เล่ม ๒๙ — ขุททกนิกาย มหานิทเทส ข้อ 912

เนื้อความทั้งข้อ

[๙๑๒] คำว่า เมื่อภิกษุไปสู่ทิศที่ไม่เคยไป ความว่า อมตนิพพาน คือความสงบ สังขารทั้งปวง ความสละคืนอุปธิทั้งปวง ความสิ้นตัณหา ความสำรอกความดับ ความออกจาก ตัณหาเป็นเครื่องร้อยรัด เรียกว่าทิศที่ไม่เคยไป. ทิศที่ยังไม่เคยไปโดยกาลยืดยาวนี้ ชื่อว่าทิศที่ ไม่เคยไป. บุคคลพึงประคองภาชนะน้ำมันอันเต็มเสมอขอบปากมิได้มีส่วนเหลือ ฉันใด พระ โยคาวจรเมื่อปรารถนาทิศที่ยังไม่เคยไป ก็พึงรักษาจิตของตนเนืองๆ ฉันนั้น. เมื่อภิกษุไป ดำเนิน ไป ก้าวไปสู่ทิศที่ไม่เคยไป เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า เมื่อภิกษุไปสู่ทิศที่ไม่เคยไป.

mnd16:97.7 #

—

Te naṁ samudācaranti, samudācaranti naṁ pāpakā akusalā dhammāti.

mnd16:97.8 #

—

Tasmā sācariyakoti vuccati.

mnd16:97.9 #

—

Evaṁ kho, bhikkhave, bhikkhu sāntevāsiko sācariyako dukkhaṁ na phāsu viharatī”ti.

mnd16:97.10 #

—

Evampi tatrāsayāti—

mnd16:97.11 #

—

parissayā.

mnd16:98.1 #

—

Vuttañhetaṁ bhagavatā—

mnd16:99.1 #

—

“Tayome, bhikkhave, antarāmalā antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.

อ้างอิงPTS 470 · สยามรัฐ 29.577

mnd16:99.2 #

—

Katame tayo?

mnd16:99.3 #

—

Lobho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko;

mnd16:99.4 #

—

doso, bhikkhave …pe…

mnd16:99.5 #

—

moho, bhikkhave, antarāmalo antarāamitto antarāsapatto antarāvadhako antarāpaccatthiko.

mnd16:99.6 #

—

Ime kho, bhikkhave, tayo antarāmalā antarāamittā antarāsapattā antarāvadhakā antarāpaccatthikā.

mnd16:100.1 #

—

Anatthajanano lobho,

mnd16:100.2 #

—

lobho cittappakopano;

mnd16:100.3 #

—

Bhayamantarato jātaṁ,

mnd16:100.4 #

—

taṁ jano nāvabujjhati.

mnd16:101.1 #

—

Luddho atthaṁ na jānāti,

อ้างอิงพุทธชยันตี 33.666

mnd16:101.2 #

—

luddho dhammaṁ na passati;

mnd16:101.3 #

—

Andhantamaṁ tadā hoti,

mnd16:101.4 #

—

yaṁ lobho sahate naraṁ.

mnd16:102.1 #

—

Anatthajanano doso,

mnd16:102.2 #

—

doso cittappakopano;

mnd16:102.3 #

—

Bhayamantarato jātaṁ,

mnd16:102.4 #

—

taṁ jano nāvabujjhati.

mnd16:103.1 #

—

Kuddho atthaṁ na jānāti,

mnd16:103.2 #

—

kuddho dhammaṁ na passati;

mnd16:103.3 #

—

Andhantamaṁ tadā hoti,

mnd16:103.4 #

—

yaṁ doso sahate naraṁ.

mnd16:104.1 #

—

Anatthajanano moho,

mnd16:104.2 #

—

moho cittappakopano;

mnd16:104.3 #

—

Bhayamantarato jātaṁ,

mnd16:104.4 #

—

taṁ jano nāvabujjhati.

mnd16:105.1 #

—

Mūḷho atthaṁ na jānāti,

mnd16:105.2 #

—

mūḷho dhammaṁ na passati;

mnd16:105.3 #

—

Andhantamaṁ tadā hoti,

mnd16:105.4 #

—

yaṁ moho sahate naran”ti.

mnd16:106.1 #

—

Evampi tatrāsayāti—

mnd16:106.2 #

—

parissayā.

mnd16:106.3 #

—

Vuttañhetaṁ bhagavatā—

mnd16:107.1 #

—

“Tayo kho, mahārāja, purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.

