‹ กลับ
อุโปสถสูตร
เล่ม ๒๕ — ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ–ธรรมบท–อุทาน–อิติวุตตก–สุตตนิบาต · ข้อ 116 · ขุ.ขุ. ๒๕/๒๙๙๑ ↗
👁 การแสดงผล
แตะเพื่อเปิด/ปิดแต่ละส่วน
เนื้อความทั้งข้อ
[๑๑๖] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้ สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ปุพพารามปราสาทของนาง- *วิสาขามิคารมารดา ก็สมัยนั้นแล พระผู้มีพระภาคแวดล้อมด้วยภิกษุสงฆ์ ประทับ นั่งอยู่ในวันอุโบสถ ลำดับนั้นแล เมื่อราตรีล่วงไปแล้ว ปฐมยามสิ้นไปแล้ว ท่านพระอานนท์ลุกจากอาสนะกระทำจีวรเฉวียงบ่าข้างหนึ่ง ประนมอัญชลีไปทางที่ พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ราตรีล่วงไปแล้ว ปฐมยามสิ้นไปแล้ว ภิกษุสงฆ์นั่งอยู่นานแล้ว ขอพระผู้มี- *พระภาคทรงแสดงปาติโมกข์แก่ภิกษุทั้งหลายเถิด เมื่อท่านพระอานนท์กราบทูลอย่าง นี้แล้ว พระผู้มีพระภาคได้ทรงนิ่งอยู่ แม้ครั้งที่ ๒ เมื่อราตรีล่วงไปแล้ว มัชฌิม- *ยามสิ้นไปแล้ว ท่านพระอานนท์ลุกจากอาสนะ กระทำจีวรเฉวียงบ่าข้างหนึ่ง ประนมอัญชลีไปทางที่พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ราตรีล่วงไปแล้ว มัชฌิมยามสิ้นไปแล้ว ภิกษุสงฆ์นั่ง อยู่นานแล้ว ขอพระผู้มีพระภาคทรงแสดงปาติโมกข์แก่ภิกษุทั้งหลายเถิด แม้ครั้ง ที่ ๒ พระผู้มีพระภาคได้ทรงนิ่งอยู่ แม้ครั้งที่ ๓ เมื่อราตรีล่วงไปแล้ว ปัจฉิม- *ยามสิ้นไปแล้ว อรุณขึ้นไปแล้ว จวนสว่างแล้ว ท่านพระอานนท์ลุกจากอาสนะ กระทำจีวรเฉวียงบ่าข้างหนึ่ง ประนมอัญชลีไปทางที่พระผู้มีพระภาคประทับ ได้ กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ราตรีล่วงไปแล้ว ปัจฉิมยาม สิ้นไปแล้ว อรุณขึ้นไปแล้ว จวนสว่างแล้ว ภิกษุสงฆ์นั่งอยู่นานแล้ว ขอ พระผู้มีพระภาคทรงแสดงปาติโมกข์แก่ภิกษุทั้งหลายเถิด พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรอานนท์ บริษัทยังไม่บริสุทธิ์ ลำดับนั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะ ดำริว่า พระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้ว่า ดูกรอานนท์ บริษัทยังไม่บริสุทธิ์ ดังนี้ ทรง หมายถึงใครหนอแล ลำดับนั้น ท่านพระมหาโมคคัลลานะกำหนดใจของภิกษุสงฆ์ ทุกหมู่เหล่าด้วยใจของตนแล้วได้พิจารณาเห็นบุคคลนั้นผู้ทุศีล มีธรรมอันลามก มีความประพฤติไม่สะอาดน่ารังเกียจ มีการงานปกปิด ไม่เป็นสมณะปฏิญาณว่า เป็นสมณะ ไม่เป็นพรหมจารี ปฏิญาณว่าเป็นพรหมจารีผู้เน่าใน ผู้อันราคะ รั่วรดแล้ว ผู้เป็นดุจหยากเยื่อ นั่งอยู่ในท่ามกลางภิกษุสงฆ์ ครั้นแล้ว ท่าน พระมหาโมคคัลลานะลุกจากอาสนะเข้าไปหาบุคคลนั้น แล้วได้กล่าวกะบุคคลนั้น ว่า จงลุกขึ้นเถิดผู้มีอายุ พระผู้มีพระภาคทรงเห็นท่านแล้ว ท่านไม่มีธรรมเป็น เครื่องอยู่ร่วมกับภิกษุทั้งหลาย ลำดับนั้นแล บุคคลนั้นได้นิ่งเสีย แม้ครั้งที่ ๒ ... แม้ครั้งที่ ๓ ท่านพระมหาโมคคัลลานะก็ได้กล่าวกะบุคคลนั้นว่า จงลุกขึ้น เถิดผู้มีอายุ พระผู้มีพระภาคทรงเห็นท่านแล้ว ท่านไม่มีธรรมเป็นเครื่องอยู่ร่วม กับภิกษุทั้งหลาย แม้ครั้งที่ ๓ บุคคลนั้นก็ได้นิ่งเสีย ลำดับนั้นแล