เล่ม ๒๕ — ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ–ธรรมบท–อุทาน–อิติวุตตก–สุตตนิบาต ข้อ 148

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๔๘] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้ สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของ ท่านอนาถปิณฑิกเศรษฐี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็สมัยนั้นแล ท่านพระสารีบุตร สำคัญท่านพระลกุณฐกภัททิยะว่า เป็นพระเสขะ จึงชี้แจงให้เห็นแจ้ง ให้สมา ทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริง ด้วยธรรมีกถา โดยอเนกปริยาย ยิ่งกว่าประมาณ พระผู้มีพระภาคได้ทรงเห็นท่านพระสารีบุตรสำคัญท่านพระลกุณฐกภัททิยะว่า เป็น พระเสขะ ชี้แจงให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริง ด้วยธรรมีกถา โดยอเนกปริยาย ยิ่งกว่าประมาณ ฯ ลำดับนั้นแล พระผู้มีพระภาคทรงทราบเนื้อความนี้แล้ว ทรงเปล่ง อุทานนี้ในเวลานั้นว่า บุคคลตัดวัฏฏะได้แล้ว บรรลุถึงนิพพานอันเป็นสถานที่ไม่มี ตัณหา ตัณหาที่บุคคลให้เหือดแห้งแล้วย่อมไม่ไหลไป วัฏฏะ ที่บุคคลตัดได้แล้ว ย่อมไม่เป็นไป นี้แลเป็นที่สุดแห่งทุกข์ ฯ

ud7.2:1.1 #

เอวมฺเม สุตํ ฯ✎ ร่าง

Evaṁ me sutaṁ—

So I have heard.

ud7.2:1.2 #

เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ✎ ร่าง

ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.

At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.

ud7.2:1.3 #

เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สารีปุตฺโต อายสฺมนฺตํ ลกุณฺฐกภทฺทิยํ เสกฺโขติ ๒- มญฺญมาโน ภิยฺโยโส มตฺตาย อเนกปริยาเยน ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ ฯ✎ ร่าง

Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto āyasmantaṁ lakuṇḍakabhaddiyaṁ sekhaṁ maññamāno bhiyyoso mattāya anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṁseti.

Now at that time Venerable Sāriputta was educating, encouraging, firing up, and inspiring Venerable Bhaddiya the Dwarf in even more ways with a Dhamma talk, thinking that he was still a trainee.

ud7.2:2.1 #

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ สารีปุตฺตํ อายสฺมนฺตํ ลกุณฺฐกภทฺทิยํ เสกฺโขติ ๓- มญฺญมานํ ภิยฺโยโส มตฺตาย อเนกปริยาเยน ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสนฺตํ สมาทเปนฺตํ สมุตฺเตเชนฺตํ สมฺปหํเสนฺตํ ฯ✎ ร่าง

Addasā kho bhagavā āyasmantaṁ sāriputtaṁ āyasmantaṁ lakuṇḍakabhaddiyaṁ sekhaṁ maññamānaṁ bhiyyoso mattāya anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandassentaṁ samādapentaṁ samuttejentaṁ sampahaṁsentaṁ.

The Buddha saw what was happening.

อ้างอิงPTS 75

ud7.2:3.1 #

อถ โข @เชิงอรรถ: ๑ ยุ. อโธ จ ฯ ๒ ม. เสกฺขํ ฯ ยุ. เสโขติ มญฺญมานํ ฯ ๓ โป. เสกฺขมญฺญมานํ ฯ ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ✎ ร่าง

Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:

Then, understanding this matter, on that occasion the Buddha expressed this heartfelt sentiment:

อ้างอิงสยามรัฐ 25.199

ud7.2:4.1 #

อจฺฉิชฺชิ ๑- วฏฺฏํ พฺยาคา ๒- นิราสํ✎ ร่าง

“Acchecchi vaṭṭaṁ byagā nirāsaṁ,

“They’ve cut the cycle, gone to the wishless;

ud7.2:4.2 #

วิสุกฺขา สริตา น สนฺทติ✎ ร่าง

Visukkhā saritā na sandati;

the streams are dried, they flow no more.

ud7.2:4.3 #

ฉินฺนํ วฏฺฏํ น วตฺตติ✎ ร่าง

Chinnaṁ vaṭṭaṁ na vattati,

Cut, the cycle no longer spins.

ud7.2:4.4 #

เอเสวนฺโต ทุกฺขสฺสาติ ฯ✎ ร่าง

Esevanto dukkhassā”ti.

Just this is the end of suffering.”

ud7.2:4.5 #

ทุติยํ ฯ✎ ร่าง

Dutiyaṁ.

ud7.3:0.1 #

—

Udāna 7.3

Heartfelt Sayings 7.3