ตาทินฺติ ภควา ปญฺจหากาเรหิ ตาทิ✎ ร่าง
Tādinti bhagavā pañcahākārehi tādī—
อิฏฺฐานิฏฺเฐ
ตาทิ จตฺตาวีติ ตาทิ ติณฺณาวีติ ตาทิ มุตฺตาวีติ ตาทิ ตํนิทฺเทสา
ตาทิ ฯ✎ ร่าง
iṭṭhāniṭṭhe tādī, cattāvīti tādī, tiṇṇāvīti tādī, muttāvīti tādī, taṁniddesā tādī.
กถํ ภควา อิฏฺฐานิฏฺเฐ ตาทิ ฯ✎ ร่าง
Kathaṁ bhagavā iṭṭhāniṭṭhe tādī?
อ้างอิงสยามรัฐ 29.563
ภควา ลาเภปิ
ตาทิ อลาเภปิ ตาทิ ยเสปิ ตาทิ อยเสปิ ตาทิ ปสํสายปิ ตาทิ
นินฺทายปิ ตาทิ สุเขปิ ตาทิ ทุกฺเขปิ ตาทิ ฯ✎ ร่าง
Bhagavā lābhepi tādī, alābhepi tādī, yasepi tādī, ayasepi tādī, pasaṁsāyapi tādī nindāyapi tādī, sukhepi tādī, dukkhepi tādī;
เอกญฺเจ ๔- พาหํ คนฺเธน
ลิมฺเปยฺยุํ เอกญฺเจ ๔- พาหํ วาสิยา ตจฺเฉยฺยุํ ฯ อมุกสฺมึ นตฺถิ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. สพฺพตฺถ อสิโต ฯ ๒ ม. ยุ. อสิโต ฯ ๓ ม. ตาที ฯ อิโต ปรํ อีทิสเมว ฯ@๔ ม. เอกจฺเจ ฯ
ราโค อมุกสฺมึ นตฺถิ ปฏิฆํ ฯ อนุนยปฏิฆวิปฺปหีโน
อุคฺฆาตินิคฺฆาติวีติวตฺโต อนุโรธวิโรธสมติกฺกนฺโต ฯ✎ ร่าง
ekacce bāhaṁ gandhena limpeyyuṁ, ekacce bāhaṁ vāsiyā taccheyyuṁ, amukasmiṁ natthi rāgo, amukasmiṁ natthi paṭighaṁ, anunayapaṭighavippahīno ugghātinigghātivītivatto anurodhavirodhaṁ samatikkanto.
เอวํ ภควา อิฏฺฐานิฏฺเฐ ตาทิ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ bhagavā iṭṭhāniṭṭhe tādī.
กถํ ภควา จตฺตาวีติ ตาทิ ฯ✎ ร่าง
Kathaṁ bhagavā cattāvīti tādī?
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 77.346
ภควโต ๑- ราโค
จตฺโต วนฺโต มุตฺโต ปหีโน ปฏินิสฺสฏฺโฐ ฯ โทโส โมโห โกโธ
อุปนาโห มกฺโข ปฬาโส อิสฺสา มจฺฉริยํ มายา สาเฐยฺยํ ถมฺโภ
สารมฺโภ มาโน อติมาโน มโท ปมาโท สพฺเพ กิเลสา สพฺเพ
ทุจฺจริตา สพฺเพ ทรถา สพฺเพ ปริฬาหา สพฺเพ สนฺตาปา
สพฺพากุสลาภิสงฺขารา จตฺตา วนฺตา มุตฺตา ปหีนา
ปฏินิสฺสฏฺฐา ฯ✎ ร่าง
Bhagavato rāgo catto vanto mutto pahīno paṭinissaṭṭho, doso … moho … kodho … upanāho … makkho … paḷāso … issā … macchariyaṁ … māyā … sāṭheyyaṁ … thambho … sārambho … māno … atimāno … mado … pamādo … sabbe kilesā … sabbe duccaritā … sabbe darathā … sabbe pariḷāhā … sabbe santāpā … sabbākusalābhisaṅkhārā cattā vantā muttā pahīnā paṭinissaṭṭhā.
เอวํ ภควา จตฺตาวีติ ตาทิ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ bhagavā cattāvīti tādī.