ท่านพระ- *มหาโมคคัลลานะจับบุคคลนั้นที่แขน ฉุดให้ออกไปจากภายนอกซุ้มประตู ใส่- *กลอนแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้กราบทูลพระผู้มี- *พระภาคว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ให้บุคคลนั้นออกไปแล้ว บริษัท บริสุทธิ์แล้ว ขอพระผู้มีพระภาคทรงแสดงปาติโมกข์แก่ภิกษุทั้งหลายเถิด พระ- *ผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรโมคคัลลานะ น่าอัศจรรย์ ดูกรโมคคัลลานะ ไม่เคย มีมาแล้ว โมฆบุรุษนี้อยู่จนกระทั่งต้องจับแขนฉุดออกไป ลำดับนั้นแล พระ- *ผู้มีพระภาคตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย บัดนี้ ตั้งแต่นี้ไป เรา จักไม่กระทำอุโบสถ แสดงปาติโมกข์ ตั้งแต่นี้ไป เธอทั้งหลายนั่นแลพึงกระทำ อุโบสถ แสดงปาติโมกข์ ดูกรภิกษุทั้งหลาย การที่ตถาคตจะพึงกระทำอุโบสถ แสดงปาติโมกข์ ในเมื่อบริษัทไม่บริสุทธิ์นั้น มิใช่ฐานะ มิใช่โอกาส ฯ
เทียบรายประโยค (39 ประโยค)
ud5.5:1.1 #
เอวมฺเม สุตํ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ me sutaṁ—
So I have heard.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 47.127
ud5.5:1.2 #
เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุ ปาสาเท ฯ✎ ร่าง
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati pubbārāme migāramātupāsāde.
At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in the stilt longhouse of Migāra’s mother in the Eastern Monastery.
ud5.5:1.3 #
เตน โข ปน สมเยน ภควา ตทหุโปสเถ ภิกฺขุสงฺฆปริวุโต นิสินฺโน โหติ ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe bhikkhusaṅghaparivuto nisinno hoti.
Now, at that time it was the sabbath, and the Buddha was sitting surrounded by the Saṅgha of monks.
ud5.5:2.1 #
อถ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา นิกฺขนฺเต ๓- ปฐเม ยาเม อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ จีวรํ ๔- กตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลิมฺปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante paṭhame yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:
And then, as the night was getting late, in the first watch of the night, Venerable Ānanda rose from his seat, arranged his robe over one shoulder, raised his cupped palms toward the Buddha and said,
ud5.5:2.2 #
อภิกฺกนฺตา ภนฺเต รตฺติ นิกฺขนฺโต ปฐโม ยาโม จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ✎ ร่าง
“abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto paṭhamo yāmo; ciranisinno bhikkhusaṅgho;
“Sir, the night is getting late. It is the first watch of the night, and the Saṅgha of monks has been sitting long.
ud5.5:2.3 #
อุทฺทิสตุ ภนฺเต ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺขนฺติ ฯ✎ ร่าง
uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṁ pātimokkhan”ti.
