ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว กุมฺโม กจฺฉโป สายณฺหสมยํ อนุนทีตีเร
โคจรปสุโต อโหสิ ฯ✎ ร่าง
“Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, kummo kacchapo sāyanhasamayaṁ anunadītīre gocarapasuto ahosi.
“Once upon a time, mendicants, a tortoise was grazing along the bank of a river in the afternoon.
อ้างอิงPTS 4.178 · ฉัฏฐสังคายนา 26.181
สิคาโลปิ ๒- โข ภิกฺขเว สายณฺหสมยํ อนุนทีตีเร
โคจรปสุโต อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Siṅgālopi kho, bhikkhave, sāyanhasamayaṁ anunadītīre gocarapasuto ahosi.
At the same time, a jackal was also hunting along the river bank.
อทฺทสา โข ภิกฺขเว กุมฺโม กจฺฉโป
สิคาลํ ทูรโต ว โคจรปสุตํ✎ ร่าง
Addasā kho, bhikkhave, kummo kacchapo siṅgālaṁ dūratova gocarapasutaṁ.
The tortoise saw the jackal off in the distance hunting,
ทิสฺวาน โสณฺฑิปญฺจมานิ องฺคานิ
สเก กปาเล สโมทหิตฺวา อปฺโปสฺสุกฺโก ตุณฺหีภูโต สงฺกสายติ ฯ✎ ร่าง
Disvāna soṇḍipañcamāni aṅgāni sake kapāle samodahitvā appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyati.
so it drew its limbs and neck inside its shell, and kept passive and silent.
สิคาโลปิ โข ภิกฺขเว อทฺทส ๓- กุมฺมํ กจฺฉปํ ทูรโต ว โคจรปสุตํ✎ ร่าง
Siṅgālopi kho, bhikkhave, addasa kummaṁ kacchapaṁ dūratova gocarapasutaṁ.
But the jackal also saw the tortoise off in the distance grazing.
ทิสฺวาน เยน กุมฺโม กจฺฉโป เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา กุมฺมํ
กจฺฉปํ ปจฺจุปฏฺฐิโต อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Disvāna yena kummo kacchapo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kummaṁ kacchapaṁ paccupaṭṭhito ahosi:
So it went up to the tortoise and waited nearby, thinking,
ยทายํ กุมฺโม กจฺฉโป โสณฺฑิปญฺจมานํ
องฺคานํ อญฺญตรํ วา อญฺญตรํ วา องฺคํ อภินินฺนาเมสฺสติ
ตตฺเถว จ ๔- นํ คเหตฺวา อุทฺทาลิตฺวา ขาทิสฺสามีติ ฯ✎ ร่าง
‘yadāyaṁ kummo kacchapo soṇḍipañcamānaṁ aṅgānaṁ aññataraṁ vā aññataraṁ vā aṅgaṁ abhininnāmessati, tattheva naṁ gahetvā uddālitvā khādissāmī’ti.
‘When that tortoise sticks one or other of its limbs or neck out from its shell, I’ll grab it right there, rip it out, and eat it!’
ยทา โข ภิกฺขเว กุมฺโม กจฺฉโป โสณฺฑิปญฺจมานํ
องฺคานํ อญฺญตรํ วา อญฺญตรํ วา องฺคํ น อภินินฺนามิ ฯ อถ สิคาโล
กุมฺมมฺหา นิพฺพิชฺช ปกฺกามิ โอตารํ อลภมาโน ฯ✎ ร่าง
Yadā kho, bhikkhave, kummo kacchapo soṇḍipañcamānaṁ aṅgānaṁ aññataraṁ vā aññataraṁ vā aṅgaṁ na abhininnāmi, atha siṅgālo kummamhā nibbijja pakkāmi, otāraṁ alabhamāno.
But when that tortoise didn’t stick one or other of its limbs or neck out from its shell, the jackal left disappointed, since it couldn’t find a vulnerability.
