เล่ม ๓๑ — ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค ข้อ 135

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๓๕] สังขารุเปกขาเป็นกุศลเท่าไร เป็นอกุศลเท่าไร เป็นอัพยากฤต เท่าไร สังขารุเปกขาเป็นกุศล ๑๕ เป็นอัพยากฤต ๓ เป็นอกุศลไม่มี ฯ ปัญญาที่พิจารณาหาทางแล้ววางเฉย เป็นโคจรภูมิของสมาธิ- จิต ๘ เป็นโคจรภูมิของปุถุชน ๒ เป็นโคจรภูมิของพระ- *เสขะ ๓ เป็นเครื่องให้จิตของท่านผู้ปราศจากราคะหลีกