เนื้อความทั้งข้อ
[๒๖๗] คำว่า หมู่สัตว์ผู้ยินดีในกามคุณทั้งหลายย่อมรักใคร่ ... ผู้ข้ามโอฆะได้แล้ว มี
ความว่า ปชา เป็นชื่อของสัตว์. หมู่สัตว์ผู้กำหนัด ปรารถนา ยินดี ติดใจ ลุ่มหลง ข้อง เกี่ยว
พัวพันในกามทั้งหลาย หมู่สัตว์เหล่านั้นย่อมอยากได้ ยินดี ปรารถนา รักใคร่ ชอบใจ ต่อมุนี
ผู้ข้าม คือ ข้ามขึ้น ข้ามพ้น ก้าวล่วง ล่วงเลย เป็นไปล่วง ซึ่งกามโอฆะ ภวโอฆะ ทิฏฐิโอฆะ
อวิชชาโอฆะ และทางแห่งสงสารทั้งปวงแล้ว ผู้ไปสู่ฝั่งถึงฝั่งแล้ว ไปสู่ส่วนสุดถึงส่วนสุดแล้ว
ไปสู่ที่สุดถึงที่สุดแล้ว ไปสู่ส่วนสุดรอบถึงส่วนสุดรอบแล้ว ไปสู่ที่จบถึงที่จบแล้ว ไปสู่ที่ต้าน
ทานถึงที่ต้านทานแล้ว ไปสู่ที่ลี้ลับถึงที่ลี้ลับแล้ว ไปสู่ที่พึ่งถึงที่พึ่งแล้ว ไปสู่ที่ไม่มีภัยถึงที่ไม่
มีภัยแล้ว ไปสู่ที่ไม่เคลื่อนถึงที่ไม่เคลื่อนแล้ว ไปสู่อมตะถึงอมตะแล้ว ไปสู่นิพพานถึงนิพพาน
แล้ว. พวกลูกหนี้ย่อมปรารถนารักใคร่ความเป็นผู้หมดหนี้ ฉันใด พวกที่ป่วยไข้ย่อมปรารถนา
รักใคร่ความเป็นผู้หายโรค ฉันใด พวกที่ติดอยู่ในเรือนจำ ย่อมปรารถนารักใคร่ความพ้นจาก
เรือนจำ ฉันใด พวกที่เป็นทาส ย่อมปรารถนารักใคร่ความเป็นไท ฉันใด พวกที่เดินทางกันดาร
ย่อมปรารถนารักใคร่ภาคพื้นที่เกษม ฉันใด หมู่สัตว์ผู้กำหนัด ปรารถนายินดี ติดใจ ลุ่มหลุ่ง
ข้อง เกี่ยว พัวพันในกามทั้งหลาย หมู่สัตว์นั้นย่อมอยากได้ ยินดี ปรารถนารักใคร่ ชอบใจ
ต่อมุนีผู้ข้าม คือ ข้ามขึ้น ข้ามพ้น ก้าวล่วง ล่วงเลย เป็นไปล่วง ซึ่งกามโอฆะ ภวโอฆะ ฯลฯ
ไปสู่นิพพาน ถึงนิพพานแล้ว ฉันนั้นเหมือนกัน เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า หมู่สัตว์ผู้ยินดีในกาม
ทั้งหลาย ย่อมรักใคร่ ... ผู้ข้ามโอฆะแล้ว. เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคจึงตรัสว่า
หมู่สัตว์ผู้ยินดีในกามทั้งหลาย ย่อมรักใคร่ต่อมุนีผู้ประพฤติว่าง ไม่มี
อาลัยในกามทั้งหลาย ผู้ข้ามโอฆะได้แล้วดังนี้.
โอฆติณฺณสฺส ปิหยนฺติ กาเมสุ คธิตา ปชาติ✎ ร่าง
Oghatiṇṇassa pihayanti, kāmesu gadhitā pajāti.
อ้างอิงPTS 160 · สยามรัฐ 29.194 · ฉัฏฐสังคายนา 77.117 · พุทธชยันตี 33.220
ปชาติ@เชิงอรรถ: ๑ ม. อนเปกฺขมาโน ฯ
สตฺตาธิวจนํ ฯ
{๒๖๗.๑} ปชา กาเมสุ รตฺตา คิทฺธา คธิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา
ลคฺคา ลคฺคิตา ปลิพุทฺธา✎ ร่าง
Pajāti sattādhivacanaṁ pajā kāmesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.
