อถโข เกสี อสฺสทมฺมสารถิ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ
นิสินฺนํ โข เกสึ อสฺสทมฺมสารถึ ภควา เอตทโวจ🤖 AI จับคู่
Atha kho kesi assadammasārathi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho kesiṁ assadammasārathiṁ bhagavā etadavoca:
Then Kesi the horse trainer went up to the Buddha, bowed, and sat down to one side. The Buddha said to him,
อ้างอิงPTS 2.112 · สยามรัฐ 21.151 · ฉัฏฐสังคายนา 36.129 · พุทธชยันตี 19.218
ตฺวญฺจ ขฺวาสิ
เกสิ สญฺญาโต ๑- อสฺสทมฺมสารถิ🤖 AI จับคู่
“tvaṁ khosi, kesi, paññāto assadammasārathīti.
“Kesi, you’re known as a horse trainer.
กถญฺจ ปน ตฺวํ เกสิ อสฺสทมฺมํ
วิเนสีติ ฯ🤖 AI จับคู่
Kathaṁ pana tvaṁ, kesi, assadammaṁ vinesī”ti?
Just how do you guide a horse in training?”
อหํ โข ภนฺเต อสฺสทมฺมํ สเณฺหนปิ วิเนมิ ผรุเสนปิ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ปญฺญาโต ฯ
วิเนมิ สณฺหผรุเสนปิ วิเนมีติ ฯ🤖 AI จับคู่
“Ahaṁ kho, bhante, assadammaṁ saṇhenapi vinemi, pharusenapi vinemi, saṇhapharusenapi vinemī”ti.
“Sir, I guide a horse in training sometimes gently, sometimes harshly, and sometimes both gently and harshly.”
สเจ เต เกสิ อสฺสทมฺโม สเณฺหน
วินยํ น อุเปติ ผรุเสน วินยํ น อุเปติ สณฺหผรุเสน วินยํ น
อุเปติ กินฺติ ตํ กโรสีติ ฯ🤖 AI จับคู่
“Sace te, kesi, assadammo saṇhena vinayaṁ na upeti, pharusena vinayaṁ na upeti, saṇhapharusena vinayaṁ na upeti, kinti naṁ karosī”ti?
“Kesi, what do you do with a horse in training that doesn’t follow these forms of training?”
สเจ เม ภนฺเต อสฺสทมฺโม สเณฺหน
วินยํ น อุเปติ ผรุเสน วินยํ น อุเปติ สณฺหผรุเสน วินยํ น
อุเปติ🤖 AI จับคู่
“Sace me, bhante, assadammo saṇhena vinayaṁ na upeti, pharusena vinayaṁ na upeti, saṇhapharusena vinayaṁ na upeti;
หนามิ นํ ภนฺเต🤖 AI จับคู่
hanāmi naṁ, bhante.
“In that case, sir, I kill it.
ตํ กิสฺส เหตุ🤖 AI จับคู่
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
มา เม อาจริยกุลสฺส
อวณฺโณ อโหสีติ🤖 AI จับคู่
‘Mā me ācariyakulassa avaṇṇo ahosī’ti.
So that I don’t disgrace my tradition.
ภควา ปน ภนฺเต อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ🤖 AI จับคู่
Bhagavā pana, bhante, anuttaro purisadammasārathi.
But sir, the Buddha is the supreme guide for those fit for training.
กถํ ปน ภนฺเต ภควา ปุริสทมฺมํ วิเนตีติ ฯ🤖 AI จับคู่
Kathaṁ pana, bhante, bhagavā purisadammaṁ vinetī”ti?
Just how do you guide a person in training?”
อหํ โข เกสิ ปุริสทมฺมํ สเณฺหนปิ วิเนมิ ผรุเสนปิ
วิเนมิ สณฺหผรุเสนปิ วิเนมิ🤖 AI จับคู่
“Ahaṁ kho, kesi, purisadammaṁ saṇhenapi vinemi, pharusenapi vinemi, saṇhapharusenapi vinemi.
“Kesi, I guide a person in training sometimes gently, sometimes harshly, and sometimes both gently and harshly.
