เล่ม ๑๘ — สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค ข้อ 315

เนื้อความทั้งข้อ

[๓๑๕] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ข้ออุปมานี้ เราสมมติขึ้นเพื่อจะให้รู้เนื้อความ โดยง่าย ในข้อนั้นมีเนื้อความดังนี้ คำว่า อสรพิษที่มีฤทธิ์แรงกล้าทั้ง ๔ จำพวก นั้น เป็นชื่อแห่งมหาภูตรูป ๔ คือ ธาตุดิน ธาตุน้ำ ธาตุไฟ ธาตุลม คำว่า เพชฌฆาตทั้ง ๕ คนที่เป็นข้าศึกนั้น เป็นชื่อแห่งอุปาทานขันธ์ ๕ คือ รูปขันธ์ เวทนาขันธ์ สัญญาขันธ์ สังขารขันธ์ วิญญาณขันธ์ คำว่า เพชฌฆาตคนที่ ๖ ซึ่งเที่ยวไปในอากาศเงื้อดาบอยู่นั้น เป็นชื่อแห่งนันทิราคะ คำว่า บ้านร้างนั้น เป็นชื่อแห่งอายตนะภายใน ๖ ฯ

sn35.238:7.1 #

อุปมา โข มฺยายํ ภิกฺขเว กตา อตฺถสฺส วิญฺญาปนาย✎ ร่าง

Upamā kho myāyaṁ, bhikkhave, katā atthassa viññāpanāya.

I’ve made up this simile to make a point.

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 26.178

sn35.238:7.2 #

อยญฺเจตฺถ อตฺโถ✎ ร่าง

Ayañcettha attho—

And this is the point.

sn35.238:7.3 #

จตฺตาโร อาสีวิสา อุคฺคเตชา โฆรวิสาติ โข ภิกฺขเว จตุนฺเนตํ มหาภูตานํ อธิวจนํ✎ ร่าง

cattāro āsīvisā uggatejā ghoravisāti kho, bhikkhave, catunnetaṁ mahābhūtānaṁ adhivacanaṁ—

‘Four venomous vipers of awesome might’ is a term for the four principal states:

sn35.238:7.4 #

ปฐวีธาตุยา อาโปธาตุยา เตโชธาตุยา วาโยธาตุยา ฯ✎ ร่าง

pathavīdhātuyā, āpodhātuyā, tejodhātuyā, vāyodhātuyā.

the elements of earth, water, fire, and air.

sn35.238:8.1 #

ปญฺจ วธกา ปจฺจตฺถิกาติ โข ภิกฺขเว ปญฺจนฺเนตํ อุปาทานกฺขนฺธานํ อธิวจนํ ฯ เสยฺยถีทํ ฯ✎ ร่าง

Pañca vadhakā paccatthikāti kho, bhikkhave, pañcannetaṁ upādānakkhandhānaṁ adhivacanaṁ, seyyathidaṁ—

‘Five deadly enemies’ is a term for the five grasping aggregates, that is:

sn35.238:8.2 #

รูปูปาทานกฺขนฺธสฺส ๒- เวทนูปาทานกฺขนฺธสฺส สญฺญูปาทานกฺขนฺธสฺส สงฺขารูปาทานกฺขนฺธสฺส วิญฺญาณูปาทานกฺขนฺธสฺส ฯ✎ ร่าง

rūpupādānakkhandhassa, vedanupādānakkhandhassa, saññupādānakkhandhassa, saṅkhārupādānakkhandhassa, viññāṇupādānakkhandhassa.

form, feeling, perception, choices, and consciousness.

sn35.238:9.1 #

ฉฏฺโฐ อนฺตรจโร วธโก อุกฺขิตฺตาสิโกติ โข ภิกฺขเว นนฺทิราคสฺเสตํ อธิวจนํ ฯ✎ ร่าง

Chaṭṭho antaracaro vadhako ukkhittāsikoti kho, bhikkhave, nandīrāgassetaṁ adhivacanaṁ.

‘The sixth hidden killer with a drawn sword’ is a term for relishing and greed.

sn35.238:10.1 #

สุญฺญคาโมติ โข ภิกฺขเว ฉนฺเนตํ ๓- อชฺฌตฺติกานํ อายตนานํ อธิวจนํ ฯ✎ ร่าง

Suñño gāmoti kho, bhikkhave, channetaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ adhivacanaṁ.

‘Empty village’ is a term for the six interior sense fields.

อ้างอิงPTS 4.175 · สยามรัฐ 18.219 · พุทธชยันตี 16.344