เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว รญฺโญ วา ราชมหามตฺตสฺส วา วีณาย
สทฺโท อสฺสุตปุพฺโพ อสฺส ฯ✎ ร่าง
Seyyathāpi, bhikkhave, rañño vā rājamahāmattassa vā vīṇāya saddo assutapubbo assa.
Suppose a king or their chief minister had never heard the sound of an arched harp.
อ้างอิงPTS 4.197 · สยามรัฐ 18.245 · ฉัฏฐสังคายนา 26.196 · พุทธชยันตี 16.378
โส วีณาย สทฺทํ สุเณยฺย✎ ร่าง
So vīṇāsaddaṁ suṇeyya.
When he first hears the sound,
โส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
So evaṁ vadeyya:
he’d say,
อมฺโภ กสฺส ๔- นุ โข เอโส สทฺโท เอวํรชนิโย เอวํกมฺมนิโย ๕-
เอวํมทนิโย เอวํมุจฺฉนิโย เอวํพนฺธนิโยติ ฯ✎ ร่าง
‘ambho, kassa nu kho eso saddo evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyo’ti?
‘Oh my, what is making this sound, so arousing, sensuous, intoxicating, infatuating, and captivating?’
ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ✎ ร่าง
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
They’d say to him,
เอสา โข ภนฺเต วีณา นาม ยสฺสา เอโส สทฺโท เอวํรชนิโย
เอวํกมฺมนิโย เอวํมทนิโย เอวํมุจฺฉนิโย เอวํพนฺธนิโยติ ฯ✎ ร่าง
‘esā, kho, bhante, vīṇā nāma, yassā eso saddo evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyo’ti.
‘That, sir, is an arched harp.’
โส เอวํ
วเทยฺย✎ ร่าง
So evaṁ vadeyya:
He’d say,
คจฺฉถ เม โภ ตํ วีณํ อาหรถาติ ฯ✎ ร่าง
‘gacchatha me, bho, taṁ vīṇaṁ āharathā’ti.
‘Go, mister, fetch me that arched harp.’
ตสฺส ตํ วีณํ อาหเรยฺยุํ✎ ร่าง
Tassa taṁ vīṇaṁ āhareyyuṁ.
So they’d fetch it
ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ✎ ร่าง
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
and say,
อยํ โข สา ภนฺเต วีณา ยสฺสา เอโส สทฺโท
เอวํรชนิโย เอวํกมฺมนิโย เอวํมทนิโย เอวํมุจฺฉนิโย เอวํพนฺธนิโยติ ฯ✎ ร่าง
‘ayaṁ kho sā, bhante, vīṇā yassā eso saddo evaṁrajanīyo evaṅkamanīyo evaṁmadanīyo evaṁmucchanīyo evambandhanīyo’ti.
‘This, sir, is that arched harp.’
โส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
So evaṁ vadeyya:
He’d say,
อลํ เม โภ ตาย วีณาย ตเมว เม สทฺทํ
อาหรถาติ ฯ✎ ร่าง
‘alaṁ me, bho, tāya vīṇāya, tameva me saddaṁ āharathā’ti.
‘I’ve had enough of that arched harp! Just fetch me the sound.’
ตเมนํ เอวํ วเทยฺยุํ✎ ร่าง
Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ:
They’d say,
อยํ โข ภนฺเต วีณา นาม อเนกสมฺภารา
มหาสมฺภารา✎ ร่าง
‘ayaṁ kho, bhante, vīṇā nāma anekasambhārā mahāsambhārā.
‘Sir, this arched harp is made of many components assembled together,
อเนเกหิ สมฺภาเรหิ สมารทฺธา จรติ ๖- ฯ เสยฺยถีทํ ฯ✎ ร่าง
Anekehi sambhārehi samāraddhā vadati, seyyathidaṁ—
which make a sound when they’re played. That is,
โทณิญฺจ ปฏิจฺจ จมฺมญฺจ ปฏิจฺจ ทณฺฑญฺจ ปฏิจฺจ อุปธารเณ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. โข ฯ ๒ ยุ. อุชุชาตํ ฯ ๓ ยุ. สมฺมุชุชาตํ ฯ ๔ ยุ. กิสฺส ฯ@๕ ม. เอวํ กมนีโย ฯ ยุ. เอวํกมนิโย ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๖ ม. ยุ. วทติ ฯ
จ ปฏิจฺจ ตนฺติโย จ ปฏิจฺจ โกณญฺจ ปฏิจฺจ ปุริสสฺส จ ตชฺชํ
วายามํ ปฏิจฺจ เอวายํ ภนฺเต วีณา นาม อเนกสมฺภารา
มหาสมฺภารา✎ ร่าง
doṇiñca paṭicca cammañca paṭicca daṇḍañca paṭicca upadhāraṇe ca paṭicca tantiyo ca paṭicca koṇañca paṭicca purisassa ca tajjaṁ vāyāmaṁ paṭicca evāyaṁ, bhante, vīṇā nāma anekasambhārā mahāsambhārā.