กถํ ภควา ติณฺณาวีติ ตาทิ ฯ✎ ร่าง
Kathaṁ bhagavā tiṇṇāvīti tādī?
อ้างอิงPTS 460 · สยามรัฐ 29.564 · พุทธชยันตี 33.650
ภควา กาโมฆํ ติณฺโณ
ภโวฆํ ติณฺโณ ทิฏฺโฐฆํ ติณฺโณ อวิชฺโชฆํ ติณฺโณ สพฺพสํสารปถํ
ติณฺโณ อุตฺติณฺโณ ๒- นิตฺติณฺโณ อติกฺกนฺโต สมติกฺกนฺโต วีติวตฺโต ฯ✎ ร่าง
Bhagavā kāmoghaṁ tiṇṇo, bhavoghaṁ tiṇṇo, diṭṭhoghaṁ tiṇṇo, avijjoghaṁ tiṇṇo, sabbaṁ saṁsārapathaṁ tiṇṇo uttiṇṇo nittiṇṇo atikkanto samatikkanto vītivatto.
โส วุฏฺฐวาโส จิณฺณจรโณ คตทฺโธ คตทิโส คตโกฏิโก ๓-
ปาลิตพฺรหฺมจริโย อุตฺตมทิฏฺฐิปฺปตฺโต ภาวิตมคฺโค ปหีนกิเลโส
ปฏิวิทฺธากุปฺโป สจฺฉิกตนิโรโธ ฯ✎ ร่าง
So vuṭṭhavāso ciṇṇacaraṇo gataddho gatadiso gatakoṭiyo pālitabrahmacariyo uttamadiṭṭhippatto bhāvitamaggo pahīnakileso paṭividdhākuppo sacchikatanirodho.
ทุกฺขํ ตสฺส ปริญฺญาตํ สมุทโย
ปหีโน มคฺโค ภาวิโต นิโรโธ สจฺฉิกโต อภิญฺเญยฺยํ อภิญฺญาตํ
ปริญฺเญยฺยํ ปริญฺญาตํ ปหาตพฺพํ ปหีนํ ภาเวตพฺพํ ภาวิตํ สจฺฉิกาตพฺพํ
สจฺฉิกตํ ฯ✎ ร่าง
Dukkhaṁ tassa pariññātaṁ, samudayo pahīno, maggo bhāvito, nirodho sacchikato, abhiññeyyaṁ abhiññātaṁ, pariññeyyaṁ pariññātaṁ, pahātabbaṁ pahīnaṁ, bhāvetabbaṁ bhāvitaṁ, sacchikātabbaṁ sacchikataṁ.
โส อุกฺขิตฺตปลิโฆ ๔- สงฺกิณฺณปริกฺโข อพฺพูเฬฺหสิโก
นิรคฺคโฬ อริโย ปนฺนทฺธโช ปนฺนภาโร วิสญฺญุตฺโต ปญฺจงฺควิปฺปหีโน
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ภควตา ฯ ๒ ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ๓ ม. คตโกฏิโย ฯ ๔ ม. ปฏิโฆ ฯ
ฉฬงฺคสมนฺนาคโต เอการกฺโข จตุราปสฺเสโน ปนุณฺณปจฺเจกสจฺโจ
สมวยสฏฺเฐสโน อนาวิลสงฺกปฺโป ปสฺสทฺธกายสงฺขาโร
สุวิมุตฺตจิตฺโต สุวิมุตฺตปญฺโญ เกวลี วุสิตวา อุตฺตมปุริโส
ปรมปุริโส ปรมปฺปตฺติปฺปตฺโต ฯ✎ ร่าง
So ukkhittapaligho saṅkiṇṇaparikkho abbūḷhesiko niraggaḷo ariyo pannaddhajo pannabhāro visaññutto pañcaṅgavippahīno chaḷaṅgasamannāgato ekārakkho caturāpasseno panuṇṇapaccekasacco samavayasaṭṭhesano anāvilasaṅkappo passaddhakāyasaṅkhāro suvimuttacitto suvimuttapañño kevalī vusitavā uttamapuriso paramapuriso paramapattippatto.
