เนื้อความทั้งข้อ
[๑๑๕๒] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ถ้าภิกษุอาศัยจิตแล้ว ได้สมาธิ ได้เอกัคคตาจิต นี้เรียก
ว่า จิตตสมาธิ เธอยังฉันทะให้เกิด ฯลฯ เพื่อความเจริญบริบูรณ์แห่งกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว
เหล่านี้เรียกว่า ปธานสังขาร จิตนี้ด้วย จิตตสมาธินี้ด้วย และปธานสังขารเหล่านี้ด้วย ดังพรรณนา
มานี้ นี้เรียกว่า อิทธิบาทประกอบด้วยจิตตสมาธิ และปธานสังขาร.
จิตฺตํ เจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ นิสฺสาย ลภติ สมาธึ ลภติ
จิตฺตสฺส เอกคฺคตํ ฯ✎ ร่าง
Cittañce, bhikkhave, bhikkhu nissāya labhati samādhiṁ, labhati cittassa ekaggataṁ—
If a mendicant depends on mental development in order to gain immersion, gain unification of mind,
อ้างอิงPTS 5.269 · สยามรัฐ 19.346 · พุทธชยันตี 17.2.26
อยํ วุจฺจติ จิตฺตสมาธิ ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati ‘cittasamādhi’.
this is called immersion due to mental development.
โส อนุปฺปนฺนานํ
ฯเปฯ✎ ร่าง
So anuppannānaṁ pāpakānaṁ …pe…
They generate enthusiasm, try, make an effort, exert the mind, and strive so that bad, unskillful qualities don’t arise …
อุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ ฐิติยา อสมฺโมสาย ภิยฺโยภาวาย
เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วิริยํ อารภติ
จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ ฯ✎ ร่าง
uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
so that skillful qualities that have arisen remain, are not lost, but increase, mature, and are fulfilled by development.
อิเม วุจฺจนฺติ ปธานสงฺขาราติ ฯ✎ ร่าง
Ime vuccanti ‘padhānasaṅkhārā’ti.
These are called active efforts.
อิติ อิทญฺจ จิตฺตํ อยํ จ จิตฺตสมาธิ อิเม จ ปธานสงฺขารา ฯ✎ ร่าง
Iti idañca cittaṁ, ayañca cittasamādhi, ime ca padhānasaṅkhārā—
And so there is this mental development, this immersion due to mental development, and these active efforts.
อยํ
วุจฺจติ ภิกฺขเว จิตฺตสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคโต
อิทฺธิปาโท ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati, bhikkhave, cittasamādhippadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo.
This is called the basis of psychic power that has immersion due to mental development, and active effort.