เล่ม ๒๖ — ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ–เปตวัตถุ–เถรคาถา–เถรีคาถา ข้อ 81

👁 การแสดงผล ▾

แตะเพื่อเปิด/ปิดแต่ละส่วน

คำแปลไทย (ทั้งข้อ) บาลีอักษรไทย บาลีโรมัน อ้างอิง

เนื้อความทั้งข้อ

[๘๑] พระจันทร์ในวันเพ็ญ อันหมู่ดาวนักษัตรแวดล้อมแล้ว เป็นใหญ่กว่า หมู่ดาว มีรูปกระต่าย ย่อมหมุนเวียนไปโดยรอบฉันใด วิมานของท่าน นี้ก็มีอุปไมยฉันนั้น ย่อมไพโรจน์ยิ่งด้วยรัศมี อยู่ในเทพบุรี ดุจพระ- อาทิตย์อุทัยฉะนั้น พื้นวิมานของท่านน่ารื่นรมย์ใจ วิจิตรแล้วด้วยไพฑูรย์ ทองคำ แก้วผลึก รูปียะ มรกต มุกดา และแก้วทับทิม ลาดด้วยแก้ว ไพฑูรย์ ปราสาททั้งหลายของท่านงามน่ารื่นรมย์ ปราสาทของท่าน อันบุญกรรมเนรมิตดีแล้ว อนึ่ง สระโบกขรณีของท่าน เป็นสถานน่า รื่นรมย์กว้างขวาง อันหมู่ปลาเป็นอันมาก อาศัยแล้ว มีน้ำใสสะอาด พื้นลาดด้วยทรายทอง ดารดาษด้วยปทุมชาตินานา เป็นที่รวมอยู่แห่ง- บัวขาบ ครั้นลมรำเพยพัด กลิ่นหอมฟุ้งชื่นใจ ที่สองข้างแห่งสระโบก ขรณีของท่านนั้น มีพุ่มไม้อันบุญกรรมเนรมิตไว้ให้เป็นอย่างดี ประกอบ ด้วยหมู่ไม้ดอกและไม้ผล หมู่นางเทพอัปสรปกคลุมด้วยสรรพาภรณ์ ทัดทรงมาลาต่างๆ พากันมาบำรุง ท่านผู้มีฤทธิ์มาก ผู้นั่งบนบัลลังก์ เชิงทองคำ อ่อนนุ่ม อันบุญกรรมลาดแล้วด้วยผ้าโกเชาว์ ให้รื่นรมย์ใจ ดุจท้าววสวดีเทวราช ท่านสมบูรณ์ด้วยความยินดีในการฟ้อนรำ ขับร้อง และการประโคม รื่นเริงด้วยกลอง สังข์ ตะโพน พิณ และบัณเฑาะว์ รูป เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ อันเป็นทิพย์อันท่านประสงค์แล้ว น่ารื่นรมย์ใจ มีอยู่พร้อมในวิมานของท่าน ท่านมีรัศมีรุ่งเรืองยิ่งกว่า เทพบุตรผู้มีรัศมีรุ่งเรืองในวิมาน อันประเสริฐนั้น ดุจพระอาทิตย์อุทัย นี้เป็นผลแห่งทาน ศีลหรืออัญชลีกรรมของท่าน อาตมาถามแล้ว ขอจง บอกผลนั้น แก่อาตมา? เทพบุตรนั้น อันพระมหาโมคคัลลานเถระถามแล้ว มีความปลาบปลื้มใจ จึงพยากรณ์ปัญญาแห่งผลกรรมที่ถูกถามนั้นว่า ข้าพเจ้าเป็นพญาม้าชื่อ กัณฐกะ เป็นสหชาติของพระโอรส ของพระเจ้าสุทโธทนะ ผู้เป็นใหญ่ กว่าเจ้าศากยะทั้งหลายในกรุงกบิลพัสดุ์ เมื่อพระราชโอรสนั้น เสด็จออก มหาภิเนษกรมณ์ในมัชฌิมยามเพื่อความตรัสรู้ เอาฝ่าพระหัตถ์อันอ่อน เล็บแดงจางสุกใส ตบอกข้าพเจ้าเบาๆ แล้วตรัสกะข้าพเจ้าว่า จงพา ฉันไปเถิดสหาย ฉันได้บรรลุพระโพธิญาณอันอุดมแล้ว จักยังโลกให้ ข้ามพ้นจากห้วงน้ำใหญ่คือสงสาร เมื่อข้าพเจ้าฟังพระดำรัสนั้นแล้ว ได้ มีความร่าเริงยินดีเบิกบาน บันเทิงใจเป็นอันมาก ข้าพเจ้าจึงได้รับคำของ ท่านโดยความเคารพ ครั้นข้าพเจ้ารู้ว่า พระมหาบุรุษผู้เป็นพระโอรสแห่ง ศากยราชผู้เรืองยศ ประทับนั่งบนหลังของข้าพเจ้าแล้ว มีจิตเบิกบาน บันเทิงใจ นำพระมหาบุรุษออกไปจากพระนคร ไปจนถึงแว่นแคว้นของ กษัตริย์เหล่าอื่น เมื่อพระอาทิตย์ขึ้นแล้ว พระมหาบุรุษมิได้มีความอาลัย ละทิ้งข้าพเจ้ากับฉันนะอำมาตย์ไว้ ทรงหลีกไป ข้าพเจ้าได้เลียพระบาท ทั้ง ๒ ของพระองค์ ซึ่งมีเล็บอันแดง ด้วยลิ้น ร้องไห้ แลดูพระลูกเจ้า ผู้มีความเพียรอันยิ่งใหญ่เสด็จไปอยู่ ข้าพเจ้าป่วยอย่างหนักเพราะมิได้เห็น พระมหาบุรุษศากโยรส ผู้มีศิริพระองค์นั้น ข้าพเจ้าได้ตายลงอย่างรวดเร็ว ด้วยอานุภาพแห่งปีติและโสมนัสนั้น ข้าพเจ้าจึงได้มาอยู่ยังวิมานนี้ อัน ประกอบด้วยกามคุณอันเป็นทิพย์ ดุจท้าวสักกเทวราชผู้เป็นใหญ่ในเทพบุรี ฉะนั้น ความยินดีและความร่าเริงได้เกิดมีแก่ข้าพเจ้า เพราะได้ฟังเสียง ว่า เพื่อพระโพธิญาณก่อนกว่าสิ่งอื่นๆ ฉันจักบรรลุความสิ้นไปแห่ง อาสวะ เพราะกุศลกรรมนั้นนั่นแล ข้าแต่พระคุณเจ้าผู้เจริญ ถ้าพระคุณ เจ้าพึงไปในสำนักของพระพุทธเจ้าผู้ศาสดาไซร้ ขอพระคุณเจ้าจงทูลถึง การถวายบังคมด้วยเศียรเกล้ากะพระองค์ตามคำของข้าพเจ้า แม้ข้าพเจ้า ก็จักไปเฝ้าพระชินเจ้าผู้หาบุคคลอื่นเปรียบมิได้ การได้เห็นพระโลก- นาถเจ้าเช่นนั้น หาได้ยาก. พระสังคีติกาจารย์ได้รจนาคาถาไว้ ๒ คาถา ความว่า ก็กัณฐกเทพบุตรนั้น เป็นผู้กตัญญูกตเวที ได้เข้าเฝ้าพระศาสดาฟังพระ- ดำรัสของพระศาสดาผู้มีพระจักษุแล้ว ได้บรรลุธรรมจักษุกล่าวคือโสดา ปัตติผล ได้ชำระทิฏฐิและวิจิกิจฉา สีลัพพตปรามาสของตนให้บริสุทธิ์ ถวายบังคมพระบาททั้งสองของพระศาสดา แล้วอันตรธานไปในที่นั้น นั่นเอง. พระมหาโมคคัลลานเถระ ได้ถามเทพบุตรตนหนึ่งว่า

เทียบรายประโยค (117 ประโยค)

vv80:13.1 #

—

Gopālavimānaṁ chaṭṭhaṁ.

