เนื้อความทั้งข้อ
[๗๙] วิมานแก้วมณีของท่านนี้สูง ๑๒ โยชน์ โดยรอบมีปราสาท ๗๐๐ มีเสา
ล้วนแล้วด้วยแก้วไพฑูรย์ ปูลาดด้วยเครื่องลาดทองคำอันงามยิ่ง ตัวของ
ท่านก็อยู่ ดื่ม และบริโภคสุธาโภชน์ในวิมานนั้น อนึ่ง เทพบุตรผู้มี
เสียงอันไพเราะ พากันมาบรรเลงเพลงพิณทิพย์ให้ฟัง เบญจกามคุณซึ่งมี
รสอันเป็นทิพย์มีอยู่พรั่งพร้อมในวิมานนี้ ทั้งเหล่าเทพนารีมีร่างอัน
ประดับด้วยเครื่องทองคำ พากันมาฟ้อนรำอยู่ ท่านมีวรรณะงามเช่นนี้
เพราะบุญอะไร ฯลฯ และมีรัศมีสว่างไสวไปทั่วทุกทิศอย่างนี้ เพราะบุญ
อะไร?
เทพบุตรนั้น อันพระมหาโมคคัลลานเถระถามแล้ว มีความปลาบปลื้มใจ
จึงพยากรณ์ปัญหาแห่งผลกรรมที่ถูกถามนั้นว่า ข้าพเจ้าเป็นบุรุษรับจ้างของ
ชนเหล่าอื่น เมื่อพระอาทิตย์กำลังแผดแสงในเดือนท้ายแห่งฤดูร้อน
ได้ตักน้ำรดสวนมะม่วงอยู่ ครั้งนั้นภิกษุปรากฏชื่อว่า สารีบุตร ลำบากกาย
ไม่ลำบากใจได้มาทางสวนมะม่วงนั้น ครั้งนั้น ข้าพเจ้าเป็นคนรดน้ำต้น
มะม่วง ได้เห็นท่านพระสารีบุตรกำลังเดินมา จึงได้กล่าวว่า ข้าแต่ท่าน
ผู้เจริญ ขอโอกาสเถิด ขอนิมนต์ท่านสรงน้ำ ข้อนั้นจะพึงนำความสุข
มาให้แก่ข้าพเจ้า ท่านพระสารีบุตรวางบาตรและจีวรไว้ เหลือแต่จีวร
ตัวเดียวนั่งที่ร่มโคนต้นไม้ เพื่ออนุเคราะห์แก่ข้าพเจ้า ข้าพเจ้ามีใจ
เลื่อมใส เอาน้ำอันใสสรงพระเถระผู้มีจีวรตัวเดียว นั่งอยู่ที่ร่ม ณ โคน
ต้นไม้ ต้นมะม่วง ข้าพเจ้าได้รดน้ำแล้ว และสมณะข้าพเจ้าได้สรงน้ำ
แล้ว ข้าพเจ้าได้ประสบบุญมีประมาณมิใช่น้อย บุรุษนั้นย่อมซาบซ่าน
ไปทั่วกายของตนด้วยความปีติด้วยคิดว่า เราได้ทำกรรมมีประมาณเท่านี้
ในชาตินั้น ละร่างมนุษย์แล้ว ได้มาบังเกิดในสวนนันทวัน ข้าพเจ้าอัน
นางเทพอัปสรพากันฟ้อนรำขับร้องห้อมล้อม รื่นรมย์อยู่ในสวนนันทวัน
อันประเสริฐ เป็นสถานอันรื่นรมย์เกลื่อนไปด้วยหมู่นกนานาพรรณ.
พระมหาโมคคัลลานเถระ ได้ถามเทพบุตรตนหนึ่งว่า
อุจฺจมิทํ มณิถูณํ วิมานํ✎ ร่าง
“Uccamidaṁ maṇithūṇaṁ vimānaṁ,
อ้างอิงสยามรัฐ 26.131
สมนฺตโต ทฺวาทส โยชนานิ✎ ร่าง
Samantato dvādasa yojanāni;
กูฏาคารา สตฺตสตา อุฬารา✎ ร่าง
Kūṭāgārā sattasatā uḷārā,
เวฬุริยตฺถมฺภา รุจิรตฺถตา สุภา✎ ร่าง
Veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā.
ตตฺถจฺฉสิ ปิวสิ ขาทสิ จ✎ ร่าง
Tatthacchasi pivasi khādasi ca,
ทิพฺพา จ วีณา ปวทนฺติ วคฺคู✎ ร่าง
Dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṁ;
ทิพฺพา รสา กามคุเณตฺถ ปญฺจ✎ ร่าง
Dibbā rasā kāmaguṇettha pañca,
นาริโย จ นจฺจนฺติ สุวณฺณฉนฺนา✎ ร่าง
Nāriyo ca naccanti suvaṇṇachannā.
