เนื้อความทั้งข้อ
[๒๕๓] ครั้งนั้นแล ท่านพระมหาโกฏฐิกะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึง
ที่ประทับ ฯลฯ ครั้นแล้ว ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ
ขอประทานพระวโรกาส ขอพระองค์โปรดทรงแสดงธรรมแก่ข้าพระองค์โดยย่อ
ที่ข้าพระองค์ฟังแล้ว พึงเป็นผู้หลีกออกจากหมู่อยู่ผู้เดียว เป็นผู้ไม่ประมาท มี
ความเพียร มีตนอันส่งไปแล้วอยู่เถิด พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรโกฏฐิกะ ก็
สิ่งใดแลเป็นอนัตตา เธอพึงละความพอใจในสิ่งนั้น ก็สิ่งอะไรเล่าเป็นอนัตตา
ดูกรโกฏฐิกะ จักษุแลเป็นอนัตตา เธอพึงละความพอใจในจักษุนั้น รูปเป็น
อนัตตา เธอพึงละความพอใจในรูปนั้น จักษุวิญญาณเป็นอนัตตา เธอพึงละความ
พอใจในจักษุวิญญาณนั้น จักษุสัมผัสเป็นอนัตตา เธอพึงละความพอใจในจักษุ
สัมผัสนั้น แม้สุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะจักษุ
สัมผัสเป็นปัจจัยเป็นอนัตตา เธอพึงละความพอใจในสุขเวทนา ทุกขเวทนา หรือ
อทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะจักษุสัมผัสเป็นปัจจัยนั้นเสีย หูเป็นอนัตตา...
จมูกเป็นอนัตตา... ลิ้นเป็นอนัตตา... กายเป็นอนัตตา... ใจเป็นอนัตตา เธอพึง
ละความพอใจในใจนั้น ธรรมารมณ์เป็นอนัตตา เธอพึงละความพอใจในธรรมา-
*รมณ์นั้น มโนวิญญาณเป็นอนัตตา เธอพึงละความพอใจในมโนวิญญาณนั้น
มโนสัมผัสเป็นอนัตตา เธอพึงละความพอใจในมโนสัมผัสนั้น แม้สุขเวทนา
ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัยเป็นอนัตตา
เธอพึงละความพอใจในสุขเวทนา ทุกขเวทนา หรืออทุกขมสุขเวทนาที่เกิดขึ้น
เพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัยนั้นเสีย ดูกรโกฏฐิกะ สิ่งใดแลเป็นอนัตตา เธอพึง
ละความพอใจในสิ่งนั้นเสีย ฯ
—
Saṁyutta Nikāya 35.164
Linked Discourses 35.164
—
16. Nandikkhayavagga
16. The End of Relishing
—
Koṭṭhikaanattasutta
With Koṭṭhita on Not-Self
เอกมนฺตํ ฯเปฯ✎ ร่าง
Ekamantaṁ …pe…
อ้างอิงPTS 4.147 · ฉัฏฐสังคายนา 26.149
วิหเรยฺยนฺติ ฯ✎ ร่าง
vihareyyanti.
โย โข โกฏฺฐิก
อนตฺตา ตตฺร เต ฉนฺโท ปหาตพฺโพ ฯ✎ ร่าง
“Yo kho, koṭṭhika, anattā tatra te chando pahātabbo.
“Koṭṭhita, you should give up desire for what is not-self.
โก จ โกฏฺฐิก อนตฺตา ฯ✎ ร่าง
Ko ca, koṭṭhika, anattā?
And what is not-self?
จกฺขุํ โข โกฏฺฐิก อนตฺตา ตตฺร เต ฉนฺโท ปหาตพฺโพ ฯ✎ ร่าง
Cakkhu kho, koṭṭhika, anattā; tatra te chando pahātabbo.
The eye,
รูปา
อนตฺตา ตตฺร เต ฉนฺโท ปหาตพฺโพ ฯ✎ ร่าง
Rūpā anattā; tatra te chando pahātabbo.
sights,
จกฺขุวิญฺญาณํ อนตฺตา
ตตฺร เต ฉนฺโท ปหาตพฺโพ ฯ✎ ร่าง
Cakkhuviññāṇaṁ anattā; tatra te chando pahātabbo.
eye consciousness,
จกฺขุสมฺผสฺโส อนตฺตา ตตฺร เต
ฉนฺโท ปหาตพฺโพ ฯ✎ ร่าง
Cakkhusamphasso anattā; tatra te chando pahātabbo.
and eye contact are not-self: you should give up desire for them.
ยมฺปิทํ จกฺขุสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ
เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา ตมฺปิ อนตฺตา ตตฺร เต
ฉนฺโท ปหาตพฺโพ ฯเปฯ✎ ร่าง
Yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi anattā; tatra te chando pahātabbo …pe…
The pleasant, painful, or neutral feeling that arises dependent on eye contact is also not-self: You should give up desire for it.
ชิวฺหา อนตฺตา ตตฺร เต ฉนฺโท
ปหาตพฺโพ ฯเปฯ✎ ร่าง
jivhā anattā; tatra te chando pahātabbo …pe…
The ear … nose … tongue … body …
มโน อนตฺตา ตตฺร เต ฉนฺโท ปหาตพฺโพ ฯ✎ ร่าง
mano anattā; tatra te chando pahātabbo.
The mind,
ธมฺมา อนตฺตา ตตฺร เต ฉนฺโท ปหาตพฺโพ ฯ✎ ร่าง
Dhammā anattā; tatra te chando pahātabbo.
ideas,
มโนวิญฺญาณํ✎ ร่าง
Manoviññāṇaṁ …
mind consciousness,
มโนสมฺผสฺโส✎ ร่าง
manosamphasso …
and mind contact …
ยมฺปิทํ มโนสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ เวทยิตํ
สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา ตมฺปิ อนตฺตา ตตฺร เต
ฉนฺโท ปหาตพฺโพ ฯ✎ ร่าง
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi anattā; tatra te chando pahātabbo.
The pleasant, painful, or neutral feeling that arises dependent on mind contact is also not-self: you should give up desire for it.
โย โข โกฏฺฐิก อนตฺตา ตตฺร เต ฉนฺโท
ปหาตพฺโพติ ฯ✎ ร่าง
Yo kho, koṭṭhika, anattā, tatra te chando pahātabbo”ti.
Koṭṭhita, you should give up desire for what is not-self.”
—
Saṁyutta Nikāya 35.165
Linked Discourses 35.165
—
16. Nandikkhayavagga
16. The End of Relishing