it depends on the soundbox, the leather resonator, the neck, the tuning cords, the strings, the plectrum, and a person to play it properly. That’s how an arched harp is made of many components assembled together,
อเนเกหิ สมฺภาเรหิ สมารทฺธา จรตีติ ฯ✎ ร่าง
Anekehi sambhārehi samāraddhā vadatī’ti.
which make a sound when they’re played.’
โส ตํ วีณํ ทสธา วา สตธา วา ผาเลยฺย ทสธา วา
สตธา วา ตํ ผาเลตฺวา สกลิกํ สกลิกํ กเรยฺย✎ ร่าง
So taṁ vīṇaṁ dasadhā vā satadhā vā phāleyya, dasadhā vā satadhā vā taṁ phāletvā sakalikaṁ sakalikaṁ kareyya.
But he’d split that harp into ten pieces or a hundred pieces, then splinter it up.
สกลิกํ สกลิกํ กริตฺวา
อคฺคินา ฑเหยฺย อคฺคินา ฑหิตฺวา มสึ กเรยฺย✎ ร่าง
Sakalikaṁ sakalikaṁ karitvā agginā ḍaheyya, agginā ḍahitvā masiṁ kareyya.
He’d burn the splinters with fire, and reduce them to ashes.
มสึ กริตฺวา มหาวาเต
วา โอผุเนยฺย นทิยา วา สีฆโสตาย ปวาเหยฺย ฯ✎ ร่าง
Masiṁ karitvā mahāvāte vā ophuneyya, nadiyā vā sīghasotāya pavāheyya.
Then he’d whisk away the ashes in a strong wind, or glide them down a swift stream.
โส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
So evaṁ vadeyya:
Then he’d say,
อสติ
กิรายํ โภ วีณา นาม ยเถวํ ยงฺกิญฺจิ วีณา นาม เอตฺถ ปนายํ ชโน
อติเวลมฺปตฺโต ปลาฬิโตติ ๑- ฯ✎ ร่าง
‘asatī kirāyaṁ, bho, vīṇā nāma, yathevaṁ yaṁ kiñci vīṇā nāma ettha ca panāyaṁ jano ativelaṁ pamatto palaḷito’ti.
‘It seems that there’s nothing to this thing called an arched harp or whatever’s called an arched harp! But people waste their time with it, negligent and heedless!’
เอวเมว โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ รูปํ
สมนฺเนสติ ๒- ยาวตา รูปสฺส คติ เวทนํ สมนฺเนสติ ยาวตา เวทนาย
คติ สญฺญํ สมนฺเนสติ ยาวตา สญฺญาย คติ สงฺขาเร สมนฺเนสติ
ยาวตา สงฺขารานํ คติ วิญฺญาณํ สมนฺเนสติ ยาวตา วิญฺญาณสฺส
คติ ฯ✎ ร่าง
Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu rūpaṁ samanvesati yāvatā rūpassa gati, vedanaṁ samanvesati yāvatā vedanāya gati, saññaṁ samanvesati yāvatā saññāya gati, saṅkhāre samanvesati yāvatā saṅkhārānaṁ gati, viññāṇaṁ samanvesati yāvatā viññāṇassa gati.
In the same way, a mendicant searches for form, feeling, perception, choices, and consciousness anywhere they might be reborn.
ตสฺส รูปํ สมนฺเนสโต ยาวตา รูปสฺส คติ เวทนํ สมนฺเนสโต
ฯเปฯ✎ ร่าง
Tassa rūpaṁ samanvesato yāvatā rūpassa gati, vedanaṁ samanvesato …pe…
As they search in this way,
วิญฺญาณํ สมนฺเนสโต ยาวตา วิญฺญาณสฺส
คติ✎ ร่าง
viññāṇaṁ samanvesato yāvatā viññāṇassa gati.
ยมฺปิสฺส ตํ โหติ อหนฺติ วา มมนฺติ วา อสฺมีติ วา ตมฺปิ ตสฺส
น โหตีติ ฯ✎ ร่าง
Yampissa taṁ hoti ahanti vā mamanti vā asmīti vā tampi tassa na hotī”ti.
their ideas of ‘I’ or ‘mine’ or ‘I am’ are no more.”
—
Saṁyutta Nikāya 35.247
Linked Discourses 35.247
—
19. Āsīvisavagga
19. The Simile of the Vipers