เล่ม ๒๙ — ขุททกนิกาย มหานิทเทส ข้อ 21

mnd1:47.1 #

อพลา นํ พลียนฺตีติ✎ ร่าง

Abalā naṁ balīyantīti.

อ้างอิงสยามรัฐ 29.14 · พุทธชยันตี 33.18

mnd1:47.2 #

อพลาติ อพลา กิเลสา ทุพฺพลา อปฺปพลา อปฺปถามกา หีนา นิหีนา ปริหีนา โอมกา ลามกา ชตุกฺกา ปริตฺตา ฯ✎ ร่าง

Abalāti abalā kilesā dubbalā appabalā appathāmakā hīnā nihīnā (…) omakā lāmakā chatukkā parittā.

mnd1:47.3 #

เต กิเลสา ตํ ปุคฺคลํ สหนฺติ ปริสหนฺติ อภิภวนฺติ อชฺโฌตฺถรนฺติ ปริยาทิยนฺติ มทฺทนฺตีติ เอวมฺปิ อพลา นํ พลียนฺติ ฯ✎ ร่าง

Te kilesā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddantīti, evampi abalā naṁ balīyanti.

mnd1:47.4 #

อถวา อพลํ ปุคฺคลํ ทุพฺพลํ อปฺปพลํ อปฺปถามกํ หีนํ นิหีนํ ปริหีนํ โอมกํ ลามกํ ชตุกฺกํ ปริตฺตํ ยสฺส นตฺถิ สทฺธาพลํ วิริยพลํ สติพลํ สมาธิพลํ ปญฺญาพลํ หิรีพลํ โอตฺตปฺปพลํ✎ ร่าง

Atha vā abalaṁ puggalaṁ dubbalaṁ appabalaṁ appathāmakaṁ hīnaṁ nihīnaṁ omakaṁ lāmakaṁ chatukkaṁ parittaṁ, yassa natthi saddhābalaṁ vīriyabalaṁ satibalaṁ samādhibalaṁ paññābalaṁ hiribalaṁ ottappabalaṁ.

mnd1:47.5 #

เต กิเลสา ตํ ปุคฺคลํ สหนฺติ ปริสหนฺติ อภิภวนฺติ อชฺโฌตฺถรนฺติ ปริยาทิยนฺติ มทฺทนฺตีติ✎ ร่าง

Te kilesā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddantīti—

mnd1:47.6 #

เอวมฺปิ อพลา นํ พลียนฺติ ฯ✎ ร่าง

evampi abalā naṁ balīyantīti.

mnd1:48.1 #

—

Maddantenaṁ parissayāti.

อ้างอิงPTS 13

mnd1:48.2 #

—

Dve parissayā—

mnd1:48.3 #

—

pākaṭaparissayā ca paṭicchannaparissayā ca.

mnd1:48.4 #

—

Katame pākaṭaparissayā?

mnd1:48.5 #

—

Sīhā byagghā dīpī acchā taracchā kokā mahiṁsā hatthī ahī vicchikā satapadī,

mnd1:48.6 #

—

corā vā assu mānavā vā katakammā vā akatakammā vā,

mnd1:48.7 #

—

cakkhurogo sotarogo ghānarogo jivhārogo kāyarogo sīsarogo kaṇṇarogo mukharogo dantarogo, kāso sāso pināso ḍāho jaro, kucchirogo mucchā pakkhandikā sūlā visūcikā, kuṭṭhaṁ gaṇḍo kilāso soso apamāro, daddu kaṇḍu kacchu rakhasā vitacchikā lohitapittaṁ, madhumeho aṁsā piḷakā bhagandalā, pittasamuṭṭhānā ābādhā semhasamuṭṭhānā ābādhā vātasamuṭṭhānā ābādhā sannipātikā ābādhā utupariṇāmajā ābādhā visamaparihārajā ābādhā, opakkamikā ābādhā kammavipākajā ābādhā, sītaṁ uṇhaṁ jighacchā pipāsā uccāro passāvo ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassā iti vā—

mnd1:48.8 #

—

ime vuccanti pākaṭaparissayā.

mnd1:49.1 #

—

Katame paṭicchannaparissayā?

