เนื้อความทั้งข้อ
[๒๐๔] สา. ดูกรท่านยมกะ ถ้าชนทั้งหลาย พึงถามท่านอย่างนี้ว่า ท่านยมกะ ภิกษุ
ผู้ที่เป็นพระอรหันตขีณาสพ เมื่อตายไปแล้ว ย่อมเป็นอะไร ท่านถูกถามอย่างนั้น จะพึงกล่าวแก้
ว่าอย่างไร?
ย. ข้าแต่ท่านสารีบุตร ถ้าเขาถามอย่างนั้น ผมพึงกล่าวแก้อย่างนี้ว่ารูปแลไม่เที่ยง สิ่ง
ใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นดับไปแล้ว ถึงแล้วซึ่งการตั้งอยู่ไม่ได้ เวทนา
สัญญา สังขาร วิญญาณไม่เที่ยง สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นเป็นทุกข์ สิ่งใดเป็นทุกข์ สิ่งนั้นดับไป
แล้ว ถึงแล้วซึ่งการตั้งอยู่ไม่ได้ ข้าแต่ท่านสารีบุตร ผมถูกเขาถามอย่างนั้น พึงกล่าวแก้อย่างนี้.
สเจ ตํ อาวุโส ยมก เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ✎ ร่าง
“Sace taṁ, āvuso yamaka, evaṁ puccheyyuṁ:
“Reverend Yamaka, suppose they were to ask you:
อ้างอิงสยามรัฐ 17.137 · ฉัฏฐสังคายนา 25.103
โย โส อาวุโส
ยมก ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว โส กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา
กึ โหตีติ✎ ร่าง
‘yo so, āvuso yamaka, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo so kāyassa bhedā paraṁ maraṇā kiṁ hotī’ti?
‘When their body breaks up, after death, what happens to a perfected one, who has ended the defilements?’
เอวํ ปุฏฺโฐ ตฺวํ อาวุโส ยมก กินฺติ พฺยากเรยฺยาสีติ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, āvuso yamaka, kinti byākareyyāsī”ti?
How would you answer?”
สเจ มํ อาวุโส เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ✎ ร่าง
“Sace maṁ, āvuso, evaṁ puccheyyuṁ:
“Reverend, if they were to ask this,
โย โส อาวุโส ยมก ภิกฺขุ
อรหํ ขีณาสโว โส กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา กึ โหตีติ✎ ร่าง
‘yo so, āvuso yamaka, bhikkhu arahaṁ khīṇāsavo so kāyassa bhedā paraṁ maraṇā kiṁ hotī’ti?
เอวํ ปุฏฺโฐ ๓- อหมาวุโส เอวํ พฺยากเรยฺยํ✎ ร่าง
Evaṁ puṭṭhohaṁ, āvuso, evaṁ byākareyyaṁ:
I’d answer like this:
รูปํ โข
อาวุโส อนิจฺจํ✎ ร่าง
‘rūpaṁ kho, āvuso, aniccaṁ.
‘Reverend, form is impermanent.
ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ✎ ร่าง
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ;
What’s impermanent is suffering.
ยํ ทุกฺขํ ตํ นิรุทฺธํ ตทตฺถํ ๔-
คตํ ฯ✎ ร่าง
yaṁ dukkhaṁ taṁ niruddhaṁ tadatthaṅgataṁ.
What’s suffering has ceased and disappeared.
เวทนา ฯ✎ ร่าง
Vedanā …
Feeling …
สญฺญา ฯ✎ ร่าง
saññā …
perception …
สงฺขารา ฯ✎ ร่าง
saṅkhārā …
choices …
วิญฺญาณํ อนิจฺจํ✎ ร่าง
viññāṇaṁ aniccaṁ.
consciousness is impermanent.
ยทนิจฺจํ ตํ ทุกฺขํ✎ ร่าง
Yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ;
What’s impermanent is suffering.
ยํ ทุกฺขํ ตํ นิรุทฺธํ ตทตฺถํ คตนฺติ✎ ร่าง
yaṁ dukkhaṁ taṁ niruddhaṁ tadatthaṅgatan’ti.
What’s suffering has ceased and disappeared.’
เอวํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. เถตโต ๒ โป. อวินฺทสุโน ฯ ๓ ม. ปุฏฺฐาหํ อาวุโส ฯ ๔ ยุ.@ตมตฺถคตํ ฯ
ปุฏฺโฐ อหํ อาวุโส เอวํ พฺยากเรยฺยนฺติ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ puṭṭhohaṁ, āvuso, evaṁ byākareyyan”ti.
That’s how I’d answer such a question.”