อุทโก สุทํ ภิกฺขเว รามปุตฺโต เอวํ วาจํ ภาสติ✎ ร่าง
“Udako sudaṁ, bhikkhave, rāmaputto evaṁ vācaṁ bhāsati:
“Mendicants, Uddaka son of Rāma used to say:
อ้างอิงPTS 4.83
อิทํ ชาตุ เวทคู✎ ร่าง
‘idaṁ jātu vedagū,
‘Hereupon, ever the knowledge master!
อิทํ ชาตุ ปพฺพชิ✎ ร่าง
idaṁ jātu sabbajī,
Hereupon, ever the conqueror of all!
อิทํ ชาตุ อปลิขตํ✎ ร่าง
idaṁ jātu apalikhataṁ
Hereupon, ever the undug
คณฺฑมูลํ ปลิขณึติ ๓- ฯ✎ ร่าง
gaṇḍamūlaṁ palikhaṇin’ti.
boil’s root was dug out by me!’
ตํ โข ปเนตํ ภิกฺขเว อุทโก รามปุตฺโต
อเวทคูเยว สมาโน เวทคูสฺมีติ ภาสติ อปพฺพชิเยว ๔- สมาโน
ปพฺพชิสฺมีติ ภาสติ อปลิขตํเยว คณฺฑมูลํ ปลิขตํ เม คณฺฑมูลนฺติ
ภาสติ ฯ✎ ร่าง
Taṁ kho panetaṁ, bhikkhave, udako rāmaputto avedagūyeva samāno ‘vedagūsmī’ti bhāsati, asabbajīyeva samāno ‘sabbajīsmī’ti bhāsati, apalikhataṁyeva gaṇḍamūlaṁ ‘palikhataṁ me gaṇḍamūlan’ti bhāsati.
Even though Uddaka son of Rāma was no knowledge master, he said ‘I’m a knowledge master.’ Though he was no conqueror of all, he said ‘I’m conqueror of all.’ And though the boil’s root was not dug out, he said ‘I’ve dug out the boil’s root.’
อถ ๕- โข ตํ ภิกฺขเว ภิกฺขุ สมฺมา วทมาโน
วเทยฺย✎ ร่าง
Idha kho taṁ, bhikkhave, bhikkhu sammā vadamāno vadeyya:
A mendicant might rightly say here:
อิทํ ชาตุ เวทคู✎ ร่าง
‘idaṁ jātu vedagū,
‘Hereupon, ever the knowledge master!
อิทํ ชาตุ ปพฺพชิ✎ ร่าง
idaṁ jātu sabbajī,
Hereupon, ever the conqueror of all!
อิทํ ชาตุ อปลิขตํ✎ ร่าง
idaṁ jātu apalikhataṁ
Hereupon, ever the undug
คณฺฑมูลํ ปลิขณึติ ฯ✎ ร่าง
gaṇḍamūlaṁ palikhaṇin’ti.
boil’s root is dug out!’
กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ เวทคู โหติ ฯ✎ ร่าง
Kathañca, bhikkhave, vedagū hoti?
And how is someone a knowledge master?
ยโต โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ
อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ ปชานาติ ฯ✎ ร่าง
Yato kho, bhikkhave, bhikkhu channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti;
It’s when a mendicant truly understands the six fields of contact’s origin, disappearance, gratification, drawback, and escape.
เอวํ
โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ เวทคู โหติ ฯ✎ ร่าง
evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu vedagū hoti.
That’s how a mendicant is a knowledge master.
กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปพฺพชิ
โหติ ฯ✎ ร่าง
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sabbajī hoti?
And how is a mendicant a conqueror of all?
อ้างอิงพุทธชยันตี 16.178
ยโต โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ สมุทยญฺจ
อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ วิทิตฺวา
อนุปาทา วิมุตฺโต โหติ ฯ✎ ร่าง
Yato kho, bhikkhave, bhikkhu channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ viditvā anupādāvimutto hoti;
It’s when a mendicant comes to be freed by not grasping after truly understanding the six fields of contact’s origin, disappearance, gratification, drawback, and escape.
