ยสฺมิญฺจ โข ภิกฺขเว สมเย อุทฺธตํ จิตฺตํ โหติ
กาโล ตสฺมึ สมเย ปสฺสทฺธิสมฺโพชฺฌงฺคสฺส ภาวนาย กาโล
สมาธิสมฺโพชฺฌงฺคสฺส ภาวนาย กาโล อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺคสฺส
ภาวนาย ฯ✎ ร่าง
Yasmiñca kho, bhikkhave, samaye uddhataṁ cittaṁ hoti, kālo tasmiṁ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya.
When the mind is restless, it’s the right time to develop the awakening factors of tranquility, immersion, and equanimity.
ตํ กิสฺส เหตุ ฯ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
อุทฺธตํ ภิกฺขเว จิตฺตํ ตํ เอเตหิ
ธมฺเมหิ สุวูปสมยํ โหติ ฯ✎ ร่าง
Uddhataṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi suvūpasamayaṁ hoti.
Because it’s easy to settle a restless mind with these things.
เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว ปุริโส มหนฺตํ
อคฺคิกฺขนฺธํ นิพฺพาเปตุกาโม อสฺส✎ ร่าง
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso mahantaṁ aggikkhandhaṁ nibbāpetukāmo assa.
Suppose someone wanted to extinguish a great mass of fire.
โส ตตฺถ อลฺลานิ เจว
ติณานิ ปกฺขิเปยฺย อลฺลานิ โคมยานิ ปกฺขิเปยฺย อลฺลานิ กฏฺฐานิ
ปกฺขิปยฺย อุทกวาตญฺจ ทเทยฺย ปํสุกานิ จ โอกิเรยฺย✎ ร่าง
So tattha allāni ceva tiṇāni pakkhipeyya, allāni ca gomayāni pakkhipeyya, allāni ca kaṭṭhāni pakkhipeyya, udakavātañca dadeyya, paṁsukena ca okireyya;
If they toss wet grass, cow-dung, and timber on it, spray it with water, and scatter dirt on it,
ภพฺโพ
นุ โข โส ปุริโส มหนฺตํ อคฺคิกฺขนฺธํ นิพฺพาเปตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
bhabbo nu kho so puriso mahantaṁ aggikkhandhaṁ nibbāpetun”ti?
could they extinguish it?”
เอวํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Evaṁ, bhante”.
“Yes, sir.”
เอวเมว โข ภิกฺขเว ยสฺมึ สมเย อุทฺธตํ จิตฺตํ โหติ กาโล ตสฺมึ สมเย
ปสฺสทฺธิสมฺโพชฺฌงฺคสฺส ภาวนาย กาโล สมาธิสมฺโพชฺฌงฺคสฺส
ภาวนาย กาโล อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺคสฺส ภาวนาย ฯ✎ ร่าง
“Evameva kho, bhikkhave, yasmiṁ samaye uddhataṁ cittaṁ hoti, kālo tasmiṁ samaye passaddhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo samādhisambojjhaṅgassa bhāvanāya, kālo upekkhāsambojjhaṅgassa bhāvanāya.
“In the same way, when the mind is restless, it’s the right time to develop the awakening factors of tranquility, immersion, and equanimity.
อ้างอิงPTS 5.115
ตํ กิสฺส
เหตุ ฯ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
อุทฺธตํ ภิกฺขเว จิตฺตํ ตํ เอเตหิ ธมฺเมหิ สุวูปสมยํ โหติ ฯ✎ ร่าง
Uddhataṁ, bhikkhave, cittaṁ taṁ etehi dhammehi suvūpasamayaṁ hoti.
Because it’s easy to settle a restless mind with these things.
สติญฺจ ขฺวาหํ ภิกฺขเว สพฺพตฺถิกํ วทามีติ ฯ✎ ร่าง
Satiñca khvāhaṁ, bhikkhave, sabbatthikaṁ vadāmī”ti.
But mindfulness is always useful, I say.”
—
Saṁyutta Nikāya 46.54
Linked Discourses 46.54
—
6. Sākacchavagga
6. Discussion