เล่ม ๒๘ — ขุททกนิกาย ชาดก ๒ (จัตตาฬีส–มหานิบาต) ข้อ 162

👁 การแสดงผล ▾

แตะเพื่อเปิด/ปิดแต่ละส่วน

คำแปลไทย (ทั้งข้อ) บาลีอักษรไทย บาลีโรมัน อ้างอิง

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๖๒] มารดาหวังผลคือบุตร จึงนอบน้อมแก่เทวดา และไต่ถามถึงฤกษ์ ฤดู และปีทั้งหลาย เมื่อมารดานั้นมีระดู ความก้าวลงแห่งสัตว์ผู้เกิดในครรภ์ ก็ย่อมมี เพราะสัตว์เกิดในครรภ์นั้นมารดาจึงแพ้ท้อง เพราะเหตุนั้น บัณฑิตจึงเรียกมารดานั้นว่าเป็นผู้มีใจดี มารดาบริหารครรภ์อยู่หนึ่งปี หรือหย่อนกว่าปีแล้วจึงคลอด เหตุนั้น บัณฑิตจึงเรียกมารดานั้นว่า ชนยนตีและชเนตตี ผู้ยังบุตรให้เกิด มารดาย่อมปลอบบุตรผู้ร้องไห้อยู่ ให้รื่นเริง ด้วยการให้ดื่มน้ำนมบ้าง ด้วยการขับกล่อมบ้าง ด้วยการอุ้ม แนบไว้กับอกบ้าง เหตุนั้น บัณฑิตจึงเรียกมารดานั้นว่า ปลอบบุตร ให้รื่นเริง ต่อแต่นั้น มารดาเห็นบุตรผู้ยังเป็นเด็กอ่อน ไม่รู้จักเดียงสา เล่นอยู่ท่ามกลางสายลมและแสงแดดอันกล้าก็เข้ารับขวัญ เพราะเหตุนั้น บัณฑิตจึงเรียกมารดานั้นว่า โปเสนตี ผู้เลี้ยงดูบุตร มารดาย่อม คุ้มครองทรัพย์แม้ทั้งสองฝ่าย คือ ทรัพย์ของมารดาและทรัพย์ของบิดา เพื่อบุตรนั้น ด้วยตั้งใจว่า ทรัพย์ทั้งสองฝ่ายพึงเป็นของบุตรแห่งเรา มารดายังบุตรให้ศึกษาดังนี้ว่า อย่างนี้ซิลูกอย่างโน้นซิลูก ย่อมลำบาก เมื่อบุตรกำลังรุ่นหนุ่มคะนอง มารดาย่อมคอยมองดูบุตรผู้หลงเพลิดเพลิน ในภรรยาผู้อื่น จนพลบค่ำก็ยังไม่กลับมา ย่อมเดือดร้อนด้วยประการ ฉะนี้ บุตรผู้อันมารดาเลี้ยงดูมาแล้ว ด้วยความลำบากอย่างนี้ ไม่บำรุง มารดา บุตรนั้นชื่อว่าประพฤติผิดในมารดา ย่อมเข้าถึงนรก บุตรผู้ อันบิดาเลี้ยงมาด้วยความลำบากอย่างนี้ ไม่บำรุงบิดา บุตรนั้นชื่อว่า ประพฤติผิดในบิดา ย่อมเข้าถึงนรก เราได้สดับมาว่า เพราะไม่บำรุง มารดา แม้ทรัพย์ที่เกิดแก่บุตรทั้งหลายผู้ปรารถนาทรัพย์ย่อมฉิบหาย หรือบุตรนั้นย่อมเข้าถึงความยากแค้น เราได้สดับมาว่า เพราะไม่บำรุง บิดา แม้ทรัพย์ที่เกิดแก่บุตรทั้งหลายผู้ปรารถนาทรัพย์ย่อมฉิบหาย หรือ บุตรนั้นย่อมเข้าถึงความยากแค้น ความรื่นเริง ความบันเทิง และความ หัวเราะเล่นหัวกันทุกเมื่อ บัณฑิตผู้รู้แจ้งพึงได้เพราะการบำรุงมารดา ความรื่นเริงความบันเทิง และความหัวเราะเล่นหัวกันทุกเมื่อ บัณฑิตผู้ รู้แจ้งพึงได้เพราะการบำรุงบิดา สังคหวัตถุ ๔ ประการนี้คือทาน การให้ ๑ ปิยวาจา เจรจาคำน่ารัก ๑ อัตถจริยา การประพฤติ ประโยชน์ ๑ สมานัตตตา ความเป็นผู้มีตนเสมอในธรรมทั้งหลาย ตามสมควร ในที่นั้นๆ ๑ ย่อมมีในโลกนี้ เหมือนเพลารถย่อมมี แก่รถที่กำลังแล่นไป ฉะนั้น ถ้าว่าสังคหวัตถุเหล่านี้ไม่พึงมีไซร้ มารดา ก็จะไม่พึงได้รับความนับถือหรือการบูชา เพราะเหตุแห่งบุตร หรือ บิดาก็จะไม่พึงได้ความนับถือหรือการบูชา เพราะเหตุแห่งบุตร ก็เพราะ บัณฑิตทั้งหลายย่อมพิจารณาเห็นสังคหวัตถุนี้ ฉะนั้น บัณฑิตเหล่านั้น ย่อมถึงความเป็นผู้ประเสริฐ และเป็นผู้อันเทวดาและมนุษย์พึงสรรเสริญ มารดาและบิดาบัณฑิตเรียกว่าเป็นพรหมของบุตร เป็นบุรพาจารย์ของ บุตร เป็นผู้ควรรับของคำนับของบุตร และว่าเป็นผู้อนุเคราะห์บุตร เพราะเหตุนั้นแล บุตรผู้เป็นบัณฑิต พึงนอบน้อมและสักการะมารดา บิดาทั้ง ๒ นั้นด้วย ข้าว น้ำ ผ้านุ่ง ผ้าห่ม ที่นอน การขัดสี การ ให้อาบน้ำ และการล้างเท้า บัณฑิตทั้งหลายย่อมสรรเสริญบุตรนั้น ด้วยการบำรุงในมารดาบิดาในโลกนี้ ครั้นบุตรนั้นละโลกนี้ไปแล้ว ย่อม บันเทิงในสวรรค์. รวมชาดกในสัตตตินิบาตนั้น มี ๒ ชาดก คือ กุสชาดก ๑ โสณนันทชาดก ๑ ชาดกทั้งสองนี้ปรากฏอยู่ในสัตตตินิบาต.