อ้างอิงPTS 471 · สยามรัฐ 29.578 · ฉัฏฐสังคายนา 77.355

mnd16:107.2 #

—

Katame tayo?

mnd16:107.3 #

—

Lobho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya;

mnd16:107.4 #

—

doso kho, mahārāja …pe…

mnd16:107.5 #

—

moho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṁ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya.

mnd16:107.6 #

—

Ime kho, mahārāja, tayo purisassa dhammā ajjhattaṁ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyāti.

mnd16:108.1 #

—

Lobho doso ca moho ca,

mnd16:108.2 #

—

purisaṁ pāpacetasaṁ;

mnd16:108.3 #

—

Hiṁsanti attasambhūtā,

mnd16:108.4 #

—

tacasāraṁva samphalan”ti.

mnd16:109.1 #

—

Evampi tatrāsayāti—

mnd16:109.2 #

—

parissayā.

mnd16:110.1 #

—

Vuttañhetaṁ bhagavatā—

mnd16:111.1 #

—

“Rāgo ca doso ca itonidānā,

mnd16:111.2 #

—

Aratī ratī lomahaṁso itojā;

mnd16:111.3 #

—

Ito samuṭṭhāya manovitakkā,

mnd16:111.4 #

—

Kumārakā dhaṅkamivossajantī”ti.

mnd16:112.1 #

—

Evampi tatrāsayāti—

mnd16:112.2 #

—

parissayā.

mnd16:112.3 #

—

Loketi manussaloketi—

mnd16:112.4 #

—

kati parissayā loke.

mnd16:113.1 #

คจฺฉโต อคตํ ทิสนฺติ✎ ร่าง

Gacchato agataṁ disanti.

อ้างอิงพุทธชยันตี 33.668

mnd16:113.2 #

อคตทิสา วุจฺจติ อมตนิพฺพานํ✎ ร่าง

Agatā disā vuccati amataṁ nibbānaṁ.

mnd16:113.3 #

โย โส สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหกฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพานํ ฯ✎ ร่าง

Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.

mnd16:113.4 #

อคตปุพฺพา น ทิสา คตปุพฺพา อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา ฯ✎ ร่าง

Agatapubbā sā disā na sā disā gatapubbā iminā dīghena addhunā.

mnd16:114.1 #

สมติตฺติกํ อนวเสสํ✎ ร่าง

“Samatittikaṁ anavasesaṁ,

mnd16:114.2 #

เตลปตฺตํ ยถา ปริหเรยฺย✎ ร่าง

Telapattaṁ yathā parihareyya;

mnd16:114.3 #

เอวํ สจิตฺตมนุรกฺเขยฺย✎ ร่าง

Evaṁ sacittamanurakkhe,

mnd16:114.4 #

ปตฺถยมาโน ทิสํ อคตปุพฺพํ ฯ✎ ร่าง

Patthayāno disaṁ agatapubbaṁ”.

mnd16:115.1 #

อคตปุพฺพํ ทิสํ @เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อรตี รตี ฯ ๒ ม. สจิตฺตมนุรกฺเข ปตฺถยาโน ฯ วชโต คจฺฉโต อภิกฺกมโตติ✎ ร่าง

Agatapubbaṁ disaṁ vajato gacchato abhikkamatoti—

อ้างอิงสยามรัฐ 29.579

mnd16:115.2 #

คจฺฉโต อคตํ ทิสํ ฯ✎ ร่าง

gacchato agataṁ disaṁ.