ตตฺริทํ เกสิ สณฺหสฺมึ🤖 AI จับคู่
Tatridaṁ, kesi, saṇhasmiṁ—
The gentle way is this:
อิติ กายสุจริตํ
อิติ กายสุจริตสฺส วิปาโก อิติ วจีสุจริตํ อิติ วจีสุจริตสฺส วิปาโก
อิติ มโนสุจริตํ อิติ มโนสุจริตสฺส วิปาโก อิติ เทวา อิติ มนุสฺสา🤖 AI จับคู่
iti kāyasucaritaṁ iti kāyasucaritassa vipāko, iti vacīsucaritaṁ iti vacīsucaritassa vipāko, iti manosucaritaṁ iti manosucaritassa vipāko, iti devā, iti manussāti.
‘This is good conduct by way of body, speech, and mind. This is the result of good conduct by way of body, speech, and mind. This is life as a god. This is life as a human.’
ตตฺริทํ เกสิ ผรุสสฺมึ🤖 AI จับคู่
Tatridaṁ, kesi, pharusasmiṁ—
The harsh way is this:
อิติ กายทุจฺจริตํ อิติ กายทุจฺจริตสฺส วิปาโก
อิติ วจีทุจฺจริตํ อิติ วจีทุจฺจริตสฺส วิปาโก อิติ มโนทุจฺจริตํ อิติ
มโนทุจฺจริตสฺส วิปาโก อิติ นิรโย อิติ ติรจฺฉานโยนิ อิติ
ปิตฺติวิสโย🤖 AI จับคู่
iti kāyaduccaritaṁ iti kāyaduccaritassa vipāko, iti vacīduccaritaṁ iti vacīduccaritassa vipāko, iti manoduccaritaṁ iti manoduccaritassa vipāko, iti nirayo, iti tiracchānayoni, iti pettivisayoti.
‘This is bad conduct by way of body, speech, and mind. This is the result of bad conduct by way of body, speech, and mind. This is life in hell. This is life as an animal. This is life as a ghost.’
ตตฺริทํ เกสิ สณฺหผรุสสฺมึ🤖 AI จับคู่
Tatridaṁ, kesi, saṇhapharusasmiṁ—
The both gentle and harsh way is this:
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 36.130
อิติ กายสุจริตํ อิติ
กายสุจริตสฺส วิปาโก อิติ กายทุจฺจริตํ อิติ กายทุจฺจริตสฺส วิปาโก
อิติ วจีสุจริตํ อิติ วจีสุจริตสฺส วิปาโก อิติ วจีทุจฺจริตํ อิติ
วจีทุจฺจริตสฺส วิปาโก อิติ มโนสุจริตํ อิติ มโนสุจริตสฺส วิปาโก
อิติ มโนทุจฺจริตํ อิติ มโนทุจฺจริตสฺส วิปาโก อิติ เทวา อิติ
มนุสฺสา อิติ นิรโย อิติ ติรจฺฉานโยนิ อิติ ปิตฺติวิสโยติ ฯ🤖 AI จับคู่
iti kāyasucaritaṁ iti kāyasucaritassa vipāko, iti kāyaduccaritaṁ iti kāyaduccaritassa vipāko, iti vacīsucaritaṁ iti vacīsucaritassa vipāko, iti vacīduccaritaṁ iti vacīduccaritassa vipāko, iti manosucaritaṁ iti manosucaritassa vipāko, iti manoduccaritaṁ iti manoduccaritassa vipāko, iti devā, iti manussā, iti nirayo, iti tiracchānayoni, iti pettivisayo”ti.
‘This is good conduct … this is bad conduct …’”
สเจ เต ภนฺเต ปุริสทมฺโม สเณฺหน วินยํ น อุเปติ
ผรุเสน วินยํ น อุเปติ สณฺหผรุเสน วินยํ น อุเปติ กินฺติ ตํ ภควา
กโรตีติ ฯ🤖 AI จับคู่
“Sace te, bhante, purisadammo saṇhena vinayaṁ na upeti, pharusena vinayaṁ na upeti, saṇhapharusena vinayaṁ na upeti, kinti naṁ bhagavā karotī”ti?
“Sir, what do you do with a person in training who doesn’t follow these forms of training?”
อ้างอิงPTS 2.113 · สยามรัฐ 21.152 · พุทธชยันตี 19.220
สเจ เม เกสิ ปุริสทมฺโม สเณฺหน วินยํ น อุเปติ ผรุเสน
วินยํ น อุเปติ สณฺหผรุเสน วินยํ น อุเปติ หนามิ นํ เกสีติ ฯ🤖 AI จับคู่
“Sace me, kesi, purisadammo saṇhena vinayaṁ na upeti, pharusena vinayaṁ na upeti, saṇhapharusena vinayaṁ na upeti, hanāmi naṁ, kesī”ti.
