เล่ม ๒๘ — ขุททกนิกาย ชาดก ๒ (จัตตาฬีส–มหานิบาต) ข้อ 1083

👁 การแสดงผล ▾

แตะเพื่อเปิด/ปิดแต่ละส่วน

คำแปลไทย (ทั้งข้อ) บาลีอักษรไทย บาลีโรมัน อ้างอิง

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๐๘๓] เมื่อพระมหาราชาผู้ผดุงสีพีรัฐให้เจริญจะเสด็จออก วณิพกเหล่านั้นเป็น ดังคนเมา คนเหน็ดเหนื่อย ลงนั่งปรับทุกข์กันว่า ท่านผู้เจริญทั้งหลาย ชาวนครสีพีพากันขับไล่พระเวสสันดรผู้ไม่มีผิดเสียจากแว่นแคว้น ก็ เปรียบเหมือนช่วยกันตัดต้นไม้ที่ให้ผลต่างๆ เสีย ฉะนั้น ท่านผู้ เจริญทั้งหลาย ชาวนครสีพีพากันขับไล่พระเวสสันดรผู้ไม่มีความผิดเสีย จากแว่นแคว้น ก็เปรียบเหมือนช่วยกันตัดต้นไม้อันทรงผลต่างๆ ฉะนั้น ท่านผู้เจริญทั้งหลาย ชาวนครสีพีพากันขับไล่พระเวสสันดรผู้ไม่มีความ ผิดเสียจากแว่นแคว้น ก็เปรียบเหมือนช่วยกันตัดต้นไม้อันให้สิ่งที่ต้อง การทุกอย่าง ฉะนั้น ท่านผู้เจริญทั้งหลาย ชาวนครสีพีพากันขับไล่ พระเวสสันดรผู้ไม่มีความผิดเสียจากแว่นแคว้น ก็เปรียบเหมือนช่วย กันตัดต้นไม้อันนำรสที่ต้องการทุกอย่างมาให้ ฉะนั้น เมื่อพระมหาราชา ผู้ผดุงสีพีรัฐจะเสด็จออกทั้งคนแก่ เด็ก และคนปานกลางต่างพากัน ประคองแขนทั้งสองร้องไห้คร่ำครวญ เมื่อพระมหาราชาผู้ผดุงสีพีรัฐจะ เสด็จออก พวกโหรหลวง พวกขันที มหาดเล็กและเด็กชายต่างก็ ประคองแขนทั้งสองร้องไห้คร่ำครวญ เมื่อพระมหาราชาผู้ผดุงสีพีรัฐจะ เสด็จออก แม้หญิงทั้งหลายที่มีอยู่ในพระนครนั้น ต่างก็ร้องไห้คร่ำครวญ สมณพราหมณ์และวณิพก ต่างก็ประคองแขนร้องไห้คร่ำครวญว่า ท่าน ผู้เจริญทั้งหลาย ได้ยินว่า เป็นการไม่ยุติธรรมเลย เพราะเหตุพระ- เวสสันดรทรงบำเพ็ญทานอยู่ในพระราชวังของพระองค์ จำต้องเสด็จออก จากแว่นแคว้นของพระองค์ เพราะถ้อยคำของชาวสีพี พระเวสสันดร ทรงประทานช้างเจ็ดร้อยเชือก ประดับด้วยเครื่องอลังการทุกอย่างอันมี สายรัด มีทั้งกูบและสัปคับทอง มีนายควาญถือหอกซัดและขอขึ้นคอ ประจำ แล้วเสด็จออกจากแว่นแคว้นของพระองค์ พระเวสสันดร พระราชทานม้าเจ็ดร้อยตัว อันประดับด้วยเครื่องอลังการทั้งปวง เป็น ม้าสินธพชาติอาชาไนย เป็นม้าฝีเท้าเร็ว มีนายสารถีถือทวนและธนูขึ้น ขี่ประจำ แล้วเสด็จออกจากแว่นแคว้นของพระองค์ พระเวสสันดร พระราชทานรถเจ็ดร้อยคัน อันผูกสอดเครื่องรบปักธงไชยครบครัน หุ้ม ด้วยหนังเสือเหลืองและเสือโคร่ง ประดับด้วยเครื่องอลังการทุกอย่าง มีนายสารถีสวมเกราะถือธนูขึ้นขับขี่ แล้วเสด็จออกจากแว่นแคว้นของ พระองค์ พระเวสสันดรพระราชทานสตรีเจ็ดร้อยคน นั่งประจำอยู่ใน รถคันละคน สอดสวมสร้อยสังวาลตบแต่งด้วยเครื่องทอง มีเครื่อง ประดับ ผ้านุ่ง ผ้าห่ม และเครื่องอาภรณ์ล้วนแต่สีเหลือง มีดวงตา กว้าง ใบหน้ายิ้มแย้ม ตะโพกงาม เอวบางร่างน้อย แล้วเสด็จออกจาก แว่นแคว้นของพระองค์ พระเวสสันดรพระราชทานแม่โคนมเจ็ดร้อยตัว พร้อมด้วยภาชนะเงินสำหรับรองน้ำนมทุกๆ ตัว แล้วเสด็จออกจาก แว่นแคว้นของพระองค์ พระเวสสันดรพระราชทานทาสีเจ็ดร้อยและ ทาสเจ็ดร้อย แล้วเสด็จออกจากแว่นแคว้นของพระองค์ พระเวสสันดร พระราชทานช้าง ม้า รถ และนารี อันประดับประดาอย่างสวยงาม แล้วเสด็จออกจากแว่นแคว้นของพระองค์ ในกาลนั้น ได้มีสิ่งที่ น่ากลัวขนพองสยองเกล้า เมื่อพระเวสสันดรพระราชทานมหาทานแล้ว แผ่นดินก็หวั่นไหว ครั้งนั้นได้มีสิ่งที่น่ากลัว ขนพองสยองเกล้า พระเวสสันดรทรงประคองอัญชลี เสด็จออกจากแว่นแคว้นของพระองค์.