vv81:0.1 #

—

Vimānavatthu

vv81:0.2 #

—

Purisavimāna

vv81:0.3 #

—

Sunikkhittavagga

vv81:0.4 #

—

7. Kaṇḍakavimānavatthu

vv81:1.1 #

ปุณฺณมาเย ๑- ยถา จนฺโท✎ ร่าง

“Puṇṇamāse yathā cando,

vv81:1.2 #

นกฺขตฺตปริวาริโต✎ ร่าง

nakkhattaparivārito;

vv81:1.3 #

สมนฺตา อนุปริยาติ✎ ร่าง

Samantā anupariyāti,

vv81:1.4 #

ตารกาธิปติ สสี✎ ร่าง

tārakādhipatī sasī.

vv81:2.1 #

ตถูปมํ อิทํ พฺยมฺหํ✎ ร่าง

Tathūpamaṁ idaṁ byamhaṁ,

vv81:2.2 #

ทิพฺพํ เทวปุรมฺหิ จ✎ ร่าง

dibbaṁ devapuramhi ca;

vv81:2.3 #

อติโรจติ วณฺเณน✎ ร่าง

Atirocati vaṇṇena,

vv81:2.4 #

อุทยนฺโตว รํสิมา✎ ร่าง

udayantova raṁsimā.

vv81:3.1 #

เวฬุริยสุวณฺณสฺส✎ ร่าง

Veḷuriyasuvaṇṇassa,

vv81:3.2 #

ผลิการูปิยสฺส จ✎ ร่าง

phalikā rūpiyassa ca;

vv81:3.3 #

มสารคลฺลมุตฺตาหิ✎ ร่าง

Masāragallamuttāhi,

vv81:3.4 #

โลหิตงฺคมณีหิ จ✎ ร่าง

lohitaṅgamaṇīhi ca.

vv81:4.1 #

จิตฺรา มโนรมา ภูมิ✎ ร่าง

Citrā manoramā bhūmi,

อ้างอิงสยามรัฐ 26.135

vv81:4.2 #

เวฬุริยสฺส สนฺถตา✎ ร่าง

veḷūriyassa santhatā;

vv81:4.3 #

กูฏาคารา สุภา รมฺมา✎ ร่าง

Kūṭāgārā subhā rammā,

vv81:4.4 #

ปาสาโท เต สุมาปิโต✎ ร่าง

pāsādo te sumāpito.

vv81:5.1 #

รมฺมา จ เต โปกฺขรณี✎ ร่าง

Rammā ca te pokkharaṇī,

vv81:5.2 #

ปุถุลา มจฺฉเสวิตา✎ ร่าง

puthulomanisevitā;

vv81:5.3 #

อจฺโฉทกา วิปฺปสนฺนา✎ ร่าง

Acchodakā vippasannā,

vv81:5.4 #

โสวณฺณวาลุกสนฺถตา✎ ร่าง

sovaṇṇavālukasanthatā.

vv81:6.1 #

นานาปทุมสญฺฉนฺนา✎ ร่าง

Nānāpadumasañchannā,

vv81:6.2 #

ปุณฺฑรีกสโมคตา✎ ร่าง

puṇḍarīkasamotatā;

vv81:6.3 #

สุรภิ สมฺปวายนฺติ✎ ร่าง

Surabhiṁ sampavāyanti,

vv81:6.4 #

มนุญฺญา มาลุเตริตา✎ ร่าง

manuññā māluteritā.

vv81:7.1 #

ตสฺสา เต อุภโต ปสฺเส✎ ร่าง

Tassā te ubhato passe,

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 56.80

vv81:7.2 #

วนคุมฺพา สุมาปิตา✎ ร่าง

vanagumbā sumāpitā;

vv81:7.3 #

อุเปตา ปุปฺผรุกฺเขหิ✎ ร่าง

Upetā puppharukkhehi,

vv81:7.4 #

ผลรุกฺเขหิ จูภยํ✎ ร่าง

phalarukkhehi cūbhayaṁ.