Please, sir, may the Buddha recite the monastic code to the monks.”
ud5.5:2.4 #
เอวํ วุตฺเต ภควา ตุณฺหี อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi.
But when he said this, the Buddha kept silent.
ud5.5:3.1 #
ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา นิกฺขนฺเต มชฺฌิเม ยาเม อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ จีวรํ กตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลิมฺปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Dutiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante majjhime yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:
For a second time, as the night was getting late, in the middle watch of the night, Ānanda rose from his seat, arranged his robe over one shoulder, raised his cupped palms toward the Buddha and said,
อ้างอิงPTS 52
ud5.5:3.2 #
อภิกฺกนฺตา ภนฺเต รตฺติ นิกฺขนฺโต มชฺฌิโม ยาโม จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ✎ ร่าง
“abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto majjhimo yāmo; ciranisinno bhikkhusaṅgho;
“Sir, the night is getting late. It is the middle watch of the night, and the Saṅgha of monks has been sitting long.
ud5.5:3.3 #
อุทฺทิสตุ ภนฺเต ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺขนฺติ ฯ✎ ร่าง
uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṁ pātimokkhan”ti.
Please, sir, may the Buddha recite the monastic code to the monks.”
ud5.5:3.4 #
ทุติยมฺปิ โข ภควา ตุณฺหี อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Dutiyampi kho bhagavā tuṇhī ahosi.
But for a second time the Buddha kept silent.
ud5.5:4.1 #
ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา @เชิงอรรถ: ๑ ยุ. วา ฯ ๒ โป. ปลายตนนฺติ ฯ ๓ โป. นิกฺกมนฺเต ฯ ๔ ม. อุตฺตราสงฺคํ ฯ นิกฺขนฺเต ปจฺฉิเม ยาเม อุทฺธเสฺต ๑- อรุเณ นนฺทิมุขิยา รตฺติยา อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ จีวรํ กตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลิมฺปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Tatiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante pacchime yāme, uddhaste aruṇe, nandimukhiyā rattiyā uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ uttarāsaṅgaṁ karitvā yena bhagavā tenañjaliṁ paṇāmetvā bhagavantaṁ etadavoca:
For a third time, as the night was getting late, in the last watch of the night, as dawn stirred, bringing joy to the night, Ānanda rose from his seat, arranged his robe over one shoulder, raised his cupped palms toward the Buddha and said,
อ้างอิงสยามรัฐ 25.151
ud5.5:4.2 #
อภิกฺกนฺตา ภนฺเต รตฺติ นิกฺขนฺโต ปจฺฉิโม ยาโม อุทฺธโสฺต ๒- อรุโณ นนฺทิมุขี รตฺติ จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ✎ ร่าง
“abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto pacchimo yāmo; uddhasto aruṇo; nandimukhī ratti; ciranisinno bhikkhusaṅgho;
“Sir, the night is getting late. It is the last watch of the night and dawn stirs, bringing joy to the night.
ud5.5:4.3 #
อุทฺทิสตุ ภนฺเต ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺขนฺติ ฯ✎ ร่าง
uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṁ pātimokkhan”ti.
Please, sir, may the Buddha recite the monastic code to the monks.”
ud5.5:4.4 #
อปริสุทฺธา อานนฺท ปริสาติ ฯ✎ ร่าง
“Aparisuddhā, ānanda, parisā”ti.