เอวํ โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ ปพฺพชิ
โหติ ฯ✎ ร่าง
evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sabbajī hoti.
That’s how a mendicant is a conqueror of all.
กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุโน ๖- จ อปลิขตํ คณฺฑมูลํ
ปลิขตํ โหติ ฯ✎ ร่าง
Kathañca, bhikkhave, bhikkhuno apalikhataṁ gaṇḍamūlaṁ palikhataṁ hoti?
And how has a mendicant dug out the undug boil’s root?
อ้างอิงPTS 4.84 · สยามรัฐ 18.104 · ฉัฏฐสังคายนา 26.90
คณฺโฑติ โข ภิกฺขเว อิมสฺเสตํ จาตุมฺมหาภูติกสฺส
กายสฺส อธิวจนํ มาตาเปตฺติกสมฺภวสฺส โอทนกุมฺมาสูปจยสฺส
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. สพฺพชี ฯ ๒ ยุ. ปลิขิตํ ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๓ ยุ. ปลิขณีติ ฯ ๔ ม. ยุ.@อสพฺพชี ฯ ๕ สี. ม. ยุ. อิธ ฯ ๖ ยุ. ภิกฺขุ อปลิขิตํ ฯ
อนิจฺจุจฺฉาทนปริมทฺทนเภทนวิทฺธํสนธมฺมสฺส ฯ✎ ร่าง
Gaṇḍoti kho, bhikkhave, imassetaṁ cātumahābhūtikassa kāyassa adhivacanaṁ mātāpettikasambhavassa odanakummāsūpacayassa aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṁsanadhammassa.
‘Boil’ is a term for this body made up of the four principal states, produced by mother and father, built up from rice and porridge, liable to impermanence, to wearing away and erosion, to breaking up and destruction.
คณฺฑมูลนฺติ โข
ภิกฺขเว ตณฺหาเยตํ อธิวจนํ ฯ✎ ร่าง
Gaṇḍamūlanti kho, bhikkhave, taṇhāyetaṁ adhivacanaṁ.
‘Boil’s root’ is a term for craving.
ยโต โข ภิกฺขเว ภิกฺขุโน ตณฺหา
ปหีนา โหติ อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวงฺคตา อายตึ
อนุปฺปาทธมฺมา ฯ✎ ร่าง
Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno taṇhā pahīnā hoti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā;
It’s when a mendicant has given up craving, cut it off at the root, made it like a palm stump, obliterated it, so it’s unable to arise in the future.
เอวํ โข ภิกฺขเว ภิกฺขุโน อปลิขตํ คณฺฑมูลํ
ปลิขตํ โหติ ฯ✎ ร่าง
evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno apalikhataṁ gaṇḍamūlaṁ palikhataṁ hoti.
That’s how a mendicant has dug out the undug boil’s root.
อุทโก สุทํ ภิกฺขเว รามปุตฺโต เอวํ วาจํ ภาสติ✎ ร่าง
Udako sudaṁ, bhikkhave, rāmaputto evaṁ vācaṁ bhāsati:
Uddaka son of Rāma used to say:
อิทํ
ชาตุ เวทคู✎ ร่าง
‘idaṁ jātu vedagū,
‘Hereupon, ever the knowledge master!
อิทํ ชาตุ ปพฺพชิ✎ ร่าง
idaṁ jātu sabbajī,
Hereupon, ever the conqueror of all!
อิทํ ชาตุ อปลิขตํ✎ ร่าง
idaṁ jātu apalikhataṁ
Hereupon, ever the undug
คณฺฑมูลํ
ปลิขณึติ ฯ✎ ร่าง
gaṇḍamūlaṁ palikhaṇin’ti.
boil’s root is dug out!’