“In that case, Kesi, I kill them.”
น
โข โน ภนฺเต ภควโต ปาณาติปาโต กปฺปติ🤖 AI จับคู่
“Na kho, bhante, bhagavato pāṇātipāto kappati.
“Sir, it’s not appropriate for the Buddha to kill living creatures.
อถ จ ปน ภควา
เอวมาห🤖 AI จับคู่
Atha ca pana bhagavā evamāha:
And yet you say
หนามิ นํ เกสีติ ฯ🤖 AI จับคู่
‘hanāmi naṁ, kesī’”ti.
you kill them.”
สจฺจํ เกสิ🤖 AI จับคู่
“Saccaṁ, kesi.
“It’s true, Kesi,
น ตถาคตสฺส ปาณาติปาโต
กปฺปติ🤖 AI จับคู่
Na tathāgatassa pāṇātipāto kappati.
it’s not appropriate for a Realized One to kill living creatures.
อปิจ โย ปุริสทมฺโม สเณฺหน วินยํ น อุเปติ ผรุเสน
วินยํ น อุเปติ สณฺหผรุเสน วินยํ น อุเปติ น ตํ ตถาคโต
วตฺตพฺพํ อนุสาสิตพฺพํ มญฺญติ นปิ วิญฺญู สพฺรหฺมจารี วตฺตพฺพํ
อนุสาสิตพฺพํ มญฺญนฺติ สุ🤖 AI จับคู่
Api ca yo purisadammo saṇhena vinayaṁ na upeti, pharusena vinayaṁ na upeti, saṇhapharusena vinayaṁ na upeti, na taṁ tathāgato vattabbaṁ anusāsitabbaṁ maññati, nāpi viññū sabrahmacārī vattabbaṁ anusāsitabbaṁ maññanti.
But when a person in training doesn’t follow any of these forms of training, the Realized One doesn’t think they’re worth advising or instructing, and neither do their sensible spiritual companions.
วโธเหโส ๑- เกสิ อริยสฺส วินเย🤖 AI จับคู่
Vadho heso, kesi, ariyassa vinaye—
For it is killing in the training of the Noble One
ยํ น
ตถาคโต วตฺตพฺพํ อนุสาสิตพฺพํ มญฺญติ นปิ วิญฺญู สพฺรหฺมจารี
วตฺตพฺพํ อนุสาสิตพฺพํ มญฺญนฺตีติ ฯ🤖 AI จับคู่
yaṁ na tathāgato vattabbaṁ anusāsitabbaṁ maññati, nāpi viññū sabrahmacārī vattabbaṁ anusāsitabbaṁ maññantī”ti.
when the Realized One doesn’t think they’re worth advising or instructing, and neither do their sensible spiritual companions.”
โส หิ นูน ภนฺเต สุวโธ ๒- โหติ🤖 AI จับคู่
“So hi nūna, bhante, suhato hoti—
“Well, they’re definitely dead
ยํ น ตถาคโต
วตฺตพฺพํ อนุสาสิตพฺพํ มญฺญติ นปิ วิญฺญู สพฺรหฺมจารี
วตฺตพฺพํ อนุสาสิตพฺพํ มญฺญนฺติ🤖 AI จับคู่
yaṁ na tathāgato vattabbaṁ anusāsitabbaṁ maññati, nāpi viññū sabrahmacārī vattabbaṁ anusāsitabbaṁ maññantīti.
when the Realized One doesn’t think they’re worth advising or instructing, and neither do their sensible spiritual companions.
อภิกฺกนฺตํ ภนฺเต
อภิกฺกนฺตํ ภนฺเต เสยฺยถาปิ ภนฺเต นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย
ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย อนฺธกาเร
วา เตลปฺปชฺโชตํ ธาเรยฺย จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตีติ เอวเมวํ
ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต เอสาหํ ภนฺเต ภควนฺตํ
สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ อุปาสกํ มํ ภนฺเต ภควา
ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คตนฺติ ฯ🤖 AI จับคู่
Abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante …pe… upāsakaṁ maṁ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
Excellent, sir! … From this day forth, may the Buddha remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”