ตา ๑- กาโมฆํ ติณฺณสฺส ภโวฆํ ติณฺณสฺส
ทิฏฺโฐฆํ ติณฺณสฺส อวิชฺโชฆํ ติณฺณสฺส สพฺพสํสารปถํ ติณฺณสฺส
อุตฺติณฺณสฺส นิตฺติณฺณสฺส อติกฺกนฺตสฺส สมติกฺกนฺตสฺส วีติวตฺตสฺส
ปารคตสฺส ปารปฺปตฺตสฺส อนฺตคตสฺส อนฺตปฺปตฺตสฺส โกฏิคตสฺส
โกฏิปฺปตฺตสฺส ปริยนฺตคตสฺส ปริยนฺตปฺปตฺตสฺส โวสานคตสฺส
โวสานปฺปตฺตสฺส ตาณคตสฺส ตาณปฺปตฺตสฺส เลณคตสฺส
เลณปฺปตฺตสฺส สรณคตสฺส สรณปฺปตฺตสฺส อภยคตสฺส
อภยปฺปตฺตสฺส อจฺจุตคตสฺส อจฺจุตปฺปตฺตสฺส อมตคตสฺส
อมตปฺปตฺตสฺส นิพฺพานคตสฺส นิพฺพานปฺปตฺตสฺส อิจฺฉนฺติ
สาทิยนฺติ ปตฺถยนฺติ ปิหยนฺติ อภิชปฺปนฺติ ฯ✎ ร่าง
Te kāmoghaṁ tiṇṇassa bhavoghaṁ tiṇṇassa diṭṭhoghaṁ tiṇṇassa avijjoghaṁ tiṇṇassa sabbasaṅkhārapathaṁ tiṇṇassa uttiṇṇassa nittiṇṇassa atikkantassa samatikkantassa vītivattassa pāraṅgatassa pāraṁ pattassa antaṁ gatassa antaṁ pattassa koṭiṁ gatassa koṭiṁ pattassa pariyantaṁ gatassa pariyantaṁ pattassa vosānaṁ gatassa vosānaṁ pattassa tāṇaṁ gatassa tāṇaṁ pattassa leṇaṁ gatassa leṇaṁ pattassa saraṇaṁ gatassa saraṇaṁ pattassa abhayaṁ gatassa abhayaṁ pattassa accutaṁ gatassa accutaṁ pattassa amataṁ gatassa amataṁ pattassa nibbānaṁ gatassa nibbānaṁ pattassa icchanti sādiyanti patthayanti pihayanti abhijappanti.
ยถา อิณายิกา อานณฺยํ ปตฺเถนฺติ ปิหยนฺติ ยถา
อาพาธิกา อาโรคฺยํ ปตฺเถนฺติ ปิหยนฺติ ยถา พนฺธนพนฺธา
พนฺธนโมกฺขํ ปตฺเถนฺติ ปิหยนฺติ ยถา ทาสา ภุชิสฺสํ ปตฺเถนฺติ
ปิหยนฺติ ยถา กนฺตารทฺธานํ ๒- ปกฺขนฺนา เขมนฺตภูมึ ปตฺเถนฺติ
ปิหยนฺติ✎ ร่าง
Yathā iṇāyikā ānaṇyaṁ patthenti pihayanti, yathā ābādhikā ārogyaṁ patthenti pihayanti, yathā bandhanabaddhā bandhanamokkhaṁ patthenti pihayanti, yathā dāsā bhujissaṁ patthenti pihayanti, yathā kantāraddhānapakkhandā khemantabhūmiṁ patthenti pihayanti;
เอวเมว ปชา กาเมสุ รตฺตา คิทฺธา คธิตา มุจฺฉิตา
อชฺโฌปนฺนา ลคฺคา ลคฺคิตา ปลิพุทฺธา ตา ๓- กาโมฆติณฺณสฺส
ภโวฆติณฺณสฺส ฯเปฯ✎ ร่าง
evamevaṁ pajā kāmesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā te kāmoghaṁ tiṇṇassa bhavoghaṁ tiṇṇassa …pe…
นิพฺพานคตสฺส นิพฺพานปฺปตฺตสฺส อิจฺฉนฺติ
สาทิยนฺติ ปตฺถยนฺติ ปิหยนฺติ อภิชปฺปนฺตีติ✎ ร่าง
nibbānaṁ gatassa nibbānaṁ pattassa icchanti sādiyanti patthayanti pihayanti abhijappantīti—
โอฆติณฺณสฺส ปิหยนฺติ
กาเมสุ คธิตา ปชา ฯ✎ ร่าง
oghatiṇṇassa pihayanti, kāmesu gadhitā pajā.
เตนาห ภควา✎ ร่าง
Tenāha bhagavā—
ริตฺตสฺส มุนิโน จรโต✎ ร่าง
“Rittassa munino carato,
อ้างอิงสยามรัฐ 29.195
กาเมสุ อนเปกฺขิโน✎ ร่าง
kāmesu anapekkhino;
โอฆติณฺณสฺส ปิหยนฺติ✎ ร่าง
Oghatiṇṇassa pihayanti,
กาเมสุ คธิตา ปชาติ ฯ
สตฺตโม✎ ร่าง
kāmesu gadhitā pajā”ti.
ติสฺสเมตฺเตยฺยสุตฺตนิทฺเทโส นิฏฺฐิโต ฯ
----------------
อฏฺฐโม✎ ร่าง
Tissametteyyasuttaniddeso sattamo.
ปสูรสุตฺตนิทฺเทโส✎ ร่าง
8. Pasūrasuttaniddesa
—
Atha pasūrasuttaniddesaṁ vakkhati—
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 77.118