—
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu hantā hoti?
And how does a mendicant destroy?
—
Aṅguttara Nikāya 5.140
Numbered Discourses 5.140
—
14. Rājavagga
14. Kings
ปญฺจหิ ภิกฺขเว องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ นาโค
ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค รญฺโญ องฺคนฺเตฺวว สงฺขํ คจฺฉติ🤖 AI จับคู่
“Pañcahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgaṁtveva saṅkhaṁ gacchati.
“Mendicants, a royal bull elephant with five factors is worthy of a king, fit to serve a king, and is reckoned a factor of kingship.
กตเมหิ ปญฺจหิ🤖 AI จับคู่
Katamehi pañcahi?
What five?
อิธ ภิกฺขเว รญฺโญ นาโค โสตา จ โหติ หนฺตา จ
รกฺขิตา จ ขนฺตา จ คนฺตา จ ฯ🤖 AI จับคู่
Idha, bhikkhave, rañño nāgo sotā ca hoti, hantā ca, rakkhitā ca, khantā ca, gantā ca.
A royal bull elephant listens, destroys, protects, endures, and goes fast.
กถญฺจ ภิกฺขเว รญฺโญ นาโค
โสตา โหติ🤖 AI จับคู่
Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo sotā hoti?
And how does a royal bull elephant listen?
อ้างอิงPTS 3.162 · พุทธชยันตี 20.264
อิธ ภิกฺขเว รญฺโญ นาโค ยเมนํ หตฺถิทมฺมสารถิ
การณํ กาเรติ🤖 AI จับคู่
Idha, bhikkhave, rañño nāgo yamenaṁ hatthidammasārathi kāraṇaṁ kāreti—
It’s when a royal bull elephant pays attention, applies the mind, concentrates wholeheartedly, and actively listens to whatever task the elephant trainer has it do,
ยทิ วา กตปุพฺพํ ยทิ วา อกตปุพฺพํ🤖 AI จับคู่
yadi vā katapubbaṁ yadi vā akatapubbaṁ—
whether or not it has done it before.
ตํ อฏฺฐิกตฺวา
มนสิกตฺวา สพฺพํ เจตสา สมนฺนาหริตฺวา โอหิตโสโต สุณาติ🤖 AI จับคู่
taṁ aṭṭhiṁ katvā manasi katvā sabbaṁ cetasā samannāharitvā ohitasoto suṇāti.
เอวํ
โข ภิกฺขเว รญฺโญ นาโค โสตา โหติ ฯ🤖 AI จับคู่
Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo sotā hoti.
That’s how a royal bull elephant listens.
กถญฺจ ภิกฺขเว รญฺโญ
นาโค หนฺตา โหติ🤖 AI จับคู่
Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo hantā hoti?
And how does a royal bull elephant destroy?
อิธ ภิกฺขเว รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต หตฺถิมฺปิ
หนติ ๑- หตฺถารูหมฺปิ หนติ อสฺสมฺปิ หนติ อสฺสารูหมฺปิ หนติ
รถมฺปิ หนติ รถิกมฺปิ ๒- หนติ ปตฺติกมฺปิ หนติ🤖 AI จับคู่
Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato hatthimpi hanati, hatthāruhampi hanati, assampi hanati, assāruhampi hanati, rathampi hanati, rathikampi hanati, pattikampi hanati.
It’s when a royal bull elephant in battle destroys elephants with their riders, horses with their riders, chariots and charioteers, and foot soldiers.
เอวํ โข
ภิกฺขเว รญฺโญ นาโค หนฺตา โหติ ฯ🤖 AI จับคู่
Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo hantā hoti.
That’s how a royal bull elephant destroys.
กถญฺจ ภิกฺขเว รญฺโญ นาโค รกฺขิตา โหติ🤖 AI จับคู่
Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo rakkhitā hoti?
And how does a royal bull elephant protect?
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 37.153
อิธ ภิกฺขเว รญฺโญ นาโค สงฺคามคโต รกฺขติ ปุริมํ กายํ รกฺขติ
ปจฺฉิมํ กายํ รกฺขติ ปุริเม ปาเท รกฺขติ ปจฺฉิเม ปาเท รกฺขติ สีสํ
รกฺขติ กณฺเณ รกฺขติ ทนฺเต รกฺขติ โสณฺฑํ รกฺขติ วาลธึ รกฺขติ
หตฺถารูหํ🤖 AI จับคู่
Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato rakkhati purimaṁ kāyaṁ, rakkhati pacchimaṁ kāyaṁ, rakkhati purime pāde, rakkhati pacchime pāde, rakkhati sīsaṁ, rakkhati kaṇṇe, rakkhati dante, rakkhati soṇḍaṁ, rakkhati vāladhiṁ, rakkhati hatthāruhaṁ.