เทียบรายประโยค (94 ประโยค)

ja532:74.1 #

อากงฺขมานา ปุตฺตผลํ✎ ร่าง

“Ākaṅkhamānā puttaphalaṁ,

อ้างอิงPTS 5.330

ja532:74.2 #

เทวตาย นมสฺสติ✎ ร่าง

devatāya namassati;

ja532:74.3 #

นกฺขตฺตานิ จ ปุจฺฉติ✎ ร่าง

Nakkhattāni ca pucchati,

ja532:74.4 #

อุตุสํวจฺฉรานิ จ ฯ✎ ร่าง

utusaṁvaccharāni ca.

ja532:75.1 #

ตสฺสา อุตุสิ ๑- นฺหาตาย✎ ร่าง

Tassā utumhi nhātāya,

ja532:75.2 #

โหติ คพฺภสฺสวกฺกโม✎ ร่าง

hoti gabbhassa vokkamo;

ja532:75.3 #

เตน โทหฬินี โหติ✎ ร่าง

Tena dohaḷinī hoti,

ja532:75.4 #

สุหทา เตน วุจฺจติ ฯ✎ ร่าง

suhadā tena vuccati.

ja532:76.1 #

สํวจฺฉรํ วา อูนํ วา✎ ร่าง

Saṁvaccharaṁ vā ūnaṁ vā,

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 69.57 · พุทธชยันตี 31.318

ja532:76.2 #

ปริหริตฺวา วิชายติ✎ ร่าง

pariharitvā vijāyati;

ja532:76.3 #

เตน สา ชนยนฺตีติ✎ ร่าง

Tena sā janayantīti,

ja532:76.4 #

ชเนตฺตี เตน วุจฺจติ ฯ✎ ร่าง

janetti tena vuccati.