อ้างอิงสยามรัฐ 29.15 · ฉัฏฐสังคายนา 77.10

mnd1:49.2 #

—

Kāyaduccaritaṁ vacīduccaritaṁ manoduccaritaṁ, kāmacchandanīvaraṇaṁ byāpādanīvaraṇaṁ thinamiddhanīvaraṇaṁ uddhaccakukkuccanīvaraṇaṁ vicikicchānīvaraṇaṁ, rāgo doso moho kodho upanāho makkho paḷāso issā macchariyaṁ, māyā sāṭheyyaṁ thambho sārambho māno atimāno mado pamādo, sabbe kilesā sabbe duccaritā sabbe darathā sabbe pariḷāhā sabbe santāpā sabbākusalābhisaṅkhārā—

mnd1:49.3 #

—

ime vuccanti paṭicchannaparissayā.

mnd1:50.1 #

—

Parissayāti kenaṭṭhena parissayā?

อ้างอิงPTS 14 · สยามรัฐ 29.16 · พุทธชยันตี 33.20

mnd1:50.2 #

—

Parisahantīti parissayā, parihānāya saṁvattantīti parissayā, tatrāsayāti parissayā.

mnd1:50.3 #

—

Kathaṁ parisahantīti parissayā?

mnd1:50.4 #

—

Te parissayā taṁ puggalaṁ sahanti parisahanti abhibhavanti ajjhottharanti pariyādiyanti maddanti.

mnd1:50.5 #

—

Evaṁ parisahantīti parissayā.

mnd1:50.6 #

—

Kathaṁ parihānāya saṁvattantīti parissayā?

mnd1:50.7 #

—

Te parissayā kusalānaṁ dhammānaṁ antarāyāya parihānāya saṁvattanti.

mnd1:50.8 #

—

Katamesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ?

mnd1:50.9 #

—

Sammāpaṭipadāya anulomapaṭipadāya apaccanīkapaṭipadāya aviruddhapaṭipadāya anvatthapaṭipadāya dhammānudhammapaṭipadāya,

mnd1:50.10 #

—

sīlesu paripūrikāritāya indriyesu guttadvāratāya bhojane mattaññutāya,

mnd1:50.11 #

—

jāgariyānuyogassa satisampajaññassa,

mnd1:50.12 #

—

catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ bhāvanānuyogassa catunnaṁ sammappadhānānaṁ bhāvanānuyogassa catunnaṁ iddhipādānaṁ bhāvanānuyogassa,

mnd1:50.13 #

—

pañcannaṁ indriyānaṁ bhāvanānuyogassa pañcannaṁ balānaṁ bhāvanānuyogassa,

mnd1:50.14 #

—

sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ bhāvanānuyogassa,

mnd1:50.15 #

—

ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa bhāvanānuyogassa—

mnd1:50.16 #

—

imesaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ antarāyāya parihānāya saṁvattanti.

mnd1:50.17 #

—

Evaṁ parihānāya saṁvattantīti—

mnd1:50.18 #

—

parissayā.

mnd1:51.1 #

—

Kathaṁ tatrāsayāti parissayā?

mnd1:51.2 #

—

Tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayā.

mnd1:51.3 #

—

Yathā bile bilāsayā pāṇā sayanti,

mnd1:51.4 #

—

dake dakāsayā pāṇā sayanti,

mnd1:51.5 #

—

vane vanāsayā pāṇā sayanti,

mnd1:51.6 #

—

rukkhe rukkhāsayā pāṇā sayanti,

mnd1:51.7 #

—

evamevaṁ tatthete pāpakā akusalā dhammā uppajjanti attabhāvasannissayā.

mnd1:51.8 #

—

Evampi tatrāsayāti—

mnd1:51.9 #

—

parissayā.

mnd1:52.1 #

—

Vuttañhetaṁ bhagavatā—

mnd1:53.1 #

—

“Sāntevāsiko, bhikkhave, bhikkhu sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati.

