เอวมฺเม สุตํ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ me sutaṁ—
So I have heard.
อ้างอิงสยามรัฐ 25.194
เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ
เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป ฯ✎ ร่าง
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
At one time the Buddha was staying near Rājagaha, in the Bamboo Grove, the squirrels’ feeding ground.
เตน โข ปน สมเยน ราชคเห เทฺว
ปูคา ๕- อญฺญตริสฺสา คณิกาย สารตฺตา โหนฺติ ปฏิพทฺธจิตฺตา✎ ร่าง
Tena kho pana samayena rājagahe dve pūgā aññatarissā gaṇikāya sārattā honti paṭibaddhacittā;
Now at that time two gangs were both hopelessly in love with a certain courtesan.
ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ ปาณีหิปิ
@เชิงอรรถ: ๑ โป. นสฺส ฯ ๒ อฏฺฐกถายํ มานวินิพฺพนฺธา ฯ ๓ ม. สารมฺภกถา ฯ ยุ. พฺยารมฺภกตา ฯ@๔ โป. ม. ชาตุเมตีติ ฯ ๕ โป. สุภา ฯ อฏฺฐกถายํ สุภา ฯ
อุปกฺกมนฺติ เลฑฺฑูหิปิ อุปกฺกมนฺติ ทณฺเฑหิปิ อุปกฺกมนฺติ
สตฺเถหิปิ อุปกฺกมนฺติ✎ ร่าง
bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṁ pāṇīhipi upakkamanti, leḍḍūhipi upakkamanti, daṇḍehipi upakkamanti, satthehipi upakkamanti.
Fighting, quarreling, and disputing, they attacked each other with fists, stones, rods, and swords,
เต ตตฺถ มรณมฺปิ นิคจฺฉนฺติ มรณมตฺตมฺปิ
ทุกฺขํ ฯ✎ ร่าง
Te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhaṁ.
resulting in death and deadly pain.
อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา
ปตฺตจีวรมาทาย ราชคหํ ปิณฺฑาย ปาวิสึสุ✎ ร่าง
Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisiṁsu.
Then several mendicants robed up in the morning and, taking their bowls and robes, entered Rājagaha for alms.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 47.154
ราชคเห ปิณฺฑาย
จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ ฯ✎ ร่าง
Rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu.
Then, after the meal, when they returned from almsround, they went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what was happening.
เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ✎ ร่าง
Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
อิธ
ภนฺเต ราชคเห เทฺว ปูคา อญฺญตริสฺสา คณิกาย สารตฺตา ปฏิพทฺธจิตฺตา✎ ร่าง
“Idha, bhante, rājagahe dve pūgā aññatarissā gaṇikāya sārattā paṭibaddhacittā;
ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ ปาณีหิปิ
อุปกฺกมนฺติ เลฑฺฑูหิปิ อุปกฺกมนฺติ ทณฺเฑหิปิ อุปกฺกมนฺติ
สตฺเถหิปิ อุปกฺกมนฺติ✎ ร่าง
bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṁ pāṇīhipi upakkamanti, leḍḍūhipi upakkamanti, daṇḍehipi upakkamanti, satthehipi upakkamanti.
เต ตตฺถ มรณมฺปิ นิคจฺฉนฺติ มรณมตฺตมฺปิ
ทุกฺขนฺติ ฯ✎ ร่าง
Te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhan”ti.
อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ
อุทานํ อุทาเนสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
Then, understanding this matter, on that occasion the Buddha expressed this heartfelt sentiment:
ยญฺจ ปตฺตํ ยญฺจ ปตฺตพฺพํ อุภยเมตํ รชานุกิณฺณํ
อาตุรสฺสานุสิกฺขโต✎ ร่าง
“Yañca pattaṁ yañca pattabbaṁ, ubhayametaṁ rajānukiṇṇaṁ, āturassānusikkhato.
“What has been attained and what is to be attained are both strewn over with dust for that one training while still sick.
อ้างอิงPTS 72 · สยามรัฐ 25.195 · พุทธชยันตี 24.274
เย จ สิกฺขาสารา สีลพฺพตฺตํ ชีวิตํ พฺรหฺมจริยํ อุปฏฺฐานสารา
อยเมโก อนฺโต ฯ✎ ร่าง
Ye ca sikkhāsārā sīlabbataṁ jīvitaṁ brahmacariyaṁ upaṭṭhānasārā, ayameko anto.
Those for whom the training is the essence, or precepts and observances, chastity, and service as the essence: this is one extreme.
เย จ เอวํวาทิโน✎ ร่าง
Ye ca evaṁvādino:
Those who say,
นตฺถิ กาเมสุ โทโสติ อยํ ทุติโย อนฺโต ฯ✎ ร่าง
‘natthi kāmesu doso’ti, ayaṁ dutiyo anto.
‘There’s nothing wrong with sensual pleasures’: this is the second extreme.
อิจฺเจเต อุโภ อนฺตา กฏสิวฑฺฒนา กฏสิโย ทิฏฺฐี ๑- วฑฺเฒนฺติ ฯ✎ ร่าง
Iccete ubho antā kaṭasivaḍḍhanā, kaṭasiyo diṭṭhiṁ vaḍḍhenti.
Thus these two extremes swell the charnel grounds, while the charnel grounds swell wrong view.
เอเต เต อุโภ อนฺเต อนภิญฺญาย โอลียนฺติ เอเก อติธาวนฺติ เอเก ฯ✎ ร่าง
Etete ubho ante anabhiññāya olīyanti eke, atidhāvanti eke.
Not realizing these two extremes, some get stuck and some overreach.
เย จ โข เต อภิญฺญาย ตตฺร จ นาเหสุํ เตน จ อมญฺญึสุ
วฏฺฏํ เตสํ นตฺถิ ปญฺญาปนายาติ ฯ✎ ร่าง
Ye ca kho te abhiññāya tatra ca nāhesuṁ, tena ca nāmaññiṁsu, vaṭṭaṁ tesaṁ natthi paññāpanāyā”ti.
Those who realize these things, who were not found there, who did not conceive by that, there is no cycle of rebirths to be found.”
—
Udāna 6.9
Heartfelt Sayings 6.9