เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๕๙๐] แม้ครั้งที่ ๒ ... แม้ครั้งที่ ๓ พ่อบ้านนักเต้นรำนามว่าตาลบุตร
ก็ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์เคยได้ยินคำของ
นักเต้นรำ ผู้เป็นอาจารย์และปาจารย์ก่อนๆ กล่าวว่า นักเต้นรำคนใดทำให้คน
หัวเราะ รื่นเริง ด้วยคำจริงบ้าง คำเท็จบ้าง ในท่ามกลางสถานเต้นรำ ในท่าม
กลางสถานมหรสพ ผู้นั้นเมื่อแตกกายตายไป ย่อมเข้าถึงความเป็นสหายของ
เทวดาผู้ร่าเริง ในข้อนี้พระผู้มีพระภาคตรัสอย่างไร ฯ
▴ ย่อ
ทุติยมฺปิ โข ตาลปุตฺโต นฏคามณี ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Dutiyampi kho tālapuṭo naṭagāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca:
For a second time …
สุตมฺเมตํ ภนฺเต ปุพฺพกานํ อาจริยปาจริยานํ นฏานํ ภาสมานานํ✎ ร่าง
“sutaṁ metaṁ, bhante, pubbakānaṁ ācariyapācariyānaṁ naṭānaṁ bhāsamānānaṁ:
โย โส นโฏ รงฺคมชฺเฌ สมชฺชมชฺเฌ สจฺจาลิเกน ชนํ หาเสติ
รเมติ โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปหาสานํ เทวานํ สหพฺยตํ
อุปปชฺชตีติ ฯ✎ ร่าง
‘yo so naṭo raṅgamajjhe samajjamajjhe saccālikena janaṁ hāseti rameti, so kāyassa bhedā paraṁ maraṇā pahāsānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjatī’ti.
อิธ ภควา กิมาหาติ ฯ✎ ร่าง
Idha bhagavā kimāhā”ti?
อลํ คามณิ ติฏฺฐเตตํ
มา มํ เอตํ ปุจฺฉีติ ฯ✎ ร่าง
“Alaṁ, gāmaṇi, tiṭṭhatetaṁ. Mā maṁ etaṁ pucchī”ti.
ตติยมฺปิ โข ตาลปุตฺโต นฏคามณี ภควนฺตํ
เอตทโวจ✎ ร่าง
Tatiyampi kho tālapuṭo naṭagāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca:
And for a third time Tālapuṭa said to the Buddha:
สุตมฺเมตํ ภนฺเต ปุพฺพกานํ อาจริยปาจริยานํ นฏานํ
ภาสมานานํ✎ ร่าง
“sutaṁ metaṁ, bhante, pubbakānaṁ ācariyapācariyānaṁ naṭānaṁ bhāsamānānaṁ:
“Sir, I have heard that the dancers of the past who were tutors of tutors said:
โย โส นโฏ รงฺคมชฺเฌ สมชฺชมชฺเฌ สจฺจาลิเกน
ชนํ หาเสติ รเมติ โส กายสฺส เภทา ปรํ มรณา ปหาสานํ
เทวานํ สหพฺยตํ อุปปชฺชตีติ ฯ✎ ร่าง
‘yo so naṭo raṅgamajjhe samajjamajjhe saccālikena janaṁ hāseti rameti, so kāyassa bhedā paraṁ maraṇā pahāsānaṁ devānaṁ sahabyataṁ upapajjatī’ti.
‘Suppose a dancer entertains and amuses people on a stage or at a festival with mixed truth and lies. When their body breaks up, after death, they’re reborn in the company of laughing gods.’
อิธ ภควา กิมาหาติ ฯ✎ ร่าง
Idha bhagavā kimāhā”ti?
What does the Buddha say about this?”
—
“Addhā kho tyāhaṁ, gāmaṇi, na labhāmi:
“Clearly, chief, I’m not getting through to you when I say:
อ้างอิง สยามรัฐ 18.379 · ฉัฏฐสังคายนา 26.296 · พุทธชยันตี 16.560