สาวตฺถิยํ ฯ✎ ร่าง
Sāvatthinidānaṁ.
At Sāvatthī.
อถ โข อายสฺมา อานนฺโท สายณฺหสมยํ
ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho āyasmā ānando …pe…
And then Venerable Ānanda …
เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข
อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ ภควา เอตทโวจ✎ ร่าง
ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ ānandaṁ bhagavā etadavoca:
sitting to one side, the Buddha said to him:
สเจ ตํ อานนฺท เอวํ
ปุจฺเฉยฺยุํ✎ ร่าง
“Sace taṁ, ānanda, evaṁ puccheyyuṁ:
“Ānanda, suppose they were to ask you:
อ้างอิงPTS 3.38 · สยามรัฐ 17.47 · พุทธชยันตี 15.68
กตเมสํ อาวุโส อานนฺท ธมฺมานํ อุปฺปาโท ปญฺญายติ
วโย ปญฺญายติ ฐิตานํ อญฺญถตฺตํ ปญฺญายตีติ ฯ✎ ร่าง
‘katamesaṁ, āvuso ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatī’ti?
‘Reverend Ānanda, what are the things for which arising is evident, vanishing is evident, and change while persisting is evident?’
เอวํ ปุฏฺโฐ
ตฺวํ อานนฺท กินฺติ พฺยากเรยฺยาสีติ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ puṭṭho tvaṁ, ānanda, kinti byākareyyāsī”ti?
How would you answer?”
สเจ มํ ภนฺเต เอวํ
ปุจฺเฉยฺยุํ✎ ร่าง
“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:
“Sir, suppose they were to ask me:
กตเมสํ อาวุโส อานนฺท ธมฺมานํ อุปฺปาโท ปญฺญายติ
วโย ปญฺญายติ ฐิตานํ อญฺญถตฺตํ ปญฺญายตีติ ฯ✎ ร่าง
‘katamesaṁ, āvuso ānanda, dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatī’ti?
‘What are the things for which arising is evident, vanishing is evident, and change while persisting is evident?’
เอวํ ปุฏฺโฐ
อหํ ภนฺเต เอวํ พฺยากเรยฺยํ✎ ร่าง
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
I’d answer like this:
รูปสฺส โข อาวุโส อุปฺปาโท
ปญฺญายติ วโย ปญฺญายติ ฐิตสฺส อญฺญถตฺตํ ปญฺญายติ ฯ✎ ร่าง
‘rūpassa kho, āvuso, uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati.
‘Reverend, the arising of form is evident, its vanishing is evident, and change while persisting is evident.
เวทนาย ฯ✎ ร่าง
Vedanāya …
The arising of feeling …
สญฺญาย ฯ✎ ร่าง
saññāya …
perception …
สงฺขารานํ ฯ✎ ร่าง
saṅkhārānaṁ …
choices …
วิญฺญาณสฺส อุปฺปาโท
ปญฺญายติ วโย ปญฺญายติ ฐิตสฺส อญฺญถตฺตํ ปญฺญายติ ฯ✎ ร่าง
viññāṇassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyati.
consciousness is evident, its vanishing is evident, and change while persisting is evident.
อิเมสํ โข อาวุโส ธมฺมานํ อุปฺปาโท ปญฺญายติ วโย ปญฺญายติ
ฐิตานํ อญฺญถตฺตํ ปญฺญายตีติ ฯ✎ ร่าง
Imesaṁ kho, āvuso, dhammānaṁ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṁ paññāyatī’ti.
These are the things for which arising is evident, vanishing is evident, and change while persisting is evident.’
เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ ภนฺเต เอวํ
พฺยากเรยฺยนฺติ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.
That’s how I’d answer such a question.”