เทียบรายประโยค (92 ประโยค)

ja547:135.1 #

เต สุ มตฺตา กิลนฺตาว✎ ร่าง

Te su mattā kilantāva,

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 69.233

ja547:135.2 #

สมฺปตนฺติ วนิพฺพกา✎ ร่าง

sampatanti vanibbakā;

ja547:135.3 #

นิกฺขมนฺเต มหาราเช✎ ร่าง

Nikkhamante mahārāje,

ja547:135.4 #

สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒเน ฯ |๑๐๘๓.๒| อจฺเฉจฺฉุํ วต โภ รุกฺขํ นานาผลททํ ทุมํ ยถา เวสฺสนฺตรํ รฏฺฐา ปพฺพาเชนฺติ อทูสกํ ฯ✎ ร่าง

sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

ja547:136.1 #

อจฺเฉจฺฉุํ วต โภ รุกฺขํ✎ ร่าง

“Acchecchuṁ vata bho rukkhaṁ,

ja547:136.2 #

นานาผลธรํ ทุมํ✎ ร่าง

Nānāphaladharaṁ dumaṁ;

ja547:136.3 #

ยถา เวสฺสนฺตรํ รฏฺฐา✎ ร่าง

Yathā vessantaraṁ raṭṭhā,

ja547:136.4 #

ปพฺพาเชนฺติ อทูสกํ ฯ✎ ร่าง

Pabbājenti adūsakaṁ.

ja547:137.1 #

อจฺเฉจฺฉุํ วต โภ รุกฺขํ✎ ร่าง

Acchecchuṁ vata bho rukkhaṁ,

ja547:137.2 #

สพฺพกามททํ ทุมํ✎ ร่าง

sabbakāmadadaṁ dumaṁ;

ja547:137.3 #

ยถา เวสฺสนฺตรํ รฏฺฐา✎ ร่าง

Yathā vessantaraṁ raṭṭhā,

ja547:137.4 #

ปพฺพาเชนฺติ อทูสกํ ฯ✎ ร่าง

pabbājenti adūsakaṁ.

ja547:138.1 #

อจฺเฉจฺฉุํ วต โภ รุกฺขํ✎ ร่าง

Acchecchuṁ vata bho rukkhaṁ,

ja547:138.2 #

สพฺพกามรสาหรํ✎ ร่าง

sabbakāmarasāharaṁ;

ja547:138.3 #

ยถา เวสฺสนฺตรํ รฏฺฐา✎ ร่าง

Yathā vessantaraṁ raṭṭhā,

ja547:138.4 #

ปพฺพาเชนฺติ อทูสกํ ฯ✎ ร่าง

pabbājenti adūsakaṁ”.

ja547:139.1 #

เย วุฑฺฒา เย จ ทหรา✎ ร่าง

Ye vuḍḍhā ye ca daharā,

อ้างอิงพุทธชยันตี 32.378

ja547:139.2 #

เย จ มชฺฌิมโปริสา✎ ร่าง

ye ca majjhimaporisā;

ja547:139.3 #

พาหา ปคฺคยฺห ปกฺกนฺทุํ✎ ร่าง

Bāhā paggayha pakkanduṁ,

ja547:139.4 #

นิกฺขมนฺเต มหาราเช✎ ร่าง

nikkhamante mahārāje;

ja547:139.5 #

สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒเน ฯ✎ ร่าง

Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

ja547:140.1 #

อติยกฺขา เวสฺสวรา✎ ร่าง

Atiyakkhā vassavarā,

อ้างอิงสยามรัฐ 28.381

ja547:140.2 #

อิตฺถาคารา จ ราชิโน✎ ร่าง

itthāgārā ca rājino;

