เล่ม ๓๐ — ขุททกนิกาย จูฬนิทเทส ข้อ 88

เนื้อความทั้งข้อ

[๘๘] อรูปขันธ์ ๔ ชื่อว่า นาม ในอุเทศว่า "ยตฺถ นามญฺจ รูปญฺจ อเสสํ อุปรุชฺฌติ" มหาภูตรูป ๔ รูปอันอาศัยมหาภูตรูป ๔ ชื่อว่ารูป. คำว่า อเสสํ ความว่า ไม่เหลือ คือทั้งหมด โดยกำหนัดทั้งหมด ทั้งหมดโดยประการทั้งหมด ไม่เหลือ ไม่มีส่วนเหลือ. คำว่า อเสสํ นี้ เป็นเครื่องกล่าวรวมหมด. คำว่า อุปรุชฺฌติ ความว่า ย่อมดับ คือสงบ ถึงความตั้งอยู่ไม่ได้ ย่อมระงับไป เพราะฉะนั้น จึงชื่อว่า นามรูปย่อมดับไม่เหลือ ณ ที่ใด.

cnd5:38.1 #

ยตฺถ นามญฺจ รูปญฺจ อเสสํ อุปรุชฺฌตีติ นามนฺติ จตฺตาโร อรูปิโน ขนฺธา ฯ✎ ร่าง

Yattha nāmañca rūpañca, asesaṁ uparujjhatīti nāmanti cattāro arūpino khandhā.

cnd5:38.2 #

รูปนฺติ จตฺตาโร จ มหาภูตา จตุนฺนญฺจ มหาภูตานํ อุปาทายรูปํ ฯ✎ ร่าง

Rūpanti cattāro ca mahābhūtā catunnañca mahābhūtānaṁ upādāyarūpaṁ.

cnd5:38.3 #

อเสสนฺติ สพฺเพน สพฺพํ สพฺพถา สพฺพํ อเสสํ นิสฺเสสํ ปริยาทายวจนเมตํ ๑- อเสสนฺติ ฯ✎ ร่าง

Asesanti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādiyanavacanametaṁ asesanti.

cnd5:38.4 #

อุปรุชฺฌตีติ นิรุชฺฌติ วูปสมฺมติ อตฺถํ คจฺฉติ ปฏิปฺปสฺสมฺภตีติ✎ ร่าง

Uparujjhatīti nirujjhati vūpasammati atthaṁ gacchati paṭippassambhatīti.

cnd5:38.5 #

ยตฺถ นามญฺจ รูปญฺจ อเสสํ อุปรุชฺฌติ ฯ✎ ร่าง

Yattha nāmañca rūpañca asesaṁ uparujjhati.