It’s when a royal bull elephant in battle protects its fore-quarters and hind-quarters, its fore-feet and hind-feet, and its head, ears, tusks, trunk, tail, and rider.
เอวํ โข ภิกฺขเว รญฺโญ นาโค รกฺขิตา โหติ ฯ🤖 AI จับคู่
Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo rakkhitā hoti.
That’s how a royal bull elephant protects.
กถญฺจ ภิกฺขเว รญฺโญ นาโค ขนฺตา โหติ🤖 AI จับคู่
Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo khantā hoti?
And how does a royal bull elephant endure?
อิธ ภิกฺขเว รญฺโญ
นาโค สงฺคามคโต ขโม โหติ สตฺติปฺปหารานํ อสิปฺปหารานํ
อุสุปฺปหารานํ ผรสุปฺปหารานํ เภริปณวสงฺขติณวนินฺนาทสทฺทานํ🤖 AI จับคู่
Idha, bhikkhave, rañño nāgo saṅgāmagato khamo hoti sattippahārānaṁ asippahārānaṁ usuppahārānaṁ pharasuppahārānaṁ bheripaṇavasaṅkhatiṇavaninnādasaddānaṁ.
It’s when a royal bull elephant in battle endures being struck by spears, swords, arrows, and axes; it endures the thunder of the drums, kettledrums, horns, and cymbals.
เอวํ โข ภิกฺขเว รญฺโญ นาโค ขนฺตา โหติ ฯ🤖 AI จับคู่
Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo khantā hoti.
That’s how a royal bull elephant endures.
กถญฺจ ภิกฺขเว รญฺโญ
นาโค คนฺตา โหติ🤖 AI จับคู่
Kathañca, bhikkhave, rañño nāgo gantā hoti?
And how does a royal bull elephant go fast?
อิธ ภิกฺขเว รญฺโญ นาโค ยเมนํ หตฺถิทมฺมสารถิ
ทิสํ เปเสติ🤖 AI จับคู่
Idha, bhikkhave, rañño nāgo yamenaṁ hatthidammasārathi disaṁ peseti—
It’s when a royal bull elephant swiftly goes in whatever direction the elephant trainer sends it,
ยทิ วา คตปุพฺพํ ยทิ วา อคตปุพฺพํ🤖 AI จับคู่
yadi vā gatapubbaṁ yadi vā agatapubbaṁ—
whether or not it has been there before.
ตํ ขิปฺปญฺเญว
คนฺตา โหติ🤖 AI จับคู่
taṁ khippameva gantā hoti.
เอวํ โข ภิกฺขเว รญฺโญ นาโค คนฺตา โหติ ฯ🤖 AI จับคู่
Evaṁ kho, bhikkhave, rañño nāgo gantā hoti.
That’s how a royal bull elephant goes fast.
อิเมหิ
โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ องฺเคหิ สมนฺนาคโต รญฺโญ นาโค ราชารโห
โหติ ราชโภคฺโค รญฺโญ องฺคนฺเตฺวว สงฺขํ คจฺฉติ ฯ🤖 AI จับคู่
Imehi kho, bhikkhave, pañcahi aṅgehi samannāgato rañño nāgo rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅgantveva saṅkhaṁ gacchati.
A royal bull elephant with these five factors is worthy of a king, fit to serve a king, and is reckoned a factor of kingship.
เอวเมว โข
ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ
ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ
โลกสฺส🤖 AI จับคู่
Evamevaṁ kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa.
In the same way, a mendicant with five qualities is worthy of offerings dedicated to the gods, worthy of hospitality, worthy of a religious donation, worthy of veneration with cupped palms, and is the supreme field of merit for the world.
อ้างอิงPTS 3.163
กตเมหิ ปญฺจหิ🤖 AI จับคู่
Katamehi pañcahi?
What five?
อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ โสตา จ โหติ หนฺตา
จ รกฺขิตา จ ขนฺตา จ คนฺตา จ ฯ🤖 AI จับคู่
Idha, bhikkhave, bhikkhu sotā ca hoti, hantā ca, rakkhitā ca, khantā ca, gantā ca.
