เล่ม ๓๐ — ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส ข้อ 152

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๕๒] คำว่า ทุกฺขสฺส ในอุเทศว่า "ทุกฺขสฺส เว มํ ปภวํ อปุจฺฉิ" ความว่า แห่งชาติทุกข์ ชราทุกข์ พยาธิทุกข์ มรณทุกข์ ทุกข์คือความโศก ความร่ำไร ความทุกข์กาย ความทุกข์ใจ ความคับแค้นใจ เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่าแห่งทุกข์. คำว่า เว มํ ปภวํ อปุจฺฉสิ ความว่า ท่านถาม วิงวอน เชื้อเชิญ ให้ประสาทซึ่งมูล เหตุ นิทาน เหตุเกิด แดนเกิด สมุฏฐาน อาหาร อารมณ์ ปัจจัย สมุทัย แห่งทุกข์กะเรา เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า ท่านถามถึงเหตุแห่งทุกข์กะเราแล้ว. พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกพราหมณ์นั้นโดยชื่อว่า เมตตคู. คำว่า ภควา นี้ เป็นเครื่อง กล่าวโดยเคารพ ฯลฯ คำว่า ภควา เป็นสัจฉิกาบัญญัติ เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า พระผู้มีพระภาค ตรัสตอบว่า ดูกรเมตตคู.

cnd8:32.1 #

ทุกฺขสฺส เว มํ ปภวํ อปุจฺฉสีติ✎ ร่าง

Dukkhassa ve maṁ pabhavaṁ apucchasīti.

อ้างอิงสยามรัฐ 30.77 · ฉัฏฐสังคายนา 87.62

cnd8:32.2 #

ทุกฺขสฺสาติ ชาติทุกฺขสฺส ชราทุกฺขสฺส พฺยาธิทุกฺขสฺส มรณทุกฺขสฺส โสกปริเทวทุกฺข- โทมนสฺสุปายาสทุกฺขสฺสาติ ๓- ฯ ทุกฺขสฺส เว มํ✎ ร่าง

Dukkhassāti jātidukkhassa jarādukkhassa byādhidukkhassa maraṇadukkhassa sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadukkhassa.

cnd8:32.3 #

ปภวํ อปุจฺฉสีติ มํ ๔- ทุกฺขสฺส มูลํ ปุจฺฉสิ เหตุํ ปุจฺฉสิ นิทานํ ปุจฺฉสิ สมฺภวํ @เชิงอรรถ: ๑ ม. ปปุจฺฉติ ฯ ๒ ม. ปริยาทิยนวจนเมตํ ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๓ ม. อิติสทฺโท@นตฺถิ ฯ ๔ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ ปุจฺฉสิ ปภวํ ปุจฺฉสิ สมุฏฺฐานํ ปุจฺฉสิ อาหารํ ปุจฺฉสิ อารมฺมณํ ปุจฺฉสิ ปจฺจยํ ปุจฺฉสิ สมุทยํ ปุจฺฉสิ ยาจสิ อชฺเฌสสิ ปสาเทสีติ✎ ร่าง

Pabhavaṁ apucchasīti dukkhassa mūlaṁ pucchasi hetuṁ pucchasi nidānaṁ pucchasi sambhavaṁ pucchasi pabhavaṁ pucchasi samuṭṭhānaṁ pucchasi āhāraṁ pucchasi ārammaṇaṁ pucchasi paccayaṁ pucchasi samudayaṁ pucchasi yācasi ajjhesasi pasādesīti—

cnd8:32.4 #

ทุกฺขสฺส เว มํ ปภวํ อปุจฺฉสิ ฯ✎ ร่าง

dukkhassa ve maṁ pabhavaṁ apucchasi.

cnd8:32.5 #

เมตฺตคูติ ภควา ตํ พฺราหฺมณํ นาเมน อาลปติ ฯ✎ ร่าง

Mettagūti bhagavā taṁ brāhmaṇaṁ nāmena ālapati.

cnd8:32.6 #

ภควาติ คารวาธิวจนเมตํ ฯเปฯ สจฺฉิกา ปญฺญตฺติ ยทิทํ ภควาติ✎ ร่าง

Bhagavāti gāravādhivacanametaṁ …pe… sacchikā paññatti, yadidaṁ bhagavāti—

cnd8:32.7 #

เมตฺตคูติ ภควา ฯ✎ ร่าง

mettagūti bhagavā.