vv81:8.1 #

โสวณฺณปาเท ปลฺลงฺเก✎ ร่าง

Sovaṇṇapāde pallaṅke,

vv81:8.2 #

มุทุเก โคณสนฺถเต✎ ร่าง

muduke gonakatthate;

vv81:8.3 #

นิสินฺนํ เทวราชํว✎ ร่าง

Nisinnaṁ devarājaṁva,

vv81:8.4 #

อุปติฏฺฐนฺติ อจฺฉรา✎ ร่าง

upatiṭṭhanti accharā.

vv81:9.1 #

สพฺพาภรณสญฺฉนฺนา✎ ร่าง

Sabbābharaṇasañchannā,

vv81:9.2 #

นานามาลาวิภูสิตา✎ ร่าง

nānāmālāvibhūsitā;

vv81:9.3 #

รเมนฺติ ตํ มหิทฺธิกํ✎ ร่าง

Ramenti taṁ mahiddhikaṁ,

vv81:9.4 #

วสวตฺตีว โมทสิ✎ ร่าง

vasavattīva modasi.

vv81:10.1 #

เภริสงฺขมุทิงฺคาหิ✎ ร่าง

Bherisaṅkhamudiṅgāhi,

vv81:10.2 #

วีณาหิ ปณเวหิ จ✎ ร่าง

vīṇāhi paṇavehi ca;

vv81:10.3 #

รมสิ รติสมฺปนฺโน✎ ร่าง

Ramasi ratisampanno,

vv81:10.4 #

นจฺจคีเตสุ วาทิเต✎ ร่าง

naccagīte suvādite.

vv81:11.1 #

ทิพฺพา เต วิวิธา รูปา✎ ร่าง

Dibbā te vividhā rūpā,

อ้างอิงพุทธชยันตี 26.194

vv81:11.2 #

ทิพฺพา สทฺทา อโถ รสา✎ ร่าง

dibbā saddā atho rasā;

vv81:11.3 #

คนฺธา จ เต อธิปฺเปตา✎ ร่าง

Gandhā ca te adhippetā,

vv81:11.4 #

โผฏฺฐพฺพา จ มโนรมา✎ ร่าง

phoṭṭhabbā ca manoramā.

vv81:12.1 #

ตสฺมึ วิมาเน ปวเร✎ ร่าง

Tasmiṁ vimāne pavare,

vv81:12.2 #

เทวปุตฺตา มหปฺปภา✎ ร่าง

devaputta mahappabho;

vv81:12.3 #

อภิโรจสิ วณฺเณน✎ ร่าง

Atirocasi vaṇṇena,

vv81:12.4 #

อุทยนฺโตว ภาณุมา✎ ร่าง

udayantova bhāṇumā.

vv81:13.1 #

ทานสฺส เต อิทํ ผลํ✎ ร่าง

Dānassa te idaṁ phalaṁ,

vv81:13.2 #

อโถ สีลสฺส วา ปน✎ ร่าง

atho sīlassa vā pana;

vv81:13.3 #

อโถ อญฺชลิกมฺมสฺส✎ ร่าง

Atho añjalikammassa,

vv81:13.4 #

ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิโตติ ฯ✎ ร่าง

taṁ me akkhāhi pucchito”.

vv81:14.1 #

โส เทวปุตฺโต อตฺตมโน โมคฺคลฺลาเนน ปุจฺฉิโต✎ ร่าง

So devaputto attamano,

อ้างอิงสยามรัฐ 26.136

vv81:14.2 #

เป✎ ร่าง

…pe…

vv81:14.3 #

ยสฺส กมฺมสฺสิทํ ผลํ✎ ร่าง

yassa kammassidaṁ phalaṁ.

vv81:15.1 #

อหํ กปิลวตฺถุสฺมึ✎ ร่าง

“Ahaṁ kapilavatthusmiṁ,

vv81:15.2 #

สากิยานํ ปุรุตฺตเม✎ ร่าง

sākiyānaṁ puruttame;

vv81:15.3 #

สุทฺโธทนสฺส ปุตฺตสฺส✎ ร่าง

Suddhodanassa puttassa,

vv81:15.4 #

กณฺฐโก สหโช อหุํ✎ ร่าง

kaṇḍako sahajo ahaṁ.