A mendicant listens, destroys, protects, endures, and goes fast.
กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ โสตา โหติ🤖 AI จับคู่
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sotā hoti?
And how does a mendicant listen?
อิธ ภิกฺขเว
ภิกฺขุ ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย เทสิยมาเน อฏฺฐิกตฺวา มนสิกตฺวา
สพฺพํ เจตสา สมนฺนาหริตฺวา โอหิตโสโต ธมฺมํ สุณาติ🤖 AI จับคู่
Idha, bhikkhave, bhikkhu tathāgatappavedite dhammavinaye desiyamāne aṭṭhiṅkatvā manasi katvā sabbaṁ cetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṁ suṇāti.
It’s when a mendicant pays attention, applies the mind, concentrates wholeheartedly, and actively listens when the teaching and training proclaimed by a Realized One is being taught.
เอวํ โข
ภิกฺขเว ภิกฺขุ โสตา โหติ ฯ กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ หนฺตา โหติ🤖 AI จับคู่
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sotā hoti.
That’s how a mendicant listens.
อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ อุปฺปนฺนํ กามวิตกฺกํ นาธิวาเสติ ปชหติ วิโนเทติ
หนติ พฺยนฺตีกโรติ อนภาวํ คเมติ อุปฺปนฺนํ พฺยาปาทวิตกฺกํ ...
อุปฺปนฺนํ วิหึสาวิตกฺกํ ... อุปฺปนฺนุปฺปนฺเน ปาปเก อกุสเล ธมฺเม
นาธิวาเสติ ปชหติ วิโนเทติ หนติ ๑- พฺยนฺตีกโรติ ... อนภาวํ
คเมติ🤖 AI จับคู่
Idha, bhikkhave, bhikkhu uppannaṁ kāmavitakkaṁ nādhivāseti, pajahati vinodeti hanati byantīkaroti anabhāvaṁ gameti; uppannaṁ byāpādavitakkaṁ …pe… uppannaṁ vihiṁsāvitakkaṁ …pe… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti, pajahati vinodeti hanati byantīkaroti anabhāvaṁ gameti.
It’s when a mendicant doesn’t tolerate a sensual, malicious, or cruel thought. They don’t tolerate any bad, unskillful qualities that have arisen, but give them up, get rid of them, calm them, eliminate them, and obliterate them.
เอวํ โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ หนฺตา โหติ ฯ🤖 AI จับคู่
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu hantā hoti.
That’s how a mendicant destroys.
กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ
รกฺขิตา โหติ🤖 AI จับคู่
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu rakkhitā hoti?
And how does a mendicant protect?
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 37.154 · พุทธชยันตี 20.266
อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ทิสฺวา น นิมิตฺตคฺคาหี
โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี🤖 AI จับคู่
Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
When a mendicant sees a sight with the eyes, they don’t get caught up in the features and details.
ยตฺวาธิกรณเมนํ จกฺขุนฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ
อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ ตสฺส
สํวราย ปฏิปชฺชติ รกฺขติ จกฺขุนฺทฺริยํ จกฺขุนฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ🤖 AI จับคู่
Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati cakkhundriyaṁ; cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.
If the faculty of sight were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of sight, and achieving restraint over it.
โสเตน สทฺทํ สุตฺวา🤖 AI จับคู่
Sotena saddaṁ sutvā …
Hearing a sound with the ears …
ฆาเนน คนฺธํ ฆายิตฺวา🤖 AI จับคู่
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …
Smelling an odor with the nose …
ชิวฺหาย รสํ สายิตฺวา🤖 AI จับคู่
jivhāya rasaṁ sāyitvā …
Tasting a flavor with the tongue …
กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสิตฺวา🤖 AI จับคู่
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …
Encountering a touch with the body …
มนสา ธมฺมํ วิญฺญาย น นิมิตฺตคฺคาหี
โหติ นานุพฺยญฺชนคฺคาหี🤖 AI จับคู่
manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
Knowing an idea with the mind, they don’t get caught up in the features and details.
