เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๑๖๕] ครั้งนั้น ท่านพระสารีบุตรได้เรียกภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรอาวุโส
ทั้งหลาย ภิกษุเหล่านั้นรับคำท่านพระสารีบุตรแล้ว ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวว่า
ดูกรอาวุโสทั้งหลาย ก็ภิกษุบางรูปย่อมถามปัญหากะภิกษุอื่นด้วยเหตุ ๕ ประการ
ทั้งหมดหรืออย่างใดอย่างหนึ่ง เหตุ ๕ ประการเป็นไฉน คือ ภิกษุบางรูปย่อมถาม
ปัญหากะภิกษุอื่นเพราะโง่เขลา เพราะหลงลืม ๑ ภิกษุบางรูปเป็นผู้มีความปรารถนา
ลามก ถูกความปรารถนาครอบงำ จึงถามปัญหากะภิกษุอื่น ๑ ภิกษุบางรูปดูหมิ่น
จึงถามปัญหากะภิกษุอื่น ๑ ภิกษุบางรูปประสงค์จะรู้จึงถามปัญหากะภิกษุอื่น ๑
อนึ่ง ภิกษุบางรูปคิดอย่างนี้ว่า ภิกษุอื่นถ้าถูกเราถามปัญหาก็จักแก้โดยชอบ ข้อ
นั้นเป็นความดี แต่ถ้าถูกเราถามปัญหาจักไม่แก้โดยชอบ เราเองจักแก้โดยชอบ
แก่เธอ ดังนี้ จึงถามปัญหากะภิกษุอื่น ๑ ดูกรอาวุโสทั้งหลาย ก็ภิกษุบางรูป
ย่อมถามปัญหากะภิกษุอื่น ด้วยเหตุ ๕ ประการ ทั้งหมดหรืออย่างใดอย่างหนึ่ง
ส่วนข้าพเจ้าคิดอย่างนี้ว่า ถ้าภิกษุถูกเราถามปัญหาจักแก้โดยชอบ ข้อนั้นเป็นความดี
แต่ถ้าถูกเราถามปัญหาจักไม่แก้โดยชอบ เราเองจักแก้โดยชอบแก่เธอ ดังนี้ จึง
ถามปัญหากะภิกษุอื่น ฯ
▴ ย่อ
ตตฺร โข อายสฺมา สารีปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ ฯเปฯ
โย หิ โกจิ อาวุโส ปรํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ สพฺโพ โส ปญฺจหิ ฐาเนหิ
เอเตสํ วา อญฺญตเรน🤖 AI จับคู่
Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi …pe… “yo hi koci, āvuso, paraṁ pañhaṁ pucchati, sabbo so pañcahi ṭhānehi, etesaṁ vā aññatarena.
There Venerable Sāriputta addressed the mendicants: … “Whoever asks a question of another, does so for one or other of these five reasons.
อ้างอิง PTS 3.192 · ฉัฏฐสังคายนา 37.179
กตเมหิ ปญฺจหิ🤖 AI จับคู่
Katamehi pañcahi?
What five?
มนฺทตฺตา โมมูหตฺตา
ปรํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ ปาปิจฺโฉ อิจฺฉาปกโต ปรํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ
ปริภวํ ปรํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ ญาตุกาโม ๒- ปรํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ
อถวา ปเนวํจิตฺโต ๓- ปรํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ🤖 AI จับคู่
Mandattā momūhattā paraṁ pañhaṁ pucchati, pāpiccho icchāpakato paraṁ pañhaṁ pucchati, paribhavaṁ paraṁ pañhaṁ pucchati, aññātukāmo paraṁ pañhaṁ pucchati, atha vā panevaṁcitto paraṁ pañhaṁ pucchati:
Someone asks a question of another from stupidity and folly. Or they ask from corrupt wishes, being of wishful temperament. Or they ask in order to disparage. Or they ask wanting to understand. Or they ask with the thought,
สเจ เม ปญฺหํ
ปุฏฺโฐ สมฺมเทว พฺยากริสฺสติ อิจฺเจตํ กุสลํ โน เจ เม ปญฺหํ
ปุฏฺโฐ สมฺมเทว พฺยากริสฺสติ อหมสฺส สมฺมเทว พฺยากริสฺสามีติ🤖 AI จับคู่
‘sace me pañhaṁ puṭṭho sammadeva byākarissati iccetaṁ kusalaṁ, no ce me pañhaṁ puṭṭho sammadeva byākarissati ahamassa sammadeva byākarissāmī’ti.
‘If they correctly answer the question I ask it’s good. If not, I’ll correctly answer it for them.’
โย หิ โกจิ อาวุโส ปรํ ปญฺหํ ปุจฺฉติ สพฺโพ โส อิเมหิ ปญฺจหิ
ฐาเนหิ เอเตสํ วา อญฺญตเรน🤖 AI จับคู่
Yo hi koci, āvuso, paraṁ pañhaṁ pucchati, sabbo so imehi pañcahi ṭhānehi, etesaṁ vā aññatarena.
Whoever asks a question of another, does so for one or other of these five reasons.
อหํ โข ปนาวุโส เอวํจิตฺโต
ปรํ ปญฺหํ ปุจฺฉามิ🤖 AI จับคู่
Ahaṁ kho panāvuso, evaṁcitto paraṁ pañhaṁ pucchāmi:
As for myself, I ask with the thought,
สเจ เม ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมฺมเทว
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อาคตํ ฯ สพฺพตฺถวาเรสุ อีทิสเมว ฯ ๒ ม. ยุ. อญฺญาตุกาโม ฯ@๓ ยุ. อถ วา ปกุปฺปนฺโต ฯ
พฺยากริสฺสติ อิจฺเจตํ กุสลํ โน เจ เม ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สมฺมเทว
พฺยากริสฺสติ อหมสฺส สมฺมเทว พฺยากริสฺสามีติ ฯ🤖 AI จับคู่
‘sace me pañhaṁ puṭṭho sammadeva byākarissati iccetaṁ kusalaṁ, no ce me pañhaṁ puṭṭho sammadeva byākarissati, ahamassa sammadeva byākarissāmī’”ti.
‘If they correctly answer the question I ask it’s good. If not, I’ll correctly answer it for them.’”