เกน เตตาทิโส วณฺโณ✎ ร่าง
Kena tetādiso vaṇṇo,
วณฺโณ จ เต สพฺพทิสา ปภาสตีติ ฯ✎ ร่าง
Vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī”ti.
โส เทวปุตฺโต อตฺตมโน โมคฺคลฺลาเนน ปุจฺฉิโต✎ ร่าง
So devaputto attamano,
ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ✎ ร่าง
yassa kammassidaṁ phalaṁ.
คิมฺหานํ ปจฺฉิเม มาเส✎ ร่าง
“Gimhānaṁ pacchime māse,
อ้างอิงพุทธชยันตี 26.188
ปตาปนฺเต ทิวงฺกเร✎ ร่าง
patapante divaṅkare;
ปเรสํ ภตโก โปโส✎ ร่าง
Paresaṁ bhatako poso,
อมฺพารามํ อสิญฺจหํ✎ ร่าง
ambārāmamasiñcati.
อถ เตนาคมา ภิกฺขุ✎ ร่าง
Atha tenāgamā bhikkhu,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 56.78
สารีปุตฺโตติ วิสฺสุโต✎ ร่าง
sāriputtoti vissuto;
กิลนฺตรูโป กาเยน✎ ร่าง
Kilantarūpo kāyena,
อกิลนฺโตปิ เจตสา✎ ร่าง
akilantova cetasā.
ตญฺจ ทิสฺวาน อายนฺตํ✎ ร่าง
Tañca disvāna āyantaṁ,
อโวจ อมฺพสิญฺจโก✎ ร่าง
Avocaṁ ambasiñcako;
สาธุ ตํ ภนฺเต นฺหาเปยฺยํ✎ ร่าง
Sādhu taṁ bhante nhāpeyyaṁ,
ยํ มมสฺส สุขาวหํ✎ ร่าง
Yaṁ mamassa sukhāvahaṁ.
ตสฺส เม อนุกมฺปาย✎ ร่าง
Tassa me anukampāya,
นิกฺขิปิ ปตฺตจีวรํ✎ ร่าง
nikkhipi pattacīvaraṁ;
นิสีทิ รุกฺขมูลสฺมึ✎ ร่าง
Nisīdi rukkhamūlasmiṁ,
ฉายาย เอกจีวโร✎ ร่าง
chāyāya ekacīvaro.
ตญฺจ อจฺเฉน วารินา✎ ร่าง
Tañca acchena vārinā,
ปสนฺนมานโส เถรํ✎ ร่าง
pasannamānaso naro;
นฺหาปยึ รุกฺขมูลสฺมึ✎ ร่าง
Nhāpayī rukkhamūlasmiṁ,
ฉายาย เอกจีวรํ✎ ร่าง
chāyāya ekacīvaraṁ.
อมฺโพ จ สิตฺโต สมโณ นหาปิโต✎ ร่าง
Ambo ca sitto samaṇo ca nhāpito,
อ้างอิงสยามรัฐ 26.132
มยา จ ปุญฺญํ ปสุตํ อนปฺปกํ✎ ร่าง
Mayā ca puññaṁ pasutaṁ anappakaṁ;
อิติ โส ปีติยา กายํ✎ ร่าง
Iti so pītiyā kāyaṁ,
สพฺพํ ผรติ อตฺตโน✎ ร่าง
Sabbaṁ pharati attano.
ตเทว เอตฺตกํ กมฺมํ✎ ร่าง
Tadeva ettakaṁ kammaṁ,
อกาสึ ตาย ชาติยา✎ ร่าง
akāsiṁ tāya jātiyā;
ปหาย มานุสํ เทหํ✎ ร่าง
Pahāya mānusaṁ dehaṁ,
อุปปนฺโนมฺหิ นนฺทนํ✎ ร่าง
upapannomhi nandanaṁ.
นนฺทเน ปวเร ๑- รมฺเม✎ ร่าง
Nandane ca vane ramme,
นานาทิชคณายุเต✎ ร่าง
nānādijagaṇāyute;
รมามิ นจฺจคีเตหิ✎ ร่าง
Ramāmi naccagītehi,
อจฺฉราหิ ปุรกฺขิโตติ ฯ✎ ร่าง
accharāhi purakkhato”ti.
อมฺพวิมานํ ปญฺจมํ ฯ✎ ร่าง
Ambavimānaṁ pañcamaṁ.