ยตฺวาธิกรณเมนํ มนินฺทฺริยํ อสํวุตํ วิหรนฺตํ
อภิชฺฌาโทมนสฺสา ปาปกา อกุสลา ธมฺมา อนฺวาสฺสเวยฺยุํ ตสฺส
สํวราย ปฏิปชฺชติ รกฺขติ มนินฺทฺริยํ มนินฺทฺริเย สํวรํ อาปชฺชติ🤖 AI จับคู่
Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ, tassa saṁvarāya paṭipajjati; rakkhati manindriyaṁ; manindriye saṁvaraṁ āpajjati.
If the faculty of mind were left unrestrained, bad unskillful qualities of covetousness and displeasure would become overwhelming. For this reason, they practice restraint, protecting the faculty of mind, and achieving restraint over it.
เอวํ โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ รกฺขิตา โหติ ฯ🤖 AI จับคู่
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu rakkhitā hoti.
That’s how a mendicant protects.
กถญฺจ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ขนฺตา โหติ🤖 AI จับคู่
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu khantā hoti?
And how does a mendicant endure?
อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ
ขโม โหติ สีตสฺส อุณฺหสฺส ชิฆจฺฉาย ปิปาสาย ฑํสมกสวาตาตปสิรึสป-
สมฺผสฺสานํ ทุรุตฺตานํ ทุราคตานํ วจนปถานํ อุปฺปนฺนานํ สารีริกานํ
เวทนานํ ทุกฺขานํ ติพฺพานํ ขรานํ กฏุกานํ อสาตานํ อมนาปานํ ปาณหรานํ
อธิวาสกชาติโก โหติ🤖 AI จับคู่
Idha, bhikkhave, bhikkhu khamo hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassānaṁ; duruttānaṁ durāgatānaṁ vacanapathānaṁ uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ adhivāsakajātiko hoti.
It’s when a mendicant endures cold, heat, hunger, and thirst; the touch of flies, mosquitoes, wind, sun, and reptiles; rude and unwelcome criticism; and puts up with physical pain—sharp, severe, acute, unpleasant, disagreeable, and life-threatening.
เอวํ โข ภิกฺขเว ภิกฺขุ ขนฺตา โหติ ฯ🤖 AI จับคู่
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu khantā hoti.
That’s how a mendicant endures.
กถญฺจ ภิกฺขเว
ภิกฺขุ คนฺตา โหติ🤖 AI จับคู่
Kathañca, bhikkhave, bhikkhu gantā hoti?
And how does a mendicant go fast?
อ้างอิงPTS 3.164
อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ยา สา ทิสา อคตปุพฺพา อิมินา ทีเฆน
อทฺธุนา ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหกฺขโย วิราโค
นิโรโธ นิพฺพานํ ตํ ขิปฺปญฺเญว คนฺตา โหติ🤖 AI จับคู่
Idha, bhikkhave, bhikkhu yā sā disā agatapubbā iminā dīghena addhunā, yadidaṁ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ, taṁ khippaññeva gantā hoti.
It’s when a mendicant swiftly goes in the direction they’ve never gone before in all this long time; that is, the stilling of all activities, the letting go of all attachments, the ending of craving, fading away, cessation, extinguishment.
เอวํ โข ภิกฺขเว
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
ภิกฺขุ คนฺตา โหติ ฯ🤖 AI จับคู่
Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu gantā hoti.
That’s how a mendicant goes fast.
อิเมหิ โข ภิกฺขเว ปญฺจหิ ธมฺเมหิ สมนฺนาคโต
ภิกฺขุ อาหุเนยฺโย โหติ ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย
อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสาติ🤖 AI จับคู่
Imehi kho, bhikkhave, pañcahi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti …pe… anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassā”ti.
A mendicant with these five qualities … is the supreme field of merit for the world.”
ราชวคฺโค จตุตฺโถ ฯ🤖 AI จับคู่
Rājavaggo catuttho.
ตสฺสุทฺทานํ🤖 AI จับคู่
Tassuddānaṁ
จกฺกานุวตฺตนา ราชา🤖 AI จับคู่
Cakkānuvattanā rājā,
ยสฺสํ ทิสํ เทฺว จ ๑- ปตฺถนา🤖 AI จับคู่
Yassaṁdisaṁ dve ceva patthanā;
อปฺปํ สุปติ ภตฺตาทา🤖 AI จับคู่
Appaṁsupati bhattādo,
อกฺขโม โสตเวน ๓- จาติ ฯ
------------
ติกณฺฑกีวคฺโค ปญฺจโม🤖 AI จับคู่
Akkhamo ca sotena cāti.