ja532:77.1 #

ถนกฺขีเรน คีเตน✎ ร่าง

Thanakhīrena gītena,

ja532:77.2 #

องฺคปาวุรเณน จ✎ ร่าง

aṅgapāvuraṇena ca;

ja532:77.3 #

โรทนฺตํ ปุตฺตํ โตเสติ✎ ร่าง

Rodantaṁ puttaṁ toseti,

ja532:77.4 #

โตเสนฺตี เตน วุจฺจติ ฯ✎ ร่าง

tosentī tena vuccati.

ja532:78.1 #

ตโต วาตาตเป โฆเร✎ ร่าง

Tato vātātape ghore,

ja532:78.2 #

มมฺมํ กตฺวา อุทิกฺขติ✎ ร่าง

mamaṁ katvā udikkhati;

ja532:78.3 #

ทารกํ อปฺปชานนฺตํ✎ ร่าง

Dārakaṁ appajānantaṁ,

ja532:78.4 #

โปเสนฺตี เตน วุจฺจติ ฯ✎ ร่าง

posentī tena vuccati.

ja532:79.1 #

ยญฺจ มาตุ ธนํ โหติ✎ ร่าง

Yañca mātudhanaṁ hoti,

ja532:79.2 #

ยญฺจ โหติ ปิตุทฺธนํ✎ ร่าง

yañca hoti pituddhanaṁ;

ja532:79.3 #

อุภยมฺเปตสฺส โคเปติ✎ ร่าง

Ubhayampetassa gopeti,

ja532:79.4 #

อปิ ปุตฺตสฺส โน สิยา ฯ✎ ร่าง

api puttassa no siyā.

ja532:80.1 #

เอวํ ปุตฺต อทุํ ปุตฺต✎ ร่าง

Evaṁ putta aduṁ putta,

ja532:80.2 #

อิติ มาตา วิหญฺญติ✎ ร่าง

iti mātā vihaññati;

ja532:80.3 #

ปมตฺตํ ปรทาเรสุ✎ ร่าง

Pamattaṁ paradāresu,

ja532:80.4 #

นิสฺสิเว ๓- ปตฺตโยพฺพเน✎ ร่าง

nisīthe pattayobbane;

ja532:80.5 #

สายํ ปุตฺตํ อนายนฺตํ✎ ร่าง

Sāyaṁ puttaṁ anāyantaṁ,

ja532:80.6 #

อิติ มาตา วิหญฺญติ ฯ✎ ร่าง

iti mātā vihaññati.

ja532:81.1 #

เอวํ กิจฺฉาภโต โปโส✎ ร่าง

Evaṁ kicchā bhato poso,

อ้างอิงสยามรัฐ 28.66

ja532:81.2 #

มาตุ อปริจารโก✎ ร่าง

mātu aparicārako;

ja532:81.3 #

มาตริ มิจฺฉาจริตฺวาน✎ ร่าง

Mātari micchā caritvāna,

ja532:81.4 #

นิรยํ โส อุปปชฺชติ ๑- ฯ✎ ร่าง

nirayaṁ sopapajjati.

ja532:82.1 #

เอวํ กิจฺฉาภโต โปโส✎ ร่าง

Evaṁ kicchā bhato poso,

ja532:82.2 #

ปิตุ อปริจารโก✎ ร่าง

pitu aparicārako;

ja532:82.3 #

ปิตริ มิจฺฉาจริตฺวาน✎ ร่าง

Pitari micchā caritvāna,

ja532:82.4 #

นิรยํ โส อุปปชฺชติ ฯ✎ ร่าง

nirayaṁ sopapajjati.