vv81:16.1 #

ยทา โส อฑฺฒรตฺตายํ สมฺ✎ ร่าง

Yadā so aḍḍharattāyaṁ,

vv81:16.2 #

โพธาย อภินิกฺขมิ✎ ร่าง

bodhāya mabhinikkhami;

vv81:16.3 #

โส มํ มุทูหิ ปาณีหิ✎ ร่าง

So maṁ mudūhi pāṇīhi,

vv81:16.4 #

ชาลิตมฺพนเขหิ จ✎ ร่าง

jāli tambanakhehi ca.

vv81:17.1 #

สฏฺฐึ อาโกฏยิตฺวาน✎ ร่าง

Satthiṁ ākoṭayitvāna,

vv81:17.2 #

วห สมฺมาติมพฺรวิ✎ ร่าง

vaha sammāti cabravi;

vv81:17.3 #

อหํ โลกํ ตารยิสฺสํ✎ ร่าง

Ahaṁ lokaṁ tārayissaṁ,

vv81:17.4 #

ปตฺโต สมฺโพธิมุตฺตมํ✎ ร่าง

patto sambodhimuttamaṁ.

vv81:18.1 #

ตํ เม คิรํ สุณนฺตสฺส✎ ร่าง

Taṁ me giraṁ suṇantassa,

vv81:18.2 #

หาโส เม วิปุโล อหุ✎ ร่าง

hāso me vipulo ahu;

vv81:18.3 #

อุทคฺคจิตฺโต สุมโน✎ ร่าง

Udaggacitto sumano,

vv81:18.4 #

อภิสึสึ ตทา อหํ✎ ร่าง

abhisīsiṁ tadā ahaṁ.

vv81:19.1 #

อภิรูฬฺหญฺจ มํ ญตฺวา✎ ร่าง

Abhirūḷhañca maṁ ñatvā,

vv81:19.2 #

สากฺยปุตฺตํ มหายสํ✎ ร่าง

sakyaputtaṁ mahāyasaṁ;

vv81:19.3 #

อุทคฺคจิตฺโต มุทิโต✎ ร่าง

Udaggacitto mudito,

vv81:19.4 #

วาหิสฺสํ ปุริสุตฺตมํ✎ ร่าง

vahissaṁ purisuttamaṁ.

vv81:20.1 #

ปเรสํ วิชิตํ คนฺตฺวา✎ ร่าง

Paresaṁ vijitaṁ gantvā,

vv81:20.2 #

อุคฺคตสฺมึ ทิวงฺกเร✎ ร่าง

uggatasmiṁ divākare;

vv81:20.3 #

มมํ ฉนฺนญฺจ โอหาย✎ ร่าง

Mamaṁ channañca ohāya,

vv81:20.4 #

อนาเปกฺโข อปกฺกมิ✎ ร่าง

anapekkho so apakkami.

vv81:21.1 #

ตสฺส ตมฺพนเข ปาเท✎ ร่าง

Tassa tambanakhe pāde,

vv81:21.2 #

ชิวฺหาย ปริเลหิสํ✎ ร่าง

jivhāya parilehisaṁ;

vv81:21.3 #

คจฺฉนฺตญฺจ มหาวีรํ✎ ร่าง

Gacchantañca mahāvīraṁ,

vv81:21.4 #

รุทมาโน อุทิกฺขิสฺสํ✎ ร่าง

rudamāno udikkhisaṁ.

vv81:22.1 #

อทสฺสเนนหํ ตสฺส✎ ร่าง

Adassanenahaṁ tassa,

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 56.81

vv81:22.2 #

สากฺยปุตฺตสฺส สิรีมโต✎ ร่าง

sakyaputtassa sirīmato;

vv81:22.3 #

อลตฺถํ ครุกาพาธํ✎ ร่าง

Alatthaṁ garukābādhaṁ,

vv81:22.4 #

ขิปฺปํ เม มรณํ อหุ✎ ร่าง

khippaṁ me maraṇaṁ ahu.

