โน เจทํ ภิกฺขเว จกฺขุสฺส อสฺสาโท อภวิสฺส น ยิทํ
สตฺตา จกฺขุสฺมึ สารชฺเชยฺยุํ✎ ร่าง
“No cedaṁ, bhikkhave, cakkhussa assādo abhavissa, nayidaṁ sattā cakkhusmiṁ sārajjeyyuṁ.
“Mendicants, if there were no gratification in the eye, sentient beings wouldn’t be aroused by it.
อ้างอิงPTS 4.11 · สยามรัฐ 18.13 · ฉัฏฐสังคายนา 26.10 · พุทธชยันตี 16.22
ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ จกฺขุสฺส
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ปจฺจญฺญาสึ ฯ
อสฺสาโท ตสฺมา สตฺตา จกฺขุสฺมึ สารชฺชนฺติ✎ ร่าง
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi cakkhussa assādo tasmā sattā cakkhusmiṁ sārajjanti.
But since there is gratification in the eye, sentient beings are aroused by it.
โน เจทํ ภิกฺขเว
จกฺขุสฺส อาทีนโว อภวิสฺส น ยิทํ สตฺตา จกฺขุสฺมึ นิพฺพินฺเทยฺยุํ✎ ร่าง
No cedaṁ, bhikkhave, cakkhussa ādīnavo abhavissa, nayidaṁ sattā cakkhusmiṁ nibbindeyyuṁ.
If the eye had no drawback, sentient beings wouldn’t grow disillusioned with it.
ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ จกฺขุสฺส อาทีนโว ตสฺมา สตฺตา
จกฺขุสฺมึ นิพฺพินฺทนฺติ✎ ร่าง
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi cakkhussa ādīnavo tasmā sattā cakkhusmiṁ nibbindanti.
But since the eye has a drawback, sentient beings do grow disillusioned with it.
โน เจทํ ภิกฺขเว จกฺขุสฺส นิสฺสรณํ อภวิสฺส
น ยิทํ สตฺตา จกฺขุสฺมา นิสฺสเรยฺยุํ✎ ร่าง
No cedaṁ, bhikkhave, cakkhussa nissaraṇaṁ abhavissa, nayidaṁ sattā cakkhusmā nissareyyuṁ.
If there were no escape from the eye, sentient beings wouldn’t escape from it.
ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ
จกฺขุสฺส นิสฺสรณํ ตสฺมา สตฺตา จกฺขุสฺมา นิสฺสรนฺติ ฯ✎ ร่าง
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi cakkhussa nissaraṇaṁ tasmā sattā cakkhusmā nissaranti.
But since there is an escape from the eye, sentient beings do escape from it.
โน
เจทํ ภิกฺขเว โสตสฺส อสฺสาโท อภวิสฺส ฯ✎ ร่าง
No cedaṁ, bhikkhave, sotassa assādo abhavissa …
If there were no gratification in the ear …
โน เจทํ ภิกฺขเว
ฆานสฺส อสฺสาโท อภวิสฺส ฯ✎ ร่าง
no cedaṁ, bhikkhave, ghānassa assādo abhavissa …
nose …
โน เจทํ ภิกฺขเว ชิวฺหาย อสฺสาโท
อภวิสฺส น ยิทํ สตฺตา ชิวฺหาย สารชฺเชยฺยุํ✎ ร่าง
no cedaṁ, bhikkhave, jivhāya assādo abhavissa, nayidaṁ sattā jivhāya sārajjeyyuṁ.
tongue …
ยสฺมา จ โข
ภิกฺขเว อตฺถิ ชิวฺหาย อสฺสาโท ตสฺมา สตฺตา ชิวฺหาย สารชฺชนฺติ✎ ร่าง
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi jivhāya assādo, tasmā sattā jivhāya sārajjanti.
โน เจทํ ภิกฺขเว ชิวฺหาย อาทีนโว อภวิสฺส น ยิทํ สตฺตา
ชิวฺหาย นิพฺพินฺเทยฺยุํ✎ ร่าง
No cedaṁ, bhikkhave, jivhāya ādīnavo abhavissa, nayidaṁ sattā jivhāya nibbindeyyuṁ.
ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ ชิวฺหาย
อาทีนโว ตสฺมา สตฺตา ชิวฺหาย นิพฺพินฺทนฺติ✎ ร่าง
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi jivhāya ādīnavo, tasmā sattā jivhāya nibbindanti.
โน เจทํ ภิกฺขเว
ชิวฺหาย นิสฺสรณํ อภวิสฺส น ยิทํ สตฺตา ชิวฺหาย นิสฺสเรยฺยุํ✎ ร่าง
No cedaṁ, bhikkhave, jivhāya nissaraṇaṁ abhavissa, nayidaṁ sattā jivhāya nissareyyuṁ.
ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ ชิวฺหาย นิสฺสรณํ ตสฺมา สตฺตา
ชิวฺหาย นิสฺสรนฺติ ฯ✎ ร่าง
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi jivhāya nissaraṇaṁ, tasmā sattā jivhāya nissaranti.