โส เนว อาจินาติ ๑- น อปจินาติ✎ ร่าง
So nevācinati, nāpacinati;
อปจินิตฺวา
ฐิโต เนว ปชหติ น อุปาทิยติ✎ ร่าง
apacinitvā ṭhito neva pajahati, na upādiyati;
ปชหิตฺวา ฐิโต เนว วิสิเนติ ๓- น
อุสฺสิเนติ✎ ร่าง
pajahitvā ṭhito neva saṁsibbati, na ussineti;
วิสิเนตฺวา ฐิโต เนว วิธุเปติ ๔- น สนฺธุเปติ✎ ร่าง
visinetvā ṭhito neva vidhūpeti, na sandhūpeti;
วิธุเปตฺวา
ฐิโต อเสกฺเขน สีลกฺขนฺเธน สมนฺนาคตตฺตา ฐิโต อเสกฺเขน
สมาธิกฺขนฺเธน สมนฺนาคตตฺตา ฐิโต อเสกฺเขน ปญฺญากฺขนฺเธน
สมนฺนาคตตฺตา ฐิโต อเสกฺเขน วิมุตฺติกฺขนฺเธน สมนฺนาคตตฺตา
ฐิโต อเสกฺเขน วิมุตฺติญาณทสฺสนกฺขนฺเธน สมนฺนาคตตฺตา ฐิโต
สจฺจํ ปฏิปาทยิตฺวา ๕- ฐิโต เอวํ สมติกฺกมิตฺวา ฐิโต กิเลสคฺคึ
ปริยาทยิตฺวา ๖- ฐิโต อปริคมนตาย ฐิโต กูฏํ ๗- สมาทาย ฐิโต
มุตฺติปฏิเสวนตาย ๘- ฐิโต เมตฺตาย ปาริสุทฺธิยา ฐิโต กรุณาย
ปาริสุทฺธิยา ฐิโต มุทิตาย ปาริสุทฺธิยา ฐิโต อุเปกฺขาย ปาริสุทฺธิยา
ฐิโต อจฺจนฺตปาริสุทฺธิยา ฐิโต อกมฺมญฺญตาย ปาริสุทฺธิยา ฐิโต
วิมุตฺตตฺตา ฐิโต สนฺตุสิตตฺตา ฐิโต ขนฺธปริยนฺเต ฐิโต ธาตุปริยนฺเต
ฐิโต อายตนปริยนฺเต ฐิโต คติปริยนฺเต ฐิโต อุปฺปตฺติปริยนฺเต ฐิโต
ปฏิสนฺธิปริยนฺเต ฐิโต ภวปริยนฺเต ฐิโต สํสารปริยนฺเต ฐิโต วฏฺฏปริยนฺเต
ฐิโต อนฺติมภเว ฐิโต อนฺติมสมุสฺสเย ฐิโต อนฺติมเทหธโร ภควา ฯ✎ ร่าง
vidhūpetvā ṭhito, asekhena sīlakkhandhena samannāgatattā ṭhito, asekhena samādhikkhandhena samannāgatattā ṭhito, asekhena paññākkhandhena samannāgatattā ṭhito, asekhena vimuttikkhandhena samannāgatattā ṭhito, asekhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgatattā ṭhito, saccaṁ sampaṭipādiyitvā ṭhito, ejaṁ samatikkamitvā ṭhito, kilesaggiṁ pariyādiyitvā ṭhito, aparigamanatāya ṭhito, kaṭaṁ samādāya ṭhito, muttipaṭisevanatāya ṭhito, mettāya pārisuddhiyā ṭhito, karuṇāya pārisuddhiyā ṭhito, muditāya pārisuddhiyā ṭhito, upekkhāya pārisuddhiyā ṭhito, accantapārisuddhiyā ṭhito, atammayatāya pārisuddhiyā ṭhito, vimuttattā ṭhito, santusitattā ṭhito, khandhapariyante ṭhito, dhātupariyante ṭhito, āyatanapariyante ṭhito, gatipariyante ṭhito, upapattipariyante ṭhito, paṭisandhipariyante ṭhito, bhavapariyante ṭhito, saṁsārapariyante ṭhito, vaṭṭapariyante ṭhito, antime bhave ṭhito, antime samussaye ṭhito, antimadehadharo bhagavā.
