อวิรุทฺโธ จ ตณฺหาย รเส จ นานุคิชฺฌตีติ✎ ร่าง
Aviruddho ca taṇhāya, rasesu nānugijjhatīti.
อ้างอิงPTS 240 · สยามรัฐ 29.288 · ฉัฏฐสังคายนา 77.175 · พุทธชยันตี 33.326
วิรุทฺโธติ
โย จิตฺตสฺส อาฆาโต ปฏิฆาโต อนุวิโรโธ ๑- โกโป ปโกโป
สมฺปโกโป โทโส ปโทโส สมฺปโทโส จิตฺตสฺส พฺยาปตฺติ
มโนปโทโส โกโธ กุชฺฌนา กุชฺฌิตตฺตํ โทโส ทุสฺสนา ทุสฺสิตตฺตํ
พฺยาปตฺติ พฺยาปชฺชนา พฺยาปชฺชิตตฺตํ วิโรโธ ปฏิวิโรโธ จณฺฑิกฺกํ
อสฺสุโรโป อนตฺตมนตา จิตฺตสฺส✎ ร่าง
Viruddhoti yo cittassa āghāto paṭighāto, paṭighaṁ paṭivirodho, kopo pakopo sampakopo, doso padoso sampadoso, cittassa byāpatti manopadoso, kodho kujjhanā kujjhitattaṁ, doso dussanā dussitattaṁ, byāpatti byāpajjanā byāpajjitattaṁ virodho paṭivirodho, caṇḍikkaṁ, asuropo, anattamanatā cittassa—
อยํ วุจฺจติ วิโรโธ ฯ✎ ร่าง
ayaṁ vuccati virodho.
ยสฺเสโส
วิโรโธ ปหีโน สมุจฺฉินฺโน วูปสนฺโต ปฏิปฺปสฺสทฺโธ อภพฺพุปฺปตฺติโก
ญาณคฺคินา ทฑฺโฒ โส วุจฺจติ อวิรุทฺโธ ฯ✎ ร่าง
Yasseso virodho pahīno samucchinno vūpasanto paṭipassaddho abhabbuppattiko ñāṇagginā daḍḍho, so vuccati aviruddho.
ตณฺหาติ รูปตณฺหา
สทฺทตณฺหา คนฺธตณฺหา รสตณฺหา โผฏฺฐพฺพตณฺหา ธมฺมตณฺหา ฯ✎ ร่าง
Taṇhāti rūpataṇhā saddataṇhā gandhataṇhā rasataṇhā phoṭṭhabbataṇhā dhammataṇhā.
รโสติ มูลรโส ขนฺธรโส ตจรโส ปตฺตรโส ปุปฺผรโส ผลรโส
อมฺพิลํ มธุรํ ติตฺติกํ กฏุกํ โลณิกํ ขาริกํ ลมฺพิลํ ๒- กสาโว สาทุํ
อสาทุํ สีตํ อุณฺหํ ฯ✎ ร่าง
Rasoti mūlaraso khandharaso tacaraso pattaraso puppharaso phalaraso, ambilaṁ madhuraṁ tittakaṁ kaṭukaṁ loṇikaṁ khārikaṁ lambikaṁ kasāvo sādu asādu sītaṁ uṇhaṁ.
สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา รสคิทฺธา✎ ร่าง
Santeke samaṇabrāhmaṇā rasagiddhā.
