เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
When he said this, one of the mendicants asked the Buddha:
กึ
นุ โข ภนฺเต โอริมํ ตีรํ กึ ปาริมํ ตีรํ โก มชฺเฌ สํสีทิโต ๖-
โก ถเล อุสฺสาโท โก มนุสฺสคฺคาโห โก อมนุสฺสคฺคาโห
โก อาวฏฺฏคฺคาโห โก อนฺโตปูติภาโวติ ฯ✎ ร่าง
“kiṁ nu kho, bhante, orimaṁ tīraṁ, kiṁ pārimaṁ tīraṁ, ko majjhe saṁsādo, ko thale ussādo, ko manussaggāho, ko amanussaggāho, ko āvaṭṭaggāho, ko antopūtibhāvo”ti?
“But sir, what’s the near shore and what’s the far shore? What’s sinking in the middle? What’s getting stranded on high ground? What’s getting taken by humans or non-humans? What’s getting caught up in a whirlpool? And what’s rotting away?”
โอริมํ ตีรนฺติ โข
ภิกฺขุ ฉนฺเนตํ อชฺฌตฺติกานํ อายตนานํ อธิวจนํ ฯ✎ ร่าง
“‘Orimaṁ tīran’ti kho, bhikkhu, channetaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ adhivacanaṁ.
“‘The near shore’, mendicant, is a term for the six interior sense fields.
อ้างอิงสยามรัฐ 18.225
ปาริมํ ตีรนฺติ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อุสฺสีทิสฺสติ ฯ ๒ สี. ยุ. ภวิสฺสติ ฯ ม. คเหสฺสติ ฯ@๓ ม. ยุ. อุสฺสีทิสฺสถ ฯ ๔ สี. ยุ. คเหสฺสติ ฯ ม. คเหสฺสถ ฯ ๕ ม. คเหสฺสติ ฯ@๖ ม. ยุ. สํสีโท ฯ
โข ภิกฺขุ ฉนฺเนตํ ๑- พาหิรานํ อายตนานํ อธิวจนํ ฯ✎ ร่าง
‘Pārimaṁ tīran’ti kho, bhikkhu, channetaṁ bāhirānaṁ āyatanānaṁ adhivacanaṁ.
‘The far shore’ is a term for the six exterior sense fields.
มชฺเฌ
สํสีทิโตติ ๒- โข ภิกฺขุ นนฺทิราคสฺเสตํ อธิวจนํ ฯ✎ ร่าง
‘Majjhe saṁsādo’ti kho, bhikkhu, nandīrāgassetaṁ adhivacanaṁ.
‘Sinking in the middle’ is a term for greed and relishing.
ถเล อุสฺสาโทติ โข
ภิกฺขุ อสฺมิมานสฺเสตํ อธิวจนํ ฯ✎ ร่าง
‘Thale ussādo’ti kho, bhikkhu, asmimānassetaṁ adhivacanaṁ.
‘Stranded on high ground’ is a term for the conceit ‘I am’.
กตโม จ ภิกฺขุ มนุสฺสคฺคาโห ฯ✎ ร่าง
Katamo ca, bhikkhu, manussaggāho?
And what’s getting taken by humans?
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 26.183
อิธ ภิกฺขุ คิหีหิ
สํสฏฺโฐ วิหรติ สหนนฺทิ สหโสกี สุขิเตสุ สุขิโต ทุกฺขิเตสุ ทุกฺขิโต
อุปฺปนฺเนสุ กิจฺจกรณีเยสุ อตฺตโน ๓- โยคํ อาปชฺชติ ฯ✎ ร่าง
Idha, bhikkhu, gihīhi saṁsaṭṭho viharati, sahanandī sahasokī, sukhitesu sukhito, dukkhitesu dukkhito, uppannesu kiccakaraṇīyesu attanā tesu yogaṁ āpajjati.
It’s when someone mixes closely with laypeople, sharing their joys and sorrows—happy when they’re happy and sad when they’re sad—and getting themselves involved in their business.
อยํ วุจฺจติ
ภิกฺขุ มนุสฺสคฺคาโห ฯ✎ ร่าง
Ayaṁ vuccati, bhikkhu, manussaggāho.
That’s called getting taken by humans.
กตโม จ ภิกฺขุ อมนุสฺสคฺคาโห ฯ✎ ร่าง
Katamo ca, bhikkhu, amanussaggāho?
And what’s getting taken by non-humans?
อิธ ภิกฺขุ เอกจฺโจ
อญฺญตรํ เทวนิกายํ ปณิธาย พฺรหฺมจริยํ จรติ อิมินาหํ สีเลน วา
วตฺเตน ๔- วา ตเปน วา พฺรหฺมจริเยน วา เทโว วา ภวิสฺสามิ
เทวญฺญตโร วาติ ฯ✎ ร่าง
Idha, bhikkhu, ekacco aññataraṁ devanikāyaṁ paṇidhāya brahmacariyaṁ carati: ‘imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti.
It’s when someone leads the spiritual life wishing to be reborn in one of the orders of gods: ‘By this precept or observance or fervent austerity or spiritual practice, may I become one of the gods!’
อยํ วุจฺจติ ภิกฺขุ อมนุสฺสคฺคาโห ฯ✎ ร่าง
Ayaṁ vuccati, bhikkhu, amanussaggāho.
That’s called getting taken by non-humans.
อาวฏฺฏคฺคาโหติ โข
ภิกฺขุ ปญฺจนฺเนตํ กามคุณานํ อธิวจนํ ฯ✎ ร่าง
‘Āvaṭṭaggāho’ti kho, bhikkhu, pañcannetaṁ kāmaguṇānaṁ adhivacanaṁ.
‘Caught up in a whirlpool’ is a term for the five kinds of sensual stimulation.
กตโม จ ภิกฺขุ อนฺโตปูติภาโว ฯ✎ ร่าง
Katamo ca, bhikkhu, antopūtibhāvo?
And what’s rotting away?
อ้างอิงPTS 4.181
อิธ ภิกฺขุ เอกจฺโจ ทุสฺสีโล โหติ ปาปธมฺโม อสุจิ สงฺกสฺสรสมาจาโร
ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ อพฺรหฺมจารี
พฺรหฺมจารีปฏิญฺโญ อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุกชาโต ๕- ฯ✎ ร่าง
Idha, bhikkhu, ekacco dussīlo hoti pāpadhammo asucisaṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto.
It’s when some person is unethical, of bad qualities, filthy, with suspicious behavior, underhand, no true ascetic or spiritual practitioner—though claiming to be one—rotten inside, festering, and depraved.
อยํ วุจฺจติ ภิกฺขุ อนฺโตปูติภาโวติ ฯ✎ ร่าง
Ayaṁ vuccati, bhikkhu, ‘antopūtibhāvo’”ti.
This is called ‘rotting away’.”