ตสฺสายํ ปจฺฉิมโก ภโว✎ ร่าง
“Tassāyaṁ pacchimako bhavo,
อ้างอิงสยามรัฐ 29.565
จริโมยํ สมุสฺสโย✎ ร่าง
carimoyaṁ samussayo;
ชาติมรณสํสาโร✎ ร่าง
Jātimaraṇasaṁsāro,
นตฺถิ ตสฺส ปุนพฺภโวติ ฯ✎ ร่าง
natthi tassa punabbhavo”ti.
เอวํ ภควา ติณฺณาวีติ ตาทิ✎ ร่าง
Evaṁ bhagavā tiṇṇāvīti tādī.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 77.347
กถํ ภควา มุตฺตาวีติ ตาทิ ฯ✎ ร่าง
Kathaṁ bhagavā muttāvīti tādī?
อ้างอิงPTS 461 · พุทธชยันตี 33.652
ภควโต ราคา จิตฺตํ
มุตฺตํ วิมุตฺตํ สุวิมุตฺตํ ฯ โทสา จิตฺตํ มุตฺตํ วิมุตฺตํ สุวิมุตฺตํ ฯ โมหา
จิตฺตํ มุตฺตํ วิมุตฺตํ สุวิมุตฺตํ ฯ โกธา อุปนาหา มกฺขา ปฬาสา
อิสฺสาย มจฺฉริยา มายาย สาเฐยฺยา ถมฺภา สารมฺภา มานา
อติมานา มทา ปมาทา สพฺพกิเลเสหิ สพฺพทุจฺจริเตหิ สพฺพทรเถหิ
สพฺพปริฬาเหหิ สพฺพสนฺตาเปหิ สพฺพากุสลาภิสงฺขาเรหิ จิตฺตํ
มุตฺตํ วิมุตฺตํ สุวิมุตฺตํ ฯ✎ ร่าง
Bhagavato rāgā cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ, dosā cittaṁ … mohā cittaṁ … kodhā … upanāhā … makkhā … paḷāsā … issāya … macchariyā … māyāya … sāṭheyyā … thambhā … sārambhā … mānā … atimānā … madā … pamādā … sabbakilesehi … sabbaduccaritehi … sabbadarathehi … sabbapariḷāhehi … sabbasantāpehi … sabbākusalābhisaṅkhārehi cittaṁ muttaṁ vimuttaṁ suvimuttaṁ.
เอวํ ภควา มุตฺตาวีติ ตาทิ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ bhagavā muttāvīti tādī.
กถํ ภควา ตํนิทฺเทสา ตาทิ ฯ✎ ร่าง
Kathaṁ bhagavā taṁniddesā tādī?
ภควา สีเล สติ สีลวาติ
ตํนิทฺเทสา ตาทิ ฯ สทฺธาย สติ สทฺโธติ ตํนิทฺเทสา ตาทิ ฯ
วิริเย สติ วิริยวาติ ตํนิทฺเทสา ตาทิ ฯ สติยา สติ สติมาติ
ตํนิทฺเทสา ตาทิ ฯ สมาธิสฺมึ สติ สมาหิโตติ ตํนิทฺเทสา ตาทิ ฯ
ปญฺญาย สติ ปญฺญวาติ ตํนิทฺเทสา ตาทิ ฯ วิชฺชาย สติ เตวิชฺโชติ
ตํนิทฺเทสา ตาทิ ฯ อภิญฺญาย สติ ฉฬภิญฺโญติ ตํนิทฺเทสา ตาทิ ฯ
พเล ๑- สติ ทสพโลติ ตํนิทฺเทสา ตาทิ ฯ✎ ร่าง
Bhagavā sīle sati sīlavāti taṁniddesā tādī, saddhāya sati saddhoti taṁniddesā tādī, vīriye sati vīriyavāti taṁniddesā tādī, satiyā sati satimāti taṁniddesā tādī, samādhismiṁ sati samāhitoti taṁniddesā tādī, paññāya sati paññavāti taṁniddesā tādī, vijjāya sati tevijjoti taṁniddesā tādī, abhiññāya sati chaḷabhiññoti taṁniddesā tādī, dasabale sati dasabaloti taṁniddesā tādī.
เอวํ ภควา ตํนิทฺเทสา
ตาทีติ✎ ร่าง
Evaṁ bhagavā taṁniddesā tādīti—
ตํ พุทฺธํ อสิตํ ตาทึ ฯ✎ ร่าง
taṁ buddhaṁ asitaṁ tādiṁ.