“Ānanda, the assembly is not pure.”
ud5.5:5.1 #
อถ โข อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส เอตทโหสิ✎ ร่าง
Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa etadahosi:
Then Venerable Mahāmoggallāna thought,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 47.128 · พุทธชยันตี 24.230
ud5.5:5.2 #
กนฺนุ โข ภควา ปุคฺคลํ สนฺธาย เอวมาห✎ ร่าง
“kaṁ nu kho bhagavā puggalaṁ sandhāya evamāha:
“Who is the Buddha talking about?”
ud5.5:5.3 #
อปริสุทฺธา อานนฺท ปริสาติ ฯ✎ ร่าง
‘aparisuddhā, ānanda, parisā’”ti?
ud5.5:5.4 #
อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน สพฺพาวนฺตํ ภิกฺขุสงฺฆํ เจตสา เจโต ปริจฺจ มนสากาสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno sabbāvantaṁ bhikkhusaṅghaṁ cetasā ceto paricca manasākāsi.
Then he focused on encompassing the minds of everyone in the Saṅgha.
ud5.5:5.5 #
อทฺทสา โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ ทุสฺสีลํ ปาปธมฺมํ อสุจิสงฺกสฺสรสมาจารํ ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺตํ อสฺสมณํ สมณปฏิญฺญํ อพฺรหฺมจารึ พฺรหฺมจาริปฏิญฺญํ อนฺโตปูตึ อวสฺสุตํ กสมฺพุกชาตํ มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส นิสินฺนํ✎ ร่าง
Addasā kho āyasmā mahāmoggallāno taṁ puggalaṁ dussīlaṁ pāpadhammaṁ asuciṁ saṅkassarasamācāraṁ paṭicchannakammantaṁ assamaṇaṁ samaṇapaṭiññaṁ abrahmacāriṁ brahmacāripaṭiññaṁ antopūtiṁ avassutaṁ kasambujātaṁ majjhe bhikkhusaṅghassa nisinnaṁ.
He saw that unethical individual, of bad qualities, filthy, with suspicious behavior, underhand, no true ascetic or spiritual practitioner—though claiming to be one—rotten inside, festering, and depraved, sitting in the middle of the Saṅgha.
ud5.5:5.6 #
ทิสฺวาน อุฏฺฐายาสนา เยน โส ปุคฺคโล เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ปุคฺคลํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Disvāna uṭṭhāyāsanā yena so puggalo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṁ puggalaṁ etadavoca:
When he saw him he rose from his seat, went up to him and said,
ud5.5:5.7 #
อุฏฺเฐหาวุโส ทิฏฺโฐสิ ภควตา✎ ร่าง
“uṭṭhehi, āvuso, diṭṭhosi bhagavatā;
“Get up, reverend. The Buddha has seen you.
ud5.5:5.8 #
นตฺถิ เต ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวาโสติ ฯ✎ ร่าง
natthi te bhikkhūhi saddhiṁ saṁvāso”ti.
You can’t live in communion with the monks.”
ud5.5:5.9 #
อถ ๓- โข โส ปุคฺคโล ตุณฺหี อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, so puggalo tuṇhī ahosi.
But when he said this, that individual kept silent.
ud5.5:6.1 #
ทุติยมฺปิ โข โส อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Dutiyampi kho āyasmā mahāmoggallāno taṁ puggalaṁ etadavoca:
For a second time and a third time,
อ้างอิงสยามรัฐ 25.152
ud5.5:6.2 #
อุฏฺเฐหาวุโส ทิฏฺโฐสิ ภควตา✎ ร่าง
“uṭṭhehi, āvuso, diṭṭhosi bhagavatā;
he asked that monk to leave.
ud5.5:6.3 #
นตฺถิ เต ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวาโสติ ฯ✎ ร่าง
natthi te bhikkhūhi saddhiṁ saṁvāso”ti.
ud5.5:6.4 #
ทุติยมฺปิ โข โส ปุคฺคโล ตุณฺหี อโหสิ ฯ ตติยมฺปิ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ เอตทโวจ อุฏฺเฐหาวุโส @เชิงอรรถ: ๑ โป. อุทฺธิเส ฯ ๒ ยุ. อุทฺธโต ฯ ๓ ม. เอวํ วุตฺเต โส ปุคฺคโล ฯ ทิฏฺโฐสิ ภควตา นตฺถิ เต ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวาโสติ ฯ✎ ร่าง
Dutiyampi kho …pe…
ud5.5:6.5 #
ตติยมฺปิ โข โส ปุคฺคโล ตุณฺหี อโหสิ ฯ✎ ร่าง
tatiyampi kho so puggalo tuṇhī ahosi.