ja547:140.3 #

พาหา ปคฺคยฺห ปกฺกนฺทุํ✎ ร่าง

Bāhā paggayha pakkanduṁ,

ja547:140.4 #

นิกฺขมนฺเต มหาราเช✎ ร่าง

nikkhamante mahārāje;

ja547:140.5 #

สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒเน ฯ✎ ร่าง

Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

ja547:141.1 #

ถิโยปิ ตตฺถ ปกฺกนฺทุํ✎ ร่าง

Thiyopi tattha pakkanduṁ,

ja547:141.2 #

ยา ตมฺหิ นคเร อหุ✎ ร่าง

yā tamhi nagare ahu;

ja547:141.3 #

นิกฺขมนฺเต มหาราเช✎ ร่าง

Nikkhamante mahārāje,

ja547:141.4 #

สิวีนํ รฏฺฐวฑฺฒเน ฯ✎ ร่าง

sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

ja547:142.1 #

เย พฺราหฺมณา เย จ สมณา✎ ร่าง

Ye brāhmaṇā ye ca samaṇā,

ja547:142.2 #

อญฺเญ วาปิ วนิพฺพกา✎ ร่าง

aññe vāpi vanibbakā;

ja547:142.3 #

พาหา ปคฺคยฺห ปกฺกนฺทุํ✎ ร่าง

Bāhā paggayha pakkanduṁ,

ja547:142.4 #

อธมฺโม กิร โภ อิติ ฯ✎ ร่าง

“adhammo kira bho iti.

ja547:143.1 #

ยถา เวสฺสนฺตโร ราชา✎ ร่าง

Yathā vessantaro rājā,

ja547:143.2 #

ยชมาโน สเก ปุเร✎ ร่าง

yajamāno sake pure;

ja547:143.3 #

สิวีนํ วจนตฺเถน✎ ร่าง

Sivīnaṁ vacanatthena,

ja547:143.4 #

สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ✎ ร่าง

samhā raṭṭhā nirajjati”.

ja547:144.1 #

สตฺต หตฺถิสเต ทตฺวา✎ ร่าง

Satta hatthisate datvā,

อ้างอิงPTS 6.503

ja547:144.2 #

สพฺพาลงฺการภูสิเต✎ ร่าง

sabbālaṅkārabhūsite;

ja547:144.3 #

สุวณฺณกจฺเฉ มาตงฺเค✎ ร่าง

Suvaṇṇakacche mātaṅge,

ja547:144.4 #

เหมกปฺปนิวาสเส✎ ร่าง

hemakappanavāsase.

ja547:145.1 #

อารุเฬฺห คามณีเยภิ✎ ร่าง

Ārūḷhe gāmaṇīyehi,

ja547:145.2 #

โตมรงฺกุสปาณิภิ✎ ร่าง

tomaraṅkusapāṇibhi;

ja547:145.3 #

เอส เวสฺสนฺตโร ราชา✎ ร่าง

Esa vessantaro rājā,

ja547:145.4 #

สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ✎ ร่าง

samhā raṭṭhā nirajjati.

ja547:146.1 #

สตฺต อสฺสสเต ทตฺวา✎ ร่าง

Satta assasate datvā,

ja547:146.2 #

สพฺพาลงฺการภูสิเต✎ ร่าง

sabbālaṅkārabhūsite;

ja547:146.3 #

อาชานิเยว ชาติยา✎ ร่าง

Ājānīyeva jātiyā,

ja547:146.4 #

สินฺธเว สีฆวาหเน✎ ร่าง

sindhave sīghavāhane.

ja547:147.1 #

อารุเฬฺห คามณีเยภิ✎ ร่าง

Ārūḷhe gāmaṇīyehi,

ja547:147.2 #

อินฺทิยาจาปธาริภิ✎ ร่าง

illiyācāpadhāribhi;

ja547:147.3 #

เอส เวสฺสนฺตโร ราชา✎ ร่าง

Esa vessantaro rājā,

ja547:147.4 #

สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ✎ ร่าง

samhā raṭṭhā nirajjati.

ja547:148.1 #

สตฺต รถสเต ทตฺวา✎ ร่าง

Satta rathasate datvā,

ja547:148.2 #

สนฺนทฺเธ อุสฺสิตทฺธเช✎ ร่าง

sannaddhe ussitaddhaje;

ja547:148.3 #

ทีเป อโถปิ เวยฺยคฺเฆ✎ ร่าง

Dīpe athopi veyagghe,

ja547:148.4 #

สพฺพาลงฺการภูสิเต✎ ร่าง

sabbālaṅkārabhūsite.

