เนื้อความทั้งข้อ
[๑๒๘] คำว่า ชรํ สิตา ในอุเทศว่า ชรํ สิตา ยญฺญมกปฺปึสุ ความว่า อาศัยชรา
อาศัยพยาธิ อาศัยมรณะ อาศัยโสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส อุปายาส บุคคลพวกนั้นแสวง
หายัญในเทวดา เพราะอาศัยชาติ หรือว่าอาศัยชาติจึงแสวงหายัญในเทวดา แสวงหายัญในเทวดา
เพราะอาศัยชรา หรือว่าอาศัยชราจึงแสวงหายัญในเทวดา แสวงหายัญในเทวดา เพราะอาศัย
พยาธิ หรือว่าอาศัยพยาธิจึงแสวงหายัญในเทวดา แสวงหายัญในเทวดา เพราะอาศัยมรณะ
หรือว่าอาศัยมรณะจึงแสวงหายัญในเทวดา แสวงหายัญในเทวดา เพราะอาศัยโสกะ ปริเทวะ
ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส หรือว่าอาศัยโสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาส จึง
แสวงหายัญในเทวดา แสวงหายัญในเทวดา เพราะอาศัยคติ หรือว่าอาศัยคติจึงแสวงหายัญใน
เทวดา แสวงหายัญในเทวดา เพราะอาศัยอุปบัติ หรือว่าอาศัยอุปบัติจึงแสวงหายัญในเทวดา
แสวงหายัญในเทวดา เพราะอาศัยปฏิสนธิ หรือว่าอาศัยปฏิสนธิจึงแสวงหายัญในเทวดา
แสวงหายัญในเทวดา เพราะอาศัยภพ หรือว่าอาศัยภพจึงแสวงหายัญในเทวดา แสวงหายัญ
ในเทวดา เพราะอาศัยสงสาร หรือว่าอาศัยสงสารจึงแสวงหายัญในเทวดา แสวงหายัญในเทวดา
เพราะอาศัยวัฏฏะ หรือว่าอาศัยวัฏฏะจึงแสวงหายัญในเทวดา ปรารถนา พัวพัน เข้าถึง ติดใจ
น้อมใจไปแล้ว เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า อาศัยชรา จึงแสวงหายัญ.
เพราะเหตุนั้น พระผู้มีพระภาคจึงตรัสว่า
"ฤาษี มนุษย์ กษัตริย์ พราหมณ์ พวกใดพวกหนึ่งนี้ เป็น
อันมากในโลกนี้ แสวงหายัญ แก่เทวดาทั้งหลาย. ดูกรปุณณกะ
ฤาษี มนุษย์ กษัตริย์ พราหมณ์เป็นอันมากในโลกนี้เหล่านั้น
หวังความเป็นอย่างนี้ อาศัยชราจึงแสวงหายัญแก่เทวดาทั้งหลาย".
ชรํ สิตา ยญฺญมกปฺปยึสูติ ชรํ สิตาติ ชรนิสฺสิตา
พฺยาธินิสฺสิตา มรณนิสฺสิตา โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสนิสฺสิตา
เทวเต ๑- ชาตินิสฺสิตา✎ ร่าง
Jaraṁ sitā yaññamakappayiṁsūti jarānissitā byādhinissitā maraṇanissitā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsanissitā.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 87.48
ย เทวเต ชาตินิสฺสิตา วา เทวเต ชรนิสฺสิตา✎ ร่าง
Yadeva te jātinissitā tadeva te jarānissitā.
ย
เทวเต ชรนิสฺสิตา วา เทวเต พฺยาธินิสฺสิตา✎ ร่าง
Yadeva te jarānissitā tadeva te byādhinissitā.
ย เทวเต พฺยาธินิสฺสิตา
วา เทวเต มรณนิสฺสิตา✎ ร่าง
Yadeva te byādhinissitā tadeva te maraṇanissitā.
ย เทวเต มรณนิสฺสิตา วา เทวเต
โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสนิสฺสิตา✎ ร่าง
Yadeva te maraṇanissitā tadeva te sokaparidevadukkhadomanassupāyāsanissitā.
ย เทวเต โสกปริเทวทุกฺข-
โทมนสฺสุปายาสนิสฺสิตา วา เทวเต คตินิสฺสิตา✎ ร่าง
Yadeva te sokaparidevadukkhadomanassupāyāsanissitā tadeva te gatinissitā.
ย เทวเต คตินิสฺสิตา
วา เทวเต อุปปตฺตินิสฺสิตา✎ ร่าง
Yadeva te gatinissitā tadeva te upapattinissitā.
ย เทวเต อุปปตฺตินิสฺสิตา วา เทวเต
ปฏิสนฺธินิสฺสิตา✎ ร่าง
Yadeva te upapattinissitā tadeva te paṭisandhinissitā.
ย เทวเต ปฏิสนฺธินิสฺสิตา วา เทวเต ภวนิสฺสิตา✎ ร่าง
Yadeva te paṭisandhinissitā tadeva te bhavanissitā.
ย
เทวเต ภวนิสฺสิตา วา เทวเต สํสารนิสฺสิตา✎ ร่าง
Yadeva te bhavanissitā tadeva te saṁsāranissitā.
ย เทวเต สํสารนิสฺสิตา
วา เทวเต วฏฺฏนิสฺสิตาย เทวเต วฏฺฏนิสฺสิตา วา อาสิตา อลฺลีนา
อุปคตา อชฺโฌสิตา อธิมุตฺตาติ✎ ร่าง
Yadeva te saṁsāranissitā tadeva te vaṭṭanissitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti—
ชรํ สิตา ยญฺญมกปฺปยึสุ ฯ✎ ร่าง
jaraṁ sitā yaññamakappayiṁsu.
เตนาห ภควา✎ ร่าง
Tenāha bhagavā—
เยเกจิเม อิสโย มนุชา (ปุณฺณกาติ ภควา✎ ร่าง
“Ye kecime isayo manujā,
ขตฺติยา พฺราหฺมณา เทวตานํ✎ ร่าง
Khattiyā brāhmaṇā devatānaṁ;
ยญฺญมกปฺปึสุ ปุถูธ โลเก✎ ร่าง
Yaññamakappayiṁsu puthūdha loke,
อาสึสมานา ปุณฺณก อิตฺถตํ✎ ร่าง
Āsīsamānā puṇṇaka itthattaṁ;
ชรํ สิตา ยญฺญมกปฺปยึสูติ ฯ✎ ร่าง
Jaraṁ sitā yaññamakappayiṁsū”ti.