ตํ โข ปเนตํ ภิกฺขเว อุทโก รามปุตฺโต อเวทคูเยว
สมาโน เวทคูสฺมีติ ภาสติ อปพฺพชิเยว สมาโน ปพฺพชิสฺมีติ
ภาสติ อปลิขตญฺเญว คณฺฑมูลํ ปลิขตมฺเม คณฺฑมูลนฺติ ภาสติ ฯ✎ ร่าง
Taṁ kho panetaṁ, bhikkhave, udako rāmaputto avedagūyeva samāno ‘vedagūsmī’ti bhāsati, asabbajīyeva samāno ‘sabbajīsmī’ti bhāsati; apalikhataṁyeva gaṇḍamūlaṁ ‘palikhataṁ me gaṇḍamūlan’ti bhāsati.
Even though Uddaka son of Rāma was no knowledge master, he said ‘I’m a knowledge master.’ Though he was no conqueror of all, he said ‘I’m conqueror of all.’ And though the boil’s root was not dug out, he said ‘I’ve dug out the boil’s root.’
อิทํ ๑- โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ สมฺมา วทมาโน วเทยฺย✎ ร่าง
Idha kho taṁ, bhikkhave, bhikkhu sammā vadamāno vadeyya:
A mendicant might rightly say here:
อิทํ ชาตุ เวทคู✎ ร่าง
‘idaṁ jātu vedagū,
‘Hereupon, ever the knowledge master!
อิทํ ชาตุ ปพฺพชิ✎ ร่าง
idaṁ jātu sabbajī,
Hereupon, ever the conqueror of all!
อิทํ ชาตุ อปลิขตํ✎ ร่าง
idaṁ jātu apalikhataṁ
Hereupon, ever the undug
คณฺฑมูลํ ปลิขณึติ ฯ✎ ร่าง
gaṇḍamūlaṁ palikhaṇin’ti.
boil’s root is dug out!’”
วคฺโค ปญฺจโม ฯ✎ ร่าง
Saḷavaggo pañcamo.
ตสฺสุทฺทานํ✎ ร่าง
Tassuddānaṁ
เทฺว สงฺคยฺหา ปริหานํ✎ ร่าง
Dve saṅgayhā parihānaṁ,
ปมาทวิหารี จ สํวโร✎ ร่าง
Pamādavihārī ca saṁvaro;
สมาธิ ปฏิสลฺลีนํ✎ ร่าง
Samādhi paṭisallānaṁ,
เทฺวนตุมฺหาเกน อุทโกติ ฯ✎ ร่าง
Dve natumhākena uddakoti.
ทุติยปณฺณาสเก✎ ร่าง
Saḷāyatanavagge dutiyapaṇṇāsako samatto.
วคฺคุทฺทานํ✎ ร่าง
Tassa vagguddānaṁ
อวิชฺชา มิคชาลํ โข✎ ร่าง
Avijjā migajālañca,
คิลานํ ฉนฺนํ จตุตฺถกํ
ฉฬ✎ ร่าง
Gilānaṁ channaṁ catutthakaṁ;
วคฺเคน ปญฺญาสํ✎ ร่าง
Saḷavaggena paññāsaṁ,
ทุติโย ปญฺญาสโก อยนฺติ ฯ✎ ร่าง
Dutiyo paṇṇāsako ayanti.
ปฐมํ✎ ร่าง
Paṭhamasatakaṁ.
สมตฺตํ✎ ร่าง
Saṁyutta Nikāya 35.104
Linked Discourses 35.104
ฯ
---------
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อิธ โข ตํ ... ฯ ๒ ม. ปฏิสลฺลานํ ฯ ยุ. ปฏิสลฺลาน ฯ ๓ ม. ยุ. จ ฯ@๔ ม. ปฐมสตกํ ฯ ยุ. ปฐมอสตํ ฯ
โยคกฺเขมิวคฺ✎ ร่าง
11. Yogakkhemivagga
11. Sanctuary from the Yoke
โค ปฐโม✎ ร่าง
Yogakkhemisutta
Sanctuary from the Yoke
—
Sāvatthinidānaṁ.
At Sāvatthī.
อ้างอิงPTS 4.85 · สยามรัฐ 18.105 · ฉัฏฐสังคายนา 26.91 · พุทธชยันตี 16.180