ja547:149.1 #

อารุเฬฺห คามณีเยภิ✎ ร่าง

Ārūḷhe gāmaṇīyehi,

อ้างอิงสยามรัฐ 28.382 · ฉัฏฐสังคายนา 69.234

ja547:149.2 #

จาปหตฺเถหิ จมฺมิภิ✎ ร่าง

cāpahatthehi vammibhi;

ja547:149.3 #

เอส เวสฺสนฺตโร ราชา✎ ร่าง

Esa vessantaro rājā,

ja547:149.4 #

สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ✎ ร่าง

samhā raṭṭhā nirajjati.

ja547:150.1 #

สตฺต อิตฺถีสเต ทตฺวา✎ ร่าง

Satta itthisate datvā,

ja547:150.2 #

เอกเมกา รเถ ฐิตา✎ ร่าง

ekamekā rathe ṭhitā;

ja547:150.3 #

สนฺนทฺธา นิกฺขรชฺชูหิ✎ ร่าง

Sannaddhā nikkharajjūhi,

ja547:150.4 #

สุวณฺเณหิ อลงฺกตา✎ ร่าง

suvaṇṇehi alaṅkatā.

ja547:151.1 #

ปีตาลงฺการา ปีตวสนา✎ ร่าง

Pītālaṅkārā pītavasanā,

ja547:151.2 #

ปีตาภรณภูสิตา✎ ร่าง

Pītābharaṇabhūsitā;

ja547:151.3 #

อาฬารปฺปมุขา ๒- หสุลา✎ ร่าง

Aḷārapamhā hasulā,

ja547:151.4 #

สุสญฺญา ตนุมชฺฌิมา✎ ร่าง

Susaññā tanumajjhimā;

ja547:151.5 #

เอส เวสฺสนฺตโร ราชา✎ ร่าง

Esa vessantaro rājā,

ja547:151.6 #

สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ✎ ร่าง

Samhā raṭṭhā nirajjati.

ja547:152.1 #

สตฺต เธนุสเต ทตฺวา✎ ร่าง

Satta dhenusate datvā,

อ้างอิงพุทธชยันตี 32.380

ja547:152.2 #

สพฺพา กํสุปธาริโน✎ ร่าง

sabbā kaṁsupadhāraṇā;

ja547:152.3 #

เอส เวสฺสนฺตโร ราชา✎ ร่าง

Esa vessantaro rājā,

ja547:152.4 #

สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ✎ ร่าง

samhā raṭṭhā nirajjati.

ja547:153.1 #

สตฺต ทาสีสเต ทตฺวา✎ ร่าง

Satta dāsisate datvā,

ja547:153.2 #

สตฺต ทาสสตานิ จ✎ ร่าง

satta dāsasatāni ca;

ja547:153.3 #

เอส เวสฺสนฺตโร ราชา✎ ร่าง

Esa vessantaro rājā,

ja547:153.4 #

สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ✎ ร่าง

samhā raṭṭhā nirajjati.

ja547:154.1 #

หตฺถี อสฺเส รเถ ทตฺวา✎ ร่าง

Hatthī assarathe datvā,

ja547:154.2 #

นาริโย จ อลงฺกตา✎ ร่าง

nāriyo ca alaṅkatā;

ja547:154.3 #

เอส เวสฺสนฺตโร ราชา✎ ร่าง

Esa vessantaro rājā,

ja547:154.4 #

สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ✎ ร่าง

samhā raṭṭhā nirajjati.

ja547:155.1 #

ตทาสิ ยํ ภึสนกํ✎ ร่าง

Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ,

ja547:155.2 #

ตทาสิ โลมหํสนํ✎ ร่าง

tadāsi lomahaṁsanaṁ;

ja547:155.3 #

มหาทาเน ปทินฺนมฺหิ✎ ร่าง

Mahādāne padinnamhi,

ja547:155.4 #

เมทนี สมกมฺปถ ฯ✎ ร่าง

medanī sampakampatha.

ja547:156.1 #

ตทาสิ ยํ ภึสนกํ✎ ร่าง

Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ,

ja547:156.2 #

ตทาสิ โลมหํสนํ✎ ร่าง

tadāsi lomahaṁsanaṁ;

ja547:156.3 #

ยํ ปญฺชลีกโต ราชา✎ ร่าง

Yaṁ pañjalikato rājā,

ja547:156.4 #

สมฺหา รฏฺฐา นิรชฺชติ ฯ✎ ร่าง

samhā raṭṭhā nirajjati.

‹ กลับสารบัญ เล่ม ๒๘ — ขุททกนิกาย ชาดก ๒ (จัตตาฬีส–มหานิบาต)

ความน่าเชื่อถือ: ✓ ทางการ 🤖 AI จับคู่ ✎ ร่าง — "ร่าง" คือจับคู่อัตโนมัติ อาจคลาดเคลื่อน ยังไม่ตรวจทาน