But for a third time that individual kept silent.
ud5.5:7.1 #
อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ พาหายํ คเหตฺวา พหิทฺวารโกฏฺฐกา นิกฺขาเมตฺวา สุจิฆฏิกํ ทตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṁ puggalaṁ bāhāyaṁ gahetvā bahidvārakoṭṭhakā nikkhāmetvā sūcighaṭikaṁ datvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ etadavoca:
Then Venerable Mahāmoggallāna took that individual by the arm, ejected him out the gate, and bolted the door. Then he went up to the Buddha, and said to him,
ud5.5:7.2 #
นิกฺขามิโต ภนฺเต โส ปุคฺคโล มยา✎ ร่าง
“nikkhāmito, bhante, so puggalo mayā.
“I have ejected that individual.
ud5.5:7.3 #
ปริสุทฺธา ปริสา✎ ร่าง
Parisuddhā parisā.
The assembly is pure.
ud5.5:7.4 #
อุทฺทิสตุ ภนฺเต ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺขนฺติ ฯ✎ ร่าง
Uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṁ pātimokkhan”ti.
Please, sir, may the Buddha recite the monastic code to the monks.”
ud5.5:7.5 #
อจฺฉริยํ โมคฺคลฺลาน อพฺภูตํ โมคฺคลฺลาน✎ ร่าง
“Acchariyaṁ, moggallāna, abbhutaṁ, moggallāna.
“It’s incredible, Moggallāna, it’s amazing,
ud5.5:7.6 #
ยาว พาหาคหณาปิ นาเมโส โมฆปุริโส อาคมิสฺสตีติ ๑- ฯ✎ ร่าง
Yāva bāhāgahaṇāpi nāma so moghapuriso āgamessatī”ti.
how that futile man waited to be taken by the arm!”
ud5.5:8.1 #
อถโข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
Then the Buddha said to the monks,
อ้างอิงPTS 53
ud5.5:8.2 #
นทานาหํ ภิกฺขเว อิโต ปรํ อุโปสถํ กริสฺสามิ ปาติโมกฺขํ อุทฺทิสิสฺสามิ✎ ร่าง
“na dānāhaṁ, bhikkhave, ito paraṁ uposathaṁ karissāmi, pātimokkhaṁ uddisissāmi.
“From this day forth, monks, I will not perform the sabbath or recite the monastic code.
ud5.5:8.3 #
ตุเมฺห ๒- เยว ภิกฺขเว ๓- อิโต ปรํ อุโปสถํ กเรยฺยาถ ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺยาถ✎ ร่าง
Tumheva dāni, bhikkhave, ito paraṁ uposathaṁ kareyyātha, pātimokkhaṁ uddiseyyātha.
Now you should perform the sabbath and recite the monastic code.
ud5.5:8.4 #
อฏฺฐานเมตํ ภิกฺขเว อนวกาโส ยํ ตถาคโต อปริสุทฺธาย ปริสาย อุโปสถํ กเรยฺย ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺยาถาติ ฯ✎ ร่าง
Aṭṭhānametaṁ, bhikkhave, anavakāso yaṁ tathāgato aparisuddhāya parisāya uposathaṁ kareyya, pātimokkhaṁ uddiseyya.
It’s impossible, monks, it can’t happen that a Realized One could recite the monastic code in an impure assembly.
‹ กลับสารบัญ เล่ม ๒๕ — ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ–ธรรมบท–อุทาน–อิติวุตตก–สุตตนิบาต
ความน่าเชื่อถือ: ✓ ทางการ 🤖 AI จับคู่ ✎ ร่าง — "ร่าง" คือจับคู่อัตโนมัติ อาจคลาดเคลื่อน ยังไม่ตรวจทาน