เนื้อความทั้งข้อ
[๓๖๔] ราคานุสัยนั้น ย่อมมีแก่ภิกษุผู้เสวยสุขเวทนาไม่รู้สึกตัว
อยู่ มีปรกติไม่เห็นธรรมเป็นเครื่องสลัดออก ปฏิฆานุสัย
ย่อมมีแก่ภิกษุผู้เสวยทุกขเวทนา ไม่รู้สึกตัว มีปรกติไม่เห็น
ธรรมเป็นเครื่องสลัดออก บุคคลเพลิดเพลิน อทุกขมสุข
เวทนาซึ่งมีอยู่ อันพระผู้มีพระภาคผู้มีปัญญาประดุจปฐพีทรง
แสดงแล้ว ย่อมไม่หลุดพ้นไปจากทุกข์เลย เพราะเหตุที่
ภิกษุผู้มีความเพียรละทิ้งเสียได้ด้วยสัมปชัญญะ เธอชื่อว่า
เป็นบัณฑิต ย่อมกำหนดรู้เวทนาทั้งปวง ครั้นกำหนด
รู้เวทนาแล้ว เป็นผู้หาอาสวะมิได้ในปัจจุบัน ตั้งอยู่ในธรรม
ถึงที่สุดเวท เมื่อตายไป ย่อมไม่เข้าถึงความนับว่า เป็นผู้
กำหนัด ขัดเคือง เป็นผู้หลง ดังนี้ ฯ
สุขํ เวทยมานสฺส✎ ร่าง
Sukhaṁ vedayamānassa,
When you feel pleasure
อ้างอิงพุทธชยันตี 16.392
เวทนํ อปฺปชานโต✎ ร่าง
vedanaṁ appajānato;
without understanding feeling,
โส ราคานุสโย โหติ✎ ร่าง
So rāgānusayo hoti,
the underlying tendency to greed is there,
อนิสฺสรณทสฺสิโน ฯ✎ ร่าง
anissaraṇadassino.
if you don’t see the escape.
ทุกฺขํ เวทยมานสฺส✎ ร่าง
Dukkhaṁ vedayamānassa,
When you feel pain
เวทนํ อปฺปชานโต✎ ร่าง
vedanaṁ appajānato;
without understanding feeling,
ปฏิฆานุสโย โหติ✎ ร่าง
Paṭighānusayo hoti,
the underlying tendency to aversion is there,
อนิสฺสรณทสฺสิโน ฯ✎ ร่าง
anissaraṇadassino.
if you don’t see the escape.
อทุกฺขมสุขํ สนฺตํ✎ ร่าง
Adukkhamasukhaṁ santaṁ,
As for that peaceful, neutral feeling:
ภูริปญฺญํ น เทสิตํ✎ ร่าง
bhūripaññena desitaṁ;
he of vast wisdom has taught
ตํ วาปิ ๒- อภินนฺทติ✎ ร่าง
Tañcāpi abhinandati,
that if you relish it,
เนว ทุกฺขา ปมุจฺจติ ฯ✎ ร่าง
neva dukkhā pamuccati.
you’re still not released from suffering.
ยโต จ ภิกฺขุ อาตาปี✎ ร่าง
Yato ca bhikkhu ātāpī,
But when a mendicant is keen,
อ้างอิงPTS 4.206
สมฺปชญฺญํ น ริญฺจติ✎ ร่าง
sampajaññaṁ na riñcati;
not neglecting situational awareness,
ตโต โส เวทนา สพฺพา✎ ร่าง
Tato so vedanā sabbā,
that astute person
ปริชานาติ ปณฺฑิโต ฯ✎ ร่าง
parijānāti paṇḍito.
understands all feelings.
โส เวทนา ปริญฺญาย✎ ร่าง
So vedanā pariññāya,
Completely understanding feelings,
ทิฏฺเฐ ธมฺเม อนาสโว✎ ร่าง
diṭṭhe dhamme anāsavo;
they’re without defilements in this very life.
กายสฺส เภทา ธมฺมฏฺโฐ✎ ร่าง
Kāyassa bhedā dhammaṭṭho,
That knowledge master is firm in principle;
สงฺขฺยํ นูเปติ ๓- เวทคูติ ฯ✎ ร่าง
saṅkhyaṁ nopeti vedagū”ti.
when their body breaks up, they can’t be reckoned.”
—
uppannā vedanā dukhā;
those painful physical feelings
—
Saṁyutta Nikāya 36.4
Linked Discourses 36.4
—
1. Sagāthāvagga
1. With Verses