vv81:23.1 #

ตสฺเสว อานุภาเวน✎ ร่าง

Tasseva ānubhāvena,

อ้างอิงสยามรัฐ 26.137

vv81:23.2 #

วิมานํ อาวสามิทํ✎ ร่าง

vimānaṁ āvasāmidaṁ;

vv81:23.3 #

สพฺพกามคุณูเปตํ✎ ร่าง

Sabbakāmaguṇopetaṁ,

vv81:23.4 #

ทิพฺพํ เทวปุรมฺหิ จ✎ ร่าง

dibbaṁ devapuramhi ca.

vv81:24.1 #

ยญฺจ เม อหุ วาหาโส✎ ร่าง

Yañca me ahuvā hāso,

vv81:24.2 #

สทฺทํ สุตฺวาน โพธิยา✎ ร่าง

saddaṁ sutvāna bodhiyā;

vv81:24.3 #

เตเนว กุสลมูเลน✎ ร่าง

Teneva kusalamūlena,

vv81:24.4 #

ผุสิสฺสํ อาสวกฺขยํ✎ ร่าง

phusissaṁ āsavakkhayaṁ.

vv81:25.1 #

สเจ หิ ภนฺเต คจฺเฉยฺยาสิ✎ ร่าง

Sace hi bhante gaccheyyāsi,

อ้างอิงพุทธชยันตี 26.196

vv81:25.2 #

สตฺถุ พุทฺธสฺส สนฺติเก✎ ร่าง

satthu buddhassa santike;

vv81:25.3 #

มมาปิ ตํ วจเนน✎ ร่าง

Mamāpi naṁ vacanena,

vv81:25.4 #

สิรสา วชฺชาสิ วนฺทนํ✎ ร่าง

sirasā vajjāsi vandanaṁ.

vv81:26.1 #

อหมฺปิ ทฏฺฐุํ คจฺฉิสฺสํ✎ ร่าง

Ahampi daṭṭhuṁ gacchissaṁ,

vv81:26.2 #

ชินํ อปฺปฏิปุคฺคลํ✎ ร่าง

jinaṁ appaṭipuggalaṁ;

vv81:26.3 #

ทุลฺลภํ ทสฺสนํ โหติ✎ ร่าง

Dullabhaṁ dassanaṁ hoti,

vv81:26.4 #

โลกนาถาน ตาทินนฺติ ฯ✎ ร่าง

lokanāthāna tādinan”ti.

vv81:27.1 #

โส จ กตญฺญู กตเวที✎ ร่าง

So kataññū katavedī,

vv81:27.2 #

สตฺถารํ อุปสงฺกมิ✎ ร่าง

satthāraṁ upasaṅkami;

vv81:27.3 #

สุตฺวา คิรํ จกฺขุมโต✎ ร่าง

Sutvā giraṁ cakkhumato,

vv81:27.4 #

ธมฺมจกฺขุํ วิโสธยิ✎ ร่าง

dhammacakkhuṁ visodhayi.

vv81:28.1 #

วิโสธยิตฺวา ทิฏฺฐิคตํ✎ ร่าง

Visodhetvā diṭṭhigataṁ,

vv81:28.2 #

วิจิกิจฺฉา วตานิ จ✎ ร่าง

vicikicchaṁ vatāni ca;

vv81:28.3 #

วนฺทิตฺวา สตฺถุโน ปาเท✎ ร่าง

Vanditvā satthuno pāde,

vv81:28.4 #

ตตฺเถวนฺตรธายถาติ ฯ✎ ร่าง

tatthevantaradhāyathāti.

vv81:29.1 #

กณฺฐกวิมานํ สตฺตมํ ฯ✎ ร่าง

Kaṇḍakavimānaṁ sattamaṁ.

‹ กลับสารบัญ เล่ม ๒๖ — ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ–เปตวัตถุ–เถรคาถา–เถรีคาถา

ความน่าเชื่อถือ: ✓ ทางการ 🤖 AI จับคู่ ✎ ร่าง — "ร่าง" คือจับคู่อัตโนมัติ อาจคลาดเคลื่อน ยังไม่ตรวจทาน