เอวเมว โข ภิกฺขเว
ตุเมฺหปิ ๖- มาโร ปาปิมา สตตํ สมิตํ ปจฺจุปฏฺฐิโต✎ ร่าง
Evameva kho, bhikkhave, tumhepi māro pāpimā satataṁ samitaṁ paccupaṭṭhito:
In the same way, Māra the Wicked is always waiting nearby, thinking:
อ้างอิงสยามรัฐ 18.223 · พุทธชยันตี 16.350
อปฺเปว นามาหํ อิเมสํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. โข ฯ ๒ ม. ยุ. สิงฺคาโล ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๓ ยุ. อทฺทสา ฯ ๔ ม. ยุ.@จสทฺโท อตฺถิ ฯ
จกฺขุโต วา โอตารํ ลเภยฺยํ ฯเปฯ✎ ร่าง
‘appeva nāmāhaṁ imesaṁ cakkhuto vā otāraṁ labheyyaṁ …pe…
‘Hopefully I can find a vulnerability in the eye,
ชิวฺหาโต วา โอตารํ ลเภยฺยํ ฯเปฯ✎ ร่าง
jivhāto vā otāraṁ labheyyaṁ …pe…
ear, nose, tongue, body, or
มนโต วา โอตารํ ลเภยฺยนฺติ ฯ✎ ร่าง
manato vā otāraṁ labheyyan’ti.
mind.’
ตสฺมาติห ภิกฺขเว อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวารา
วิหรถ✎ ร่าง
Tasmātiha, bhikkhave, indriyesu guttadvārā viharatha.
That’s why you should live with sense doors guarded.
จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา มา นิมิตฺตคฺคาหิโน อหุวตฺถ
มา อนุพฺยญฺชนคฺคาหิโน✎ ร่าง
Cakkhunā rūpaṁ disvā mā nimittaggāhino ahuvattha, mā anubyañjanaggāhino.
When you see a sight with your eyes, don’t get caught up in the features and details.
ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ
อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา
อนฺวาสฺสเวยฺยุํ ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชถ รกฺขถ จกฺขุนฺทฺริยํ
จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชถ ฯ✎ ร่าง
Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjatha, rakkhatha cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjatha.
If the faculty of sight were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, practice restraint, protecting the faculty of sight, and achieving its restraint.
โสเตน สทฺทํ สุตฺวา ฯ✎ ร่าง
Sotena saddaṁ sutvā …
When you hear a sound with your ears …
ฆาเนน
คนฺธํ ฆายิตฺวา ฯ✎ ร่าง
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …
When you smell an odor with your nose …
ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา ฯ✎ ร่าง
jivhāya rasaṁ sāyitvā …
When you taste a flavor with your tongue …
กาเยน โผฏฺฐพฺพํ
ผุสิตฺวา ฯ✎ ร่าง
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …
When you feel a touch with your body …
มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย มา นิมิตฺตคฺคาหิโน อหุวตฺถ
มา อนุพฺยญฺชนคฺคาหิโน✎ ร่าง
manasā dhammaṁ viññāya mā nimittaggāhino ahuvattha, mā anubyañjanaggāhino.
When you know an idea with your mind, don’t get caught up in the features and details.
ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ
อสํวุตํ วิหรนฺตํ อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา
อนฺวาสฺสเวยฺยุํ ตสฺส สํวราย ปฏิปชฺชถ รกฺขถ มนินฺทฺริยํ
มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชถ ฯ✎ ร่าง
Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjatha, rakkhatha manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjatha.
If the faculty of mind were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, practice restraint, protecting the faculty of mind, and achieving its restraint.
ยโต ตุเมฺห ภิกฺขเว อินฺทฺริเยสุ
คุตฺตทฺวารา วิหริสฺสถ ฯ อถ ตุเมฺหหิปิ มาโร ปาปิมา นิพฺพิชฺช
ปกฺกมิสฺสติ โอตารํ อลภมาโน✎ ร่าง
Yato tumhe, bhikkhave, indriyesu guttadvārā viharissatha, atha tumhehipi māro pāpimā nibbijja pakkamissati, otāraṁ alabhamāno—
When you live with your sense doors guarded, Māra will leave you disappointed, since he can’t find a vulnerability,
กุมฺมมฺหาว สิคาโลติ ฯ✎ ร่าง
kummamhāva siṅgāloti.
just like the jackal left the tortoise.