โน เจทํ ภิกฺขเว กายสฺส อสฺสาโท อภวิสฺส ฯ✎ ร่าง
No cedaṁ, bhikkhave, kāyassa assādo abhavissa …
body …
โน เจทํ ภิกฺขเว มนสฺส อสฺสาโท อภวิสฺส น ยิทํ สตฺตา
มนสฺมึ สารชฺเชยฺยุํ✎ ร่าง
no cedaṁ, bhikkhave, manassa assādo abhavissa, nayidaṁ sattā manasmiṁ sārajjeyyuṁ.
mind, sentient beings wouldn’t be aroused by it.
ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ มนสฺส
อสฺสาโท ตสฺมา สตฺตา มนสฺมึ สารชฺชนฺติ✎ ร่าง
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi manassa assādo, tasmā sattā manasmiṁ sārajjanti.
But since there is gratification in the mind, sentient beings are aroused by it.
โน เจทํ
ภิกฺขเว มนสฺส อาทีนโว อภวิสฺส น ยิทํ สตฺตา มนสฺมึ
นิพฺพินฺเทยฺยุํ✎ ร่าง
No cedaṁ, bhikkhave, manassa ādīnavo abhavissa, nayidaṁ sattā manasmiṁ nibbindeyyuṁ.
If the mind had no drawback, sentient beings wouldn’t grow disillusioned with it.
ยสฺมา จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ มนสฺส อาทีนโว
ตสฺมา สตฺตา มนสฺมึ นิพฺพินฺทนฺติ✎ ร่าง
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi manassa ādīnavo, tasmā sattā manasmiṁ nibbindanti.
But since the mind has a drawback, sentient beings do grow disillusioned with it.
โน เจทํ ภิกฺขเว มนสฺส
นิสฺสรณํ อภวิสฺส น ยิทํ สตฺตา มนสฺมา นิสฺสเรยฺยุํ✎ ร่าง
No cedaṁ, bhikkhave, manassa nissaraṇaṁ abhavissa, nayidaṁ sattā manasmā nissareyyuṁ.
If there were no escape from the mind, sentient beings wouldn’t escape from it.
ยสฺมา
จ โข ภิกฺขเว อตฺถิ มนสฺส นิสฺสรณํ ตสฺมา สตฺตา มนสฺมา
นิสฺสรนฺติ ฯ✎ ร่าง
Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi manassa nissaraṇaṁ, tasmā sattā manasmā nissaranti.
But since there is an escape from the mind, sentient beings do escape from it.
ยาวกีวญฺจ ภิกฺขเว สตฺตา อิเมสํ ฉนฺนํ อชฺฌตฺติกานํ
อายตนานํ อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต
นิสฺสรณญฺจ นิสฺสรณโต ยถาภูตํ นาพฺภญฺญาสุํ ๑- ฯ เนว
ตาว ภิกฺขเว สตฺตา สเทวกา โลกา สมารกา สพฺรหฺมกา
สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย นิสฺสฏา วิสญฺญุตฺตา
วิปฺปมุตฺตา วิปริยาทิกเตน ๒- เจตสา วิหรึสุ ฯ✎ ร่าง
Yāvakīvañca, bhikkhave, sattā imesaṁ channaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ assādañca assādato, ādīnavañca ādīnavato, nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ nābbhaññaṁsu, neva tāva, bhikkhave, sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaññuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā vihariṁsu.
As long as sentient beings don’t truly understand these six interior sense fields’ gratification, drawback, and escape for what they are, they haven’t escaped from this world—with its gods, Māras, and Divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans—and they don’t live detached, liberated, with mind free of boundaries.
อ้างอิงPTS 4.12 · ฉัฏฐสังคายนา 26.11
ยโต จ
โข ภิกฺขเว สตฺตา อิเมสํ ฉนฺนํ อชฺฌตฺติกานํ อายตนานํ
อสฺสาทญฺจ อสฺสาทโต อาทีนวญฺจ อาทีนวโต นิสฺสรณญฺจ
นิสฺสรณโต ยถาภูตํ อพฺภญฺญาสุํ ๓- ฯ อถ ๔- ภิกฺขเว สตฺตา
สเทวกา โลกา สมารกา สพฺรหฺมกา สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย
สเทวมนุสฺสาย นิสฺสฏา วิสญฺญุตฺตา วิปฺปมุตฺตา วิปริยาทิกเตน
เจตสา วิหรนฺตีติ ฯ✎ ร่าง
Yato ca kho, bhikkhave, sattā imesaṁ channaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ assādañca assādato, ādīnavañca ādīnavato, nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ abbhaññaṁsu, atha, bhikkhave, sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaññuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā viharantī”ti.
But when sentient beings truly understand these six interior sense fields’ gratification, drawback, and escape for what they are, they’ve escaped from this world—with its gods, Māras, and Divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans—and they live detached, liberated, with mind free of boundaries.”
—
No cedaṁ, bhikkhave, dhammānaṁ ādīnavo abhavissa, nayidaṁ sattā dhammesu nibbindeyyuṁ.
—
Saṁyutta Nikāya 35.18
Linked Discourses 35.18
—
2. Yamakavagga
2. Pairs