เต ชิวฺหคฺเคน
รสคฺคานิ ปริเยสนฺตา อาหิณฺฑนฺติ ฯ เต อมฺพิลํ ลภิตฺวา อนมฺพิลํ
ปริเยสนฺติ อนมฺพิลํ ลภิตฺวา อมฺพิลํ ปริเยสนฺติ ฯ✎ ร่าง
Te jivhaggena rasaggāni pariyesantā āhiṇḍanti, te ambilaṁ labhitvā anambilaṁ pariyesanti, anambilaṁ labhitvā ambilaṁ pariyesanti;
มธุรํ ลภิตฺวา
อมธุรํ ปริเยสนฺติ อมธุรํ ลภิตฺวา มธุรํ ปริเยสนฺติ ฯ✎ ร่าง
madhuraṁ labhitvā amadhuraṁ pariyesanti, amadhuraṁ labhitvā madhuraṁ pariyesanti;
ติตฺติกํ ๓-
ลภิตฺวา อติตฺติกํ ๓- ปริเยสนฺติ อติตฺติกํ ๓- ลภิตฺวา ติตฺติกํ ๓-
ปริเยสนฺติ ฯ✎ ร่าง
tittakaṁ labhitvā atittakaṁ pariyesanti, atittakaṁ labhitvā tittakaṁ pariyesanti;
กฏุกํ ลภิตฺวา อกฏุกํ ปริเยสนฺติ อกฏุกํ ลภิตฺวา
กฏุกํ ปริเยสนฺติ ฯ✎ ร่าง
kaṭukaṁ labhitvā akaṭukaṁ pariyesanti, akaṭukaṁ labhitvā kaṭukaṁ pariyesanti;
โลณิกํ ลภิตฺวา อโลณิกํ ปริเยสนฺติ อโลณิกํ
ลภิตฺวา โลณิกํ ปริเยสนฺติ ฯ✎ ร่าง
loṇikaṁ labhitvā aloṇikaṁ pariyesanti, aloṇikaṁ labhitvā loṇikaṁ pariyesanti;
ขาริกํ ลภิตฺวา อขาริกํ ปริเยสนฺติ
อขาริกํ ลภิตฺวา ขาริกํ ปริเยสนฺติ ฯ✎ ร่าง
khārikaṁ labhitvā akhārikaṁ pariyesanti, akhārikaṁ labhitvā khārikaṁ pariyesanti;
ลมฺพิลํ ลภิตฺวา กสาวํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ปฏิฆํ ปฏิวิโรโธ ฯ ๒ ม. ลมฺพิกํ ฯ ๓ ม. ติตฺตกํ, อติตฺตกํ ฯ
ปริเยสนฺติ กสาวํ ลภิตฺวา ลมฺพิลํ ปริเยสนฺติ ฯ✎ ร่าง
lambikaṁ labhitvā kasāvaṁ pariyesanti, kasāvaṁ labhitvā lambikaṁ pariyesanti;
สาทุํ ลภิตฺวา
อสาทุํ ปริเยสนฺติ อสาทุํ ลภิตฺวา สาทุํ ปริเยสนฺติ ฯ✎ ร่าง
sāduṁ labhitvā asāduṁ pariyesanti, asāduṁ labhitvā sāduṁ pariyesanti;
สีตํ
ลภิตฺวา อุณฺหํ ปริเยสนฺติ อุณฺหํ ลภิตฺวา สีตํ ปริเยสนฺติ ฯ✎ ร่าง
sītaṁ labhitvā uṇhaṁ pariyesanti, uṇhaṁ labhitvā sītaṁ pariyesanti.
เต ยํ ยํ ลภิตฺวา เตน เตน น สนฺตุสฺสนฺติ อปราปรํ ปริเยสนฺติ
มนาปิเกสุ รเสสุ รตฺตา คิทฺธา คธิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา
ลคฺคา ลคฺคิตา ปลิพุทฺธา ฯ✎ ร่าง
Te yaṁ yaṁ labhitvā tena tena na santussanti aparāparaṁ pariyesanti, manāpikesu rasesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.
