เนื้อความทั้งข้อ
[๓๐๙] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของ
ท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคตรัส
กะภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เหมือนอย่างว่า มีอสรพิษ ๔ จำพวก ซึ่ง
มีฤทธิ์เดชแรงกล้า ถ้ามีบุรุษรักชีวิต ผู้ไม่อยากตาย รักสุข เกลียดทุกข์ ชน
ทั้งหลายพึงกล่าวกะเขาอย่างนี้ว่า ดูกรท่าน อสรพิษ ๔ จำพวกนี้ มีฤทธิ์เดชแรง
กล้า ท่านพึงปลุกให้ลุกตามเวลา ให้อาบน้ำตามเวลา ให้กินอาหารตามเวลา ให้
เข้าสู่ที่อยู่ตามเวลา เวลาใดอสรพิษทั้ง ๔ จำพวกนี้ ตัวใดตัวหนึ่งโกรธขึ้น เวลา
นั้น ท่านก็จะพึงถึงความตาย หรือถึงทุกข์แทบปางตาย กิจใดที่ท่านควรทำ ก็จงทำ
กิจนั้นเสีย ฯ
เอวมฺเ✎ ร่าง
19. Āsīvisavagga
19. The Simile of the Vipers
ม สุตํ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ
เชตวเน ฯ อถ โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Āsīvisopamasutta
The Simile of the Vipers
เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว
จตฺตาโร อาสีวิสา อุคฺคเตชา โฆรวิสา ฯ✎ ร่าง
“Seyyathāpi, bhikkhave, cattāro āsīvisā uggatejā ghoravisā.
“Mendicants, suppose there were four venomous vipers of awesome might.
อ้างอิงPTS 4.173 · สยามรัฐ 18.216 · พุทธชยันตี 16.340
อถ ปุริโส อาคจฺเฉยฺย
ชีวิตุกาโม อมริตุกาโม สุขกาโม ทุกฺขปฏิกูโล✎ ร่าง
Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukhakāmo dukkhappaṭikūlo.
Then a person would come along who wants to live and doesn’t want to die, who wants to be happy and recoils from pain.
ตเมนํ เอวํ
วเทยฺยุํ✎ ร่าง
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
They’d say to him,
อิเม เต อมฺโภ ปุริส จตฺตาโร อาสีวิสา อุคฺคเตชา
โฆรวิสา กาเลน กาลํ อุฏฺฐาเปตพฺพา ๑- กาเลน กาลํ นฺหาเปตพฺพา
กาเลน กาลํ โภเชตพฺพา กาเลน กาลํ ปเวเสตพฺพา✎ ร่าง
‘ime te, ambho purisa, cattāro āsīvisā uggatejā ghoravisā kālena kālaṁ vuṭṭhāpetabbā, kālena kālaṁ nhāpetabbā, kālena kālaṁ bhojetabbā, kālena kālaṁ saṁvesetabbā.
‘My man, here are four venomous vipers of awesome might. They must be periodically picked up, washed, fed, and put to sleep.
ฯ✎ ร่าง
mano, bhikkhave, haññati manāpāmanāpesu dhammesu.
mind is struck by both agreeable and disagreeable ideas.
ยทา
จ โข เต อมฺโภ ปุริส อิเมสํ จตุนฺนํ อาสีวิสานํ อุคฺคเตชานํ
โฆรวิสานํ อญฺญตโร วา อญฺญตโร วา กุปฺปิสฺสติ ตโต ตฺวํ
อมฺโภ ปุริส มรณํ วา นิคจฺฉสิ ๓- มรณมตฺตํ วา ทุกฺขํ✎ ร่าง
Yadā ca kho te, ambho purisa, imesaṁ catunnaṁ āsīvisānaṁ uggatejānaṁ ghoravisānaṁ aññataro vā aññataro vā kuppissati, tato tvaṁ, ambho purisa, maraṇaṁ vā nigacchasi, maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ.
But when one or other of these four venomous vipers gets angry with you, you’ll meet with death or deadly pain.
ยํ เต
อมฺโภ ปุริส กรณียํ ตํ กโรหีติ ฯ✎ ร่าง
Yaṁ te, ambho purisa, karaṇīyaṁ taṁ karohī’ti.
So then, my man, do what has to be done.’