เล่ม ๒๕ — ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ–ธรรมบท–อุทาน–อิติวุตตก–สุตตนิบาต ข้อ 145

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๔๕] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้ สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของ ท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็สมัยนั้นแล พระผู้มีพระภาค ประทับนั่งในที่แจ้งในความมืดตื้อในราตรี เมื่อประทีปน้ำมันลุกโพลงอยู่ ก็สมัย นั้นแล ตัวแมลงเป็นอันมากตกลงรอบๆ ที่ประทีปน้ำมันเหล่านั้น ย่อมถึงความ ทุกข์ ความพินาศ ความย่อยยับ ลำดับนั้นแล พระผู้มีพระภาคได้ทรงเห็นตัว แมลงเป็นอันมากเหล่านั้น ตกลงรอบๆ ที่ประทีปน้ำมันเหล่านั้นถึงความทุกข์ ความพินาศ ความย่อยยับ ฯ ลำดับนั้นแล พระผู้มีพระภาคทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว ทรงเปล่งอุทาน นี้ในเวลานั้นว่า สมณพราหมณ์พวกหนึ่งย่อมแล่นเลยไป ไม่ถึงธรรมอันเป็น สาระ ย่อมพอกพูนเครื่องผูกใหม่ๆ ตั้งมั่นอยู่ในสิ่งที่ตน เห็นแล้วฟังแล้วอย่างนี้ เหมือนฝูงแมลงตกลงสู่ประทีปน้ำมัน ฉะนั้น ฯ

ud6.9:1.1 #

เอวมฺเม สุตํ ฯ✎ ร่าง

Evaṁ me sutaṁ—

So I have heard.

ud6.9:1.2 #

เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ✎ ร่าง

ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

ud6.9:1.3 #

เตน โข ปน สมเยน ภควา รตฺตนฺธการติมิสายํ อพฺโภกาเส นิสินฺโน โหติ เตลปฺปทีเปสุ ฌายมาเนสุ ฯ✎ ร่าง

Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṁ abbhokāse nisinno hoti telappadīpesu jhāyamānesu.

Now at that time the Buddha was meditating in the open during the dark of night, while oil lamps were burning.

ud6.9:2.1 #

เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา อธิปาตกา เตสุ เตลปฺปทีเปสุ อาปาตปริปาตํ อนยํ อาปชฺชนฺติ พฺยสนํ อาปชฺชนฺติ อนยพฺยสนํ อาปชฺชนฺติ ฯ✎ ร่าง

Tena kho pana samayena sambahulā adhipātakā tesu telappadīpesu āpātaparipātaṁ anayaṁ āpajjanti, byasanaṁ āpajjanti, anayabyasanaṁ āpajjanti.

And many moths were falling down and crashing down into the lamps, coming to grief and ruin.

ud6.9:2.2 #

อทฺทสา โข ภควา เต สมฺพหุเล อธิปาตเก เตสุ เตลปฺปทีเปสุ อาปาตปริปาตํ อนยํ อาปชฺชนฺเต พฺยสนํ อาปชฺชนฺเต อนยพฺยสนํ อาปชฺชนฺเต ฯ✎ ร่าง

Addasā kho bhagavā te sambahule adhipātake tesu telappadīpesu āpātaparipātaṁ anayaṁ āpajjante, byasanaṁ āpajjante, anayabyasanaṁ āpajjante.

The Buddha saw the moths coming to grief.

ud6.9:3.1 #

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ✎ ร่าง

Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:

Then, understanding this matter, on that occasion the Buddha expressed this heartfelt sentiment:

ud6.9:4.1 #

อุปาติธาวนฺติ น สารเมนฺติ✎ ร่าง

“Upātidhāvanti na sāramenti,

“Hastening by, they miss the essence,

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 47.155

ud6.9:4.2 #

นวํ นวํ พนฺธนํ พฺรูหยนฺติ✎ ร่าง

Navaṁ navaṁ bandhanaṁ brūhayanti;

sprouting ever more new bonds.

ud6.9:4.3 #

ปตนฺติ ปชฺโชตมิวาธิปาตา✎ ร่าง

Patanti pajjotamivādhipātakā,

Like moths falling in the flame,

ud6.9:4.4 #

ทิฏฺเฐ สุเต อิติเหเก นิวิฏฺฐาติ ฯ✎ ร่าง

Diṭṭhe sute itiheke niviṭṭhā”ti.

some have become fixed in what is seen or heard.”

ud6.9:4.5 #

นวมํ ฯ✎ ร่าง

Navamaṁ.

ud6.10:0.1 #

—

Udāna 6.10

Heartfelt Sayings 6.10