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 77.11

mnd1:53.2 #

—

Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharati?

mnd1:53.3 #

—

Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṁ disvā uppajjanti ye pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṁyojaniyā, tyassa anto vasanti anvāsavanti pāpakā akusalā dhammāti—

mnd1:53.4 #

—

tasmā sāntevāsikoti vuccati.

mnd1:53.5 #

—

Te naṁ samudācaranti.

mnd1:53.6 #

—

Samudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti—

mnd1:53.7 #

—

tasmā sācariyakoti vuccati.

mnd1:54.1 #

—

Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhuno sotena saddaṁ sutvā,

อ้างอิงPTS 15 · สยามรัฐ 29.17

mnd1:54.2 #

—

ghānena gandhaṁ ghāyitvā,

mnd1:54.3 #

—

jivhāya rasaṁ sāyitvā,

mnd1:54.4 #

—

kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā,

mnd1:54.5 #

—

manasā dhammaṁ viññāya uppajjanti ye pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṁyojaniyā, tyassa anto vasanti anvāsavanti pāpakā akusalā dhammāti—

mnd1:54.6 #

—

tasmā sāntevāsikoti vuccati.

mnd1:54.7 #

—

Te naṁ samudācaranti.

mnd1:54.8 #

—

Samudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti—

mnd1:54.9 #

—

tasmā sācariyakoti vuccati.

mnd1:54.10 #

—

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharatī”ti.

mnd1:54.11 #

—

Evampi tatrāsayāti—

mnd1:54.12 #

—

parissayā.

mnd1:55.1 #

—

Vuttañhetaṁ bhagavatā—

อ้างอิงพุทธชยันตี 33.22

mnd1:56.1 #

—

“Tayome, bhikkhave, antarāmalā—

mnd1:56.2 #

—

antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.

mnd1:56.3 #

—

Katame tayo?

mnd1:56.4 #

—

Lobho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko.

mnd1:56.5 #

—

Doso …pe…

mnd1:56.6 #

—

moho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko.

mnd1:56.7 #

—

Ime kho, bhikkhave, tayo antarāmalā—

mnd1:56.8 #

—

antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.

mnd1:57.1 #

—

Anatthajanano lobho,

mnd1:57.2 #

—

lobho cittappakopano;

mnd1:57.3 #

—

Bhayamantarato jātaṁ,

mnd1:57.4 #

—

taṁ jano nāvabujjhati.

mnd1:58.1 #

—

Luddho atthaṁ na jānāti,

mnd1:58.2 #

—

luddho dhammaṁ na passati;

mnd1:58.3 #

—

Andhantamaṁ tadā hoti,

mnd1:58.4 #

—

yaṁ lobho sahate naraṁ.

mnd1:59.1 #

—

Anatthajanano doso,

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 77.12

mnd1:59.2 #

—

doso cittappakopano;

mnd1:59.3 #

—

Bhayamantarato jātaṁ,

mnd1:59.4 #

—

taṁ jano nāvabujjhati.

mnd1:60.1 #

—

Kuddho atthaṁ na jānāti,

อ้างอิงสยามรัฐ 29.18

mnd1:60.2 #

—

kuddho dhammaṁ na passati;

mnd1:60.3 #

—

Andhantamaṁ tadā hoti,

mnd1:60.4 #

—

yaṁ doso sahate naraṁ.

mnd1:61.1 #

—

Anatthajanano moho,

อ้างอิงPTS 16

mnd1:61.2 #

—

moho cittappakopano;

mnd1:61.3 #

—

Bhayamantarato jātaṁ,

mnd1:61.4 #

—

taṁ jano nāvabujjhati.

mnd1:62.1 #

—

Mūḷho atthaṁ na jānāti,

mnd1:62.2 #

—

mūḷho dhammaṁ na passati;

mnd1:62.3 #

—

Andhantamaṁ tadā hoti,

mnd1:62.4 #

—

yaṁ moho sahate naran”ti.

mnd1:63.1 #

—

Evampi tatrāsayāti—

mnd1:63.2 #

—

parissayā.

mnd1:64.1 #

—

Vuttampi hetaṁ bhagavatā—

mnd1:64.2 #

—

“tayo kho, mahārāja, purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti, ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.

mnd1:64.3 #

—

Katame tayo?

mnd1:64.4 #

—

Lobho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati, ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.

mnd1:64.5 #

—

Doso kho, mahārāja …pe…

mnd1:64.6 #

—

moho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati, ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.

mnd1:64.7 #

—

Ime kho, mahārāja, tayo purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti, ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.