เอกํ สมยํ อายสฺมา จ สารีปุตฺโต อายสฺมา จ
มหาโกฏฺฐิโต พาราณสิยํ วิหรนฺติ อิสิปตเน มิคทาเย ฯ✎ ร่าง
Ekaṁ samayaṁ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye …pe…
At one time Venerable Sāriputta and Venerable Mahākoṭṭhita were staying near Varanasi, in the deer park at Isipatana. …
อ้างอิงPTS 3.173
เอกมนฺตํ
นิสินฺโน โข อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโต อายสฺมนฺตํ สารีปุตฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:
Mahākoṭṭhita said to Sāriputta:
วิชฺชา วิชฺชาติ อาวุโส สารีปุตฺต วุจฺจติ✎ ร่าง
“‘vijjā, vijjā’ti, āvuso sāriputta, vuccati.
“Reverend Sāriputta, they speak of this thing called ‘knowledge’.
กตมา นุ โข อาวุโส
วิชฺชา✎ ร่าง
Katamā nu kho, āvuso, vijjā;
What is knowledge?
กิตฺตาวตา จ วิชฺชาคโต โหตีติ ฯ✎ ร่าง
kittāvatā ca vijjāgato hotī”ti?
And how is a knowing one defined?”
อิธาวุโส สุตวา
อริยสาวโก สมุทยธมฺมํ รูปํ สมุทยธมฺมํ รูปนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ
วยธมฺมํ รูปํ ฯเปฯ สมุทยวยธมฺมํ รูปํ สมุทยวยธมฺมํ รูปนฺติ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. วุจฺจติ อาวุโส ฯ
ยถาภูตํ ปชานาติ✎ ร่าง
“Idhāvuso, sutavā ariyasāvako samudayadhammaṁ rūpaṁ ‘samudayadhammaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ pajānāti; vayadhammaṁ rūpaṁ …pe… samudayavayadhammaṁ rūpaṁ ‘samudayavayadhammaṁ rūpan’ti yathābhūtaṁ pajānāti;
“Reverend, it’s when a learned noble disciple truly understands form, which is liable to originate … liable to vanish … liable to originate and vanish, as form which is liable to originate and vanish.
อ้างอิงสยามรัฐ 17.212 · ฉัฏฐสังคายนา 25.157
สมุทยธมฺมํ เวทนํ ฯเปฯ✎ ร่าง
samudayadhammaṁ vedanaṁ …pe… samudayavayadhammā vedanā …
They truly understand feeling …
สมุทยธมฺมํ สญฺญํ
ฯเปฯ✎ ร่าง
samudayadhammaṁ saññaṁ …pe…
perception …
สมุทยธมฺเม สงฺขาเร ฯ วยธมฺเม สงฺขาเร ฯ สมุทยวยธมฺเม
สงฺขาเร สมุทยวยธมฺมา สงฺขาราติ ยถาภูตํ ปชานาติ✎ ร่าง
samudayadhamme saṅkhāre … vayadhamme saṅkhāre … samudayavayadhamme saṅkhāre ‘samudayavayadhammā saṅkhārā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
choices …
สมุทยธมฺมํ วิญฺญาณํ ฯ วยธมฺมํ วิญฺญาณํ ฯ สมุทยวยธมฺมํ
วิญฺญาณํ สมุทยวยธมฺมํ วิญฺญาณนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ ฯ✎ ร่าง
Samudayadhammaṁ viññāṇaṁ … vayadhammaṁ viññāṇaṁ … samudayavayadhammaṁ viññāṇaṁ ‘samudayavayadhammaṁ viññāṇan’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
consciousness, which is liable to originate … liable to vanish … liable to originate and vanish, as consciousness which is liable to originate and vanish.
อยํ วุจฺจตาวุโส วิชฺชา✎ ร่าง
Ayaṁ vuccatāvuso, vijjā;
This is called knowledge.
เอตฺตาวตา จ วิชฺชาคโต โหตีติ ฯ✎ ร่าง
ettāvatā ca vijjāgato hotī”ti.
And this is how a knowing one is defined.”