ยสฺส รสตณฺหา ปหีนา สมุจฺฉินฺนา
วูปสนฺตา ปฏิปฺปสฺสทฺธา อภพฺพุปฺปตฺติกา ญาณคฺคินา ทฑฺฒา
โส ปฏิสงฺขา โยนิโส อาหารํ อาหาเรติ✎ ร่าง
Yassesā rasataṇhā pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā, so paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti—
เนว ทวาย น มทาย
น มณฺฑนาย น วิภูสนาย ยาวเทว อิมสฺส กายสฺส ฐิติยา
ยาปนาย วิหึสุปรติยา พฺรหฺมจริยานุคฺคหาย✎ ร่าง
neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṁsūparatiyā brahmacariyānuggahāya.
อิติ ปุราณญฺจ
เวทนํ ปฏิหงฺขามิ นวญฺจ เวทนํ น อุปฺปาเทสฺสามิ ยาตฺรา จ เม
ภวิสฺสติ อนวชฺชตา จ ผาสุวิหาโร จาติ ฯ✎ ร่าง
Iti purāṇañca vedanaṁ paṭihaṅkhāmi, navañca vedanaṁ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro ca.
ยถา วณํ อาลิมฺเปยฺย ยาวเทว โรปนตฺถาย ยถา
วา ปน อกฺขํ อพฺภญฺเชยฺย ยาวเทว ภารสฺส นิตฺถรณตฺถาย ยถา
วา ปน ปุตฺตมํสอาหารํ อาหาเรยฺย ยาวเทว กนฺตารสฺส นิตฺถรณตฺถาย✎ ร่าง
Yathā vanaṁ ālimpeyya yāvadeva ropanatthāya, yathā vā pana akkhaṁ abbhañjeyya yāvadeva bhārassa nittharaṇatthāya, yathā vā pana puttamaṁsaṁ āhāraṁ āhareyya yāvadeva kantārassa nittharaṇatthāya;
อ้างอิงPTS 241 · สยามรัฐ 29.289
เอวเมว ภิกฺขุ ปฏิสงฺขา โยนิโส อาหารํ อาหาเรติ✎ ร่าง
evamevaṁ bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṁ āhāreti—
เนว ทวาย น
มทาย น มณฺฑนาย น วิภูสนาย ยาวเทว อิมสฺส กายสฺส ฐิติยา
ยาปนาย วิหึสุปรติยา พฺรหฺมจริยานุคฺคหาย อิติ ปุราณญฺจ เวทนํ
ปฏิหงฺขามิ นวญฺจ เวทนํ น อุปฺปาเทสฺสามิ ยาตฺรา จ เม ภวิสฺสติ
อนวชฺชตา จ ผาสุวิหาโร จาติ✎ ร่าง
“neva davāya …pe… phāsuvihāro cā”ti.
รสตณฺหํ ปชหติ วิโนเทติ พฺยนฺตีกโรติ
อนภาวงฺคเมติ รสตณฺหาย อารโต วิรโต ปฏิวิรโต นิกฺขนฺโต
นิสฺสฏฺโฐ วิปฺปมุตฺโต วิสญฺญุตฺโต วิมริยาทิกเตน เจตสา วิหรตีติ✎ ร่าง
Rasataṇhaṁ pajahati vinodeti byantiṁ karoti anabhāvaṁ gameti, rasataṇhāya ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippamutto visaññutto vimariyādikatena cetasā viharatīti—
อวิรุทฺโธ จ ตณฺหาย รเส จ นานุคิชฺฌติ ฯ✎ ร่าง
aviruddho ca taṇhāya rasesu nānugijjhati.
เตนาห ภควา✎ ร่าง
Tenāha bhagavā—
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 77.176
ลาภกมฺยา น สิกฺขติ✎ ร่าง
“Lābhakamyā na sikkhati,
อลาเภ จ น กุปฺปติ✎ ร่าง
alābhe ca na kuppati;
อวิรุทฺโธ จ ตณฺหาย✎ ร่าง
Aviruddho ca taṇhāya,
รเส ๑- จ นานุคิชฺฌตีติ ฯ✎ ร่าง
rasesu nānugijjhatī”ti.