ja532:83.1 #

ธนมฺปิ ๒- ธนกามานํ✎ ร่าง

Dhanāpi dhanakāmānaṁ,

ja532:83.2 #

นสฺสติ อิติ เม สุตํ✎ ร่าง

Nassati iti me sutaṁ;

ja532:83.3 #

มาตรํ อปริจริตฺวาน✎ ร่าง

Mātaraṁ aparicaritvāna,

ja532:83.4 #

กิจฺฉํ วา โส นิคจฺฉติ ฯ✎ ร่าง

Kicchaṁ vā so nigacchati.

ja532:84.1 #

ธนมฺปิ ๓- ธนกามานํ✎ ร่าง

Dhanāpi dhanakāmānaṁ,

ja532:84.2 #

นสฺสติ อิติ เม สุตํ✎ ร่าง

Nassati iti me sutaṁ;

ja532:84.3 #

ปิตรํ อปริจริตฺวาน✎ ร่าง

Pitaraṁ aparicaritvāna,

ja532:84.4 #

กิจฺฉํ วา โส นิคจฺฉติ ฯ✎ ร่าง

Kicchaṁ vā so nigacchati.

ja532:85.1 #

อานนฺโท จ ปโมโท จ✎ ร่าง

Ānando ca pamodo ca,

ja532:85.2 #

สทา หสิตกีฬิตํ✎ ร่าง

sadā hasitakīḷitaṁ;

ja532:85.3 #

มาตรํ ปริจริตฺวาน✎ ร่าง

Mātaraṁ paricaritvāna,

ja532:85.4 #

ลพฺภเมตํ วิชานโต ฯ✎ ร่าง

labbhametaṁ vijānato.

ja532:86.1 #

อานนฺโท จ ปโมโท จ✎ ร่าง

Ānando ca pamodo ca,

อ้างอิงพุทธชยันตี 31.320

ja532:86.2 #

สทา หสิตกีฬิตํ✎ ร่าง

sadā hasitakīḷitaṁ;

ja532:86.3 #

ปิตรํ ปริจริตฺวาน✎ ร่าง

Pitaraṁ paricaritvāna,

ja532:86.4 #

ลพฺภเมตํ วิชานโต ฯ✎ ร่าง

labbhametaṁ vijānato.

ja532:87.1 #

ทานญฺจ ปิยวาจญฺจ✎ ร่าง

Dānañca piyavācā ca,

ja532:87.2 #

อตฺถจริยา จ ยา อิธ✎ ร่าง

atthacariyā ca yā idha;

ja532:87.3 #

สมานตฺตตา จ ธมฺเมสุ✎ ร่าง

Samānattatā ca dhammesu,

ja532:87.4 #

ตตฺถ ตตฺถ ยถารหํ ฯ✎ ร่าง

tattha tattha yathārahaṁ;

ja532:87.5 #

เอเต โข สงฺคหา โลเก✎ ร่าง

Ete kho saṅgahā loke,

ja532:87.6 #

รถสฺสาณีว ยายโต✎ ร่าง

rathassāṇīva yāyato.

ja532:88.1 #

เอเต จ สงฺคหา นาสฺสุ✎ ร่าง

Ete ca saṅgahā nāssu,

อ้างอิงPTS 5.331

ja532:88.2 #

น มาตา ปุตฺตการณา✎ ร่าง

na mātā puttakāraṇā;

ja532:88.3 #

ลเภถ มานํ ปูชํ วา✎ ร่าง

Labhetha mānaṁ pūjaṁ vā,

ja532:88.4 #

ปิตา วา ปุตฺตการณา ฯ✎ ร่าง

pitā vā puttakāraṇā.

ja532:89.1 #

ยสฺมา จ สงฺคหา เอเต✎ ร่าง

Yasmā ca saṅgahā ete,

ja532:89.2 #

สมเวกฺขนฺติ ๕- ปณฺฑิตา✎ ร่าง

sammapekkhanti paṇḍitā;

ja532:89.3 #

ตสฺมา มหตฺตํ ปปฺโปนฺติ✎ ร่าง

Tasmā mahattaṁ papponti,

ja532:89.4 #

ปาสํสา จ ภวนฺติ เต ฯ✎ ร่าง

pāsaṁsā ca bhavanti te.

ja532:90.1 #

พฺรหฺมาติ มาตาปิตโร✎ ร่าง

Brahmāti mātāpitaro,

อ้างอิงสยามรัฐ 28.67 · ฉัฏฐสังคายนา 69.58

ja532:90.2 #

ปุพฺพาจริยาติ วุจฺจเร✎ ร่าง

pubbācariyāti vuccare;

ja532:90.3 #

อาหุเนยฺยา จ ปุตฺตานํ✎ ร่าง

Āhuneyyā ca puttānaṁ,

ja532:90.4 #

ปชาย อนุกมฺปกา ฯ✎ ร่าง

pajāya anukampakā.

ja532:91.1 #

ตสฺมา หิ เต นมสฺเสยฺย✎ ร่าง

Tasmā hi ne namasseyya,

ja532:91.2 #

สกฺกเรยฺย จ ปณฺฑิโต✎ ร่าง

sakkareyya ca paṇḍito;

ja532:91.3 #

อนฺเนน อโถ ปาเนน✎ ร่าง

Annena atho pānena,

ja532:91.4 #

วตฺเถน สยเนน จ✎ ร่าง

vatthena sayanena ca;

ja532:91.5 #

อุจฺฉาทเนน นฺหาเนน✎ ร่าง

Ucchādanena nhāpanena,

ja532:91.6 #

ปาทานํ โธวเนน จ ฯ✎ ร่าง

pādānaṁ dhovanena ca.

ja532:92.1 #

ตาย นํ ปาริจริยาย✎ ร่าง

Tāya naṁ pāricariyāya,

ja532:92.2 #

มาตาปิตูสุ ปณฺฑิตา✎ ร่าง

Mātāpitūsu paṇḍitā;

ja532:92.3 #

อิเธว นํ ปสํสนฺติ✎ ร่าง

Idheva naṁ pasaṁsanti,

ja532:92.4 #

เปจฺจ สคฺเค ปโมทตีติ ฯ✎ ร่าง

Pecca sagge pamodatī”ti.

ja532:93.1 #

โสณนนฺทชาตกํ ทุติยํ ฯ✎ ร่าง

Soṇanandajātakaṁ dutiyaṁ.

ja532:94.1 #

—

Sattatinipātaṁ niṭṭhitaṁ.

ja532:95.1 #

ตสฺสุทฺทานํ✎ ร่าง

Tassuddānaṁ

ja532:96.1 #

อถ สตฺตติมมฺหิ นิปาตวเร✎ ร่าง

Atha sattatimamhi nipātavare,

ja532:96.2 #

สภาวนฺตุกุสาวติราชวโร✎ ร่าง

Sabhāvantu kusāvatirājavaro;

ja532:96.3 #

อถ โสณสุนนฺทวโร จ ปุน✎ ร่าง

Atha soṇasunandavaro ca puna,

ja532:96.4 #

อภิวาสิต สตฺตติมมฺหิ สุเต ฯ สตฺตตินิป✎ ร่าง

Abhivāsitasattatimamhi suteti.

ja533:0.1 #

าตํ นิฏฺฐิตํ ฯ✎ ร่าง

Jātaka

ja533:0.2 #

อสีตินิปาต✎ ร่าง

Asītinipāta

ja533:0.3 #

ํ✎ ร่าง

Cūḷahaṁsavagga

ja533:0.4 #

จุลฺลหํสชาตกํ✎ ร่าง

1 Cūḷahaṁsajātaka

ja533:1.1 #

—

“Sumukha anupacinantā,

อ้างอิงPTS 5.339 · สยามรัฐ 28.68 · ฉัฏฐสังคายนา 69.59 · พุทธชยันตี 31.322

‹ กลับสารบัญ เล่ม ๒๘ — ขุททกนิกาย ชาดก ๒ (จัตตาฬีส–มหานิบาต)

ความน่าเชื่อถือ: ✓ ทางการ 🤖 AI จับคู่ ✎ ร่าง — "ร่าง" คือจับคู่อัตโนมัติ อาจคลาดเคลื่อน ยังไม่ตรวจทาน