เนื้อความทั้งข้อ
[๓๐๕] ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อมือทั้ง ๒ มีอยู่ การจับและการวางก็
ปรากฏ เมื่อเท้าทั้ง ๒ มีอยู่ การก้าวไปและถอยกลับก็ปรากฏ เมื่อข้อทั้งหลาย
มีอยู่ การคู้เข้าและเหยียดออกก็ปรากฏ เมื่อท้องมีอยู่ ความหิวและความระหาย
ก็ปรากฏ ฉันใด ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อจักษุมีอยู่ สุขและทุกข์อันเป็นภายใน
ย่อมเกิดขึ้น เพราะจักษุสัมผัสเป็นปัจจัย ฯลฯ เมื่อใจมีอยู่ สุขและทุกข์อันเป็น
ภายในย่อมเกิดขึ้น เพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัย ฉันนั้นเหมือนกัน ฯ
หตฺเถสุ ภิกฺขเว สติ อาทานนิกฺเขปนํ ปญฺญายติ✎ ร่าง
“Hatthesu, bhikkhave, sati ādānanikkhepanaṁ paññāyati;
“Mendicants, when there are hands, picking up and putting down are found.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 26.175
ปาเทสุ สติ อภิกฺกมปฏิกฺกโม ปญฺญายติ✎ ร่าง
pādesu sati abhikkamapaṭikkamo paññāyati;
When there are feet, coming and going are found.
ปพฺเพสุ สติ
สมฺมิญฺชนปสารณํ ปญฺญายติ✎ ร่าง
pabbesu sati samiñjanapasāraṇaṁ paññāyati;
When there are joints, contracting and extending are found.
กุจฺฉิสฺมึ สติ ชิฆจฺฉาปิปาสา
ปญฺญายติ ฯ✎ ร่าง
kucchismiṁ sati jighacchā pipāsā paññāyati.
When there’s a belly, hunger and thirst are found.
เอวเมว โข ภิกฺขเว จกฺขุสฺมึปิ สติ จกฺขุสมฺผสฺสปจฺจยา
อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ ฯเปฯ✎ ร่าง
Evameva kho, bhikkhave, cakkhusmiṁ sati cakkhusamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṁ sukhaṁ dukkhaṁ …pe…
In the same way, when there’s an eye, pleasure and pain arise internally conditioned by eye contact.
ชิวฺหาย สติ ชิวฺหาสมฺผสฺสปจฺจยา
อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ ฯเปฯ✎ ร่าง
jivhāya sati jivhāsamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṁ sukhaṁ dukkhaṁ …pe…
When there’s an ear … nose … tongue … body …
มนสฺมึ สติ มโนสมฺผสฺสปจฺจยา
อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ ฯเปฯ✎ ร่าง
manasmiṁ sati manosamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṁ sukhaṁ dukkhaṁ …pe….
mind, pleasure and pain arise internally conditioned by mind contact.