เล่ม ๒๘ — ขุททกนิกาย ชาดก ๒ (จัตตาฬีส–มหานิบาต) ข้อ 393

เนื้อความทั้งข้อ

[๓๙๓] พระราชาใดชนะคนที่ไม่ควรชนะ พระราชานั้นไม่ชื่อว่าเป็นพระราชา ผู้ใดเอาชนะเพื่อน ผู้นั้นไม่ชื่อว่าเป็นเพื่อน ภรรยาใดย่อมไม่กลัวเกรง สามี ภรรยานั้นไม่ชื่อว่าเป็นภรรยา บุตรเหล่าใด ไม่เลี้ยงดูมารดาบิดา ผู้แก่แล้ว บุตรเหล่านั้นไม่ชื่อว่าเป็นบุตร ในที่ประชุมใดไม่มีสัตบุรุษ ที่ประชุมนั้นไม่ชื่อว่าสภา ชนเหล่าใดไม่พูดเป็นธรรม ชนเหล่านั้นไม่ ชื่อว่าเป็นสัตบุรุษ คนผู้ละราคะ โทสะ โมหะ ได้แล้ว พูดเป็นธรรม นั่นแล ชื่อว่าเป็นสัตบุรุษ บัณฑิตผู้อยู่ปะปนกับคนพาล เมื่อไม่พูด ใครๆ ก็ไม่รู้ว่าเป็นบัณฑิต แต่ว่าบัณฑิตเมื่อพูดแสดงอมตธรรม ใครๆ จึงจะรู้ว่าเป็นบัณฑิต เพราะเหตุนั้น บัณฑิตพึงกล่าวธรรมให้กระจ่าง พึงยกธงของพวกฤาษี ฤาษีทั้งหลาย มีคำสุภาษิตเป็นธง ธรรมแล เป็นธงของฤาษีทั้งหลาย. ๑. จุลลหังสชาดก ๒. มหาหังสชาดก ๓. สุธาโภชนชาดก ๔. กุณาลชาดก ๕. มหาสุตโสมชาดก.

ja537:121.1 #

น โส ราชา โย อเชยฺยํ ชินาติ✎ ร่าง

“Na so rājā yo ajeyyaṁ jināti,

อ้างอิงPTS 5.509

ja537:121.2 #

น โส สขา โย สขารํ ชินาติ✎ ร่าง

Na so sakhā yo sakhāraṁ jināti;

ja537:121.3 #

น สา ภริยา ยา ปติโน น วิเภติ✎ ร่าง

Na sā bhariyā yā patino na vibheti,

ja537:121.4 #

น เต ปุตฺตา เย น ภรนฺติ ชิณฺณํ ฯ✎ ร่าง

Na te puttā ye na bharanti jiṇṇaṁ.

ja537:122.1 #

น สา สภา ยตฺถ น สนฺติ สนฺโต✎ ร่าง

Na sā sabhā yattha na santi santo,

ja537:122.2 #

น เต สนฺโต เย น ภณนฺติ ธมฺมํ✎ ร่าง

Na te santo ye na bhaṇanti dhammaṁ;

ja537:122.3 #

ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหํ✎ ร่าง

Rāgañca dosañca pahāya mohaṁ,

ja537:122.4 #

ธมฺมํ ภณนฺตาว ภวนฺติ สนฺโต ฯ✎ ร่าง

Dhammaṁ bhaṇantāva bhavanti santo.

ja537:123.1 #

นาภาสมานํ ชานนฺติ✎ ร่าง

Nābhāsamānaṁ jānanti,

อ้างอิงพุทธชยันตี 31.440

ja537:123.2 #

มิสฺสํ พาเลหิ ปณฺฑิตํ✎ ร่าง

missaṁ bālehi paṇḍitaṁ;

ja537:123.3 #

ภาสมานญฺจ ชานนฺติ✎ ร่าง

Bhāsamānañca jānanti,

ja537:123.4 #

เทเสนฺตํ อมตํปทํ ฯ✎ ร่าง

desentaṁ amataṁ padaṁ.

ja537:124.1 #

ภาสเย โชตเย ธมฺมํ✎ ร่าง

Bhāsaye jotaye dhammaṁ,

อ้างอิงสยามรัฐ 28.152

ja537:124.2 #

ปคฺคเณฺห อิสินํ ธชํ✎ ร่าง

Paggaṇhe isinaṁ dhajaṁ;

ja537:124.3 #

สุภาสิตทฺธชา อิสโย✎ ร่าง

Subhāsitaddhajā isayo,

ja537:124.4 #

ธมฺโม หิ อิสินํ ธโชติ✎ ร่าง

Dhammo hi isinaṁ dhajo”ti.

ja537:125.1 #

สุตโสมชาตกํ ปญฺจมํ ฯ✎ ร่าง

Mahāsutasomajātakaṁ pañcamaṁ.

ja537:126.1 #

—

Asītinipātaṁ niṭṭhitaṁ.

ja537:127.1 #

ตสฺสุทฺทานํ ฯ✎ ร่าง

Tassuddānaṁ

ja537:128.1 #

สุมุโข ปน หํสวโร จ มหา✎ ร่าง

Sumukho pana haṁsavaro ca mahā,

ja537:128.2 #

สุธโภชนิโก จ ปโร ปวโร✎ ร่าง

Sudhabhojaniko ca paro pavaro;

ja537:128.3 #

สกุณาลทิชาธิปติวฺหยโน✎ ร่าง

Sakuṇāladijādhipativhayano,

ja537:128.4 #

สุตโสมวรุตฺตมสวฺหยโน ฯ✎ ร่าง

Sutasomavaruttamasavhayanoti.

ja538:7.2 #

อสีตินิป✎ ร่าง

adu sakko purindado;

ja538:0.1 #

าตํ นิฏฺฐิตํ ฯ✎ ร่าง

Jātaka

ja538:0.2 #

มหานิปาตํ ๑ เต✎ ร่าง

Mahānipāta

ja538:0.3 #

มิย✎ ร่าง

Mūgapakkhavagga

ja538:0.4 #

ชาตก✎ ร่าง

1 Mūgapakkhajātaka

ja538:1.1 #

ํ✎ ร่าง

“Mā paṇḍiccayaṁ vibhāvaya,

อ้างอิงPTS 6.4 · สยามรัฐ 28.153 · ฉัฏฐสังคายนา 69.102 · พุทธชยันตี 32.2