เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว กิฏฺฐํ สมฺปนฺนํ✎ ร่าง
Seyyathāpi, bhikkhave, kiṭṭhaṁ sampannaṁ.
Suppose the crops have ripened,
อ้างอิงPTS 4.196 · พุทธชยันตี 16.376
กิฏฺฐารกฺโข จ
ปมตฺโต โคโณ จ กิฏฺฐาโท อทุํ กิฏฺฐํ โอตริตฺวา ยาวทตฺถํ
มทํ อาปชฺเชยฺย ปมาทํ อาปชฺเชยฺย ๑- ฯ✎ ร่าง
Kiṭṭhārakkho ca pamatto, goṇo ca kiṭṭhādo aduṁ kiṭṭhaṁ otaritvā yāvadatthaṁ madaṁ āpajjeyya pamādaṁ āpajjeyya;
but the caretaker is negligent. If an ox fond of crops invades the crops they’d indulge themselves as much as they like.
เอวเมว โข ภิกฺขเว
อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน ฉสุ ผสฺสายตเนสุ อสํวุตการี ปญฺจสุ
กามคุเณสุ ยาวทตฺถํ มทํ อาปชฺชติ ปมาทํ อาปชฺชติ ๒- ฯ✎ ร่าง
evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano chasu phassāyatanesu asaṁvutakārī pañcasu kāmaguṇesu yāvadatthaṁ madaṁ āpajjati pamādaṁ āpajjati.
In the same way, when an unlearned ordinary person doesn’t exercise restraint when it comes to the six fields of contact, they indulge themselves in the five kinds of sensual stimulation as much as they like.
เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว กิฏฺฐํ สมฺปนฺนํ กิฏฺฐารกฺโข จ อปฺปมตฺโต
โคโณ จ กิฏฺฐาโท อทุํ กิฏฺฐํ โอตเรยฺย✎ ร่าง
Seyyathāpi, bhikkhave, kiṭṭhaṁ sampannaṁ kiṭṭhārakkho ca appamatto goṇo ca kiṭṭhādo aduṁ kiṭṭhaṁ otareyya.
Suppose the crops have ripened, and the caretaker is diligent. If an ox fond of crops invades the crops
อ้างอิงสยามรัฐ 18.244 · ฉัฏฐสังคายนา 26.195
ตเมนํ กิฏฺฐารกฺโข
นาสาย สุคฺคหิตํ คเณฺหยฺย✎ ร่าง
Tamenaṁ kiṭṭhārakkho nāsāyaṁ suggahitaṁ gaṇheyya.
the caretaker would grab them firmly by the muzzle.
นาสาย สุคฺคหิตํ คเหตฺวา
อุปริฆฏายํ สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเณฺหยฺย✎ ร่าง
Nāsāyaṁ suggahitaṁ gahetvā uparighaṭāyaṁ suniggahitaṁ niggaṇheyya.
Then they’d grab them above the hump and hold them fast there.
อุปริฆฏายํ สุนิคฺคหิตํ
นิคฺคเหตฺวา ทณฺเฑน สุตาฬิตํ ตาเฬยฺย✎ ร่าง
Uparighaṭāyaṁ suniggahitaṁ niggahetvā daṇḍena sutāḷitaṁ tāḷeyya.
Then they’d give them a good thrashing
ทณฺเฑน สุตาฬิตํ
ตาเฬตฺวา โอสชฺเชยฺย ฯ✎ ร่าง
Daṇḍena sutāḷitaṁ tāḷetvā osajjeyya.
before driving them away.
ทุติยมฺปิ โข ภิกฺขเว ฯเปฯ✎ ร่าง
Dutiyampi kho, bhikkhave …pe…
For a second time,
ตติยมฺปิ
โข ภิกฺขเว โคโณ กิฏฺฐาโท อทุํ กิฏฺฐํ โอตเรยฺย✎ ร่าง
tatiyampi kho, bhikkhave, goṇo kiṭṭhādo aduṁ kiṭṭhaṁ otareyya.
and even a third time, the same thing might happen.
ตเมนํ กิฏฺฐารกฺโข
นาสาย สุคฺคหิตํ คเณฺหยฺย✎ ร่าง
Tamenaṁ kiṭṭhārakkho nāsāyaṁ suggahitaṁ gaṇheyya.
นาสาย สุคฺคหิตํ คเหตฺวา อุปริฆฏายํ
สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเณฺหยฺย✎ ร่าง
Nāsāyaṁ suggahitaṁ gahetvā uparighaṭāyaṁ suniggahitaṁ niggaṇheyya.
อุปริฆฏายํ สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา ทณฺเฑน
สุตาฬิตํ ตาเฬยฺย✎ ร่าง
Uparighaṭāyaṁ suniggahitaṁ niggahetvā daṇḍena sutāḷitaṁ tāḷeyya.
ทณฺเฑน สุตาฬิตํ ตาเฬตฺวา โอสชฺเชยฺย ฯ✎ ร่าง
Daṇḍena sutāḷitaṁ tāḷetvā osajjeyya.
เอวํ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ปมาทํ อาปชฺเชยฺยาติ อิเม เทฺว ปาฐา นตฺถิ ฯ ๒ ยุ. ปมาทํ อาปชฺชตีติ@อิเม เทฺว ปาฐา นตฺถิ ฯ
หิ โส ภิกฺขเว โคโณ กิฏฺฐาโท คามคโต วา อรญฺญคโต วา
ฐานพหุโล วา อสฺส นิสชฺชพหุโล วา น ตํ กิฏฺฐํ ปุน โอตเรยฺย✎ ร่าง
Evañhi so, bhikkhave, goṇo kiṭṭhādo gāmagato vā araññagato vā, ṭhānabahulo vā assa nisajjabahulo vā na taṁ kiṭṭhaṁ puna otareyya—
As a result, no matter how often they might stand or sit in a village or wilderness, that ox fond of crops would never invade that crop again,
ตเมว ปุริมํ ทณฺฑสมฺผสฺสํ สมนุสฺสรนฺโต ฯ✎ ร่าง
tameva purimaṁ daṇḍasamphassaṁ samanussaranto.
remembering the beating they got earlier.
เอวเมว โข ภิกฺขเว
ยโต✎ ร่าง
Evameva kho, bhikkhave, yato kho bhikkhuno chasu phassāyatanesu cittaṁ udujitaṁ hoti sudujitaṁ, ajjhattameva santiṭṭhati, sannisīdati, ekodi hoti, samādhiyati.
In the same way, when a mendicant’s mind is straightened up, well straightened up when it comes to the six fields of contact, becomes stilled internally; it settles, unifies, and becomes immersed in samādhi.