent, sir.”
เวทนา ฯ✎ ร่าง
“Vedanā …
“Is feeling …
สญฺญา ฯ✎ ร่าง
saññā …
perception …
สงฺขารา ฯ✎ ร่าง
saṅkhārā …
choices …
วิญฺญาณํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ
@เชิงอรรถ: ๑ โป. ปนสทฺโท ทิสฺสติ ฯ ๒ ม. อุ. ๑๐๖. กมตฺตานํ ฯ ม. กถมตฺตานํ ฯ สี. ยุ.@กตมตฺตานํ ฯ ๓ โป. เจตโส ฯ ๔ โป. อวิชฺชาตณฺหาธิคเตน ฯ ม. ยุ. อวิทฺวา@อวิชฺชาคโต ตณฺหาธิปเตยฺเยน ฯ ๕ โป. อติวิธาตพฺพํ ฯ@๖ ยุ. อิติสทฺโท น ทิสฺสติ ฯ ๗ โป. ยุ. เตสูติ น ทิสฺสติ ฯ
วาติ ฯ✎ ร่าง
viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
consciousness permanent or impermanent?”
อนิจฺจํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Aniccaṁ, bhante”.
“Impermanent, sir.”
ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วา ตํ สุขํ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“But if it’s impermanent, is it suffering or happiness?”
ทุกฺขํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Suffering, sir.”
ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ กลฺลํ นุ ตํ
สมนุปสฺสิตุํ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
“But if it’s impermanent, suffering, and perishable, is it fit to be regarded thus:
เอตํ มม เอโสหมสฺมิ เอโส เม อตฺตาติ ฯ✎ ร่าง
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
‘This is mine, I am this, this is my self’?”
โน
เหตํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“No hetaṁ, bhante”.
“No, sir.”
ตสฺมา ติห ฯเปฯ✎ ร่าง
Tasmātiha …pe…
“So you should truly see …
เอวํ ปสฺสํ ฯเปฯ✎ ร่าง
evaṁ passaṁ …pe…
Seeing this …
นาปรํ
อิตฺถตฺตายาติ ปชานาตีติ ฯ✎ ร่าง
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti.
They understand: ‘… there is nothing further for this place.’”
เทฺว ขนฺธา ตญฺเญว สิยํ✎ ร่าง
“Dve khandhā taññeva siyaṁ,
“Two on the aggregates; exactly the same; and can there be;
อธิวจนํ จ เหตุนา✎ ร่าง
adhivacanañca hetunā;
on the term; and on the cause;
สกฺกาเยน ๒- ทุเว วุตฺตา✎ ร่าง
Sakkāyena duve vuttā,
two questions on substantial reality;
อสฺสาทวิญฺญาณเกน จ✎ ร่าง
assādaviññāṇakena ca;
gratification; and that with consciousness:
เอเต ทสวิธา วุตฺตา✎ ร่าง
Ete dasavidhā vuttā,
these are the ten questions
โหติ ภิกฺขุ ปุจฺฉายาติ ๓- ๔- ฯ✎ ร่าง
hoti bhikkhu pucchāyā”ti.
the mendicant came to ask.”
ขชฺชนิยวคฺโค ตติโย ฯ✎ ร่าง
Khajjanīyavaggo tatiyo.
ตสฺสุทฺทานํ✎ ร่าง
Tassuddānaṁ
อสฺสาโท เทฺว สมุทยา✎ ร่าง
Assādo dve samudayā,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 25.96
อรหนฺเตหิ อปเร เทฺว✎ ร่าง
arahantehi apare dve;
สีโห ๖- ขชฺชนิปิณฺโฑลฺยํ✎ ร่าง
Sīho khajjanī piṇḍolyaṁ,
ปาลิเลยฺเยน ปุณฺณมาติ ฯ
-------------
@เชิงอรรถ: ๑ โป. เทฺว ทิฏฺฐา ตญฺเญว ปิยํ อธิวจนา จ เหตุนา ฯ ๒ ยุ. สตฺตา เยน ฯ@๓ โป. ปจฺจยา ฯ ๔ สี. อยํ คาถา น ทิสฺสติ ฯ ๕ โป. สมุทโย ฯ ๖ ยุ. สีหา ฯ
ขนฺธ✎ ร่าง
pālileyyena puṇṇamāti.
สํยุตฺตสฺส มชฺฌิมปณฺณาสเก เถรวคฺโค จตุตฺโถ✎ ร่าง
Saṁyutta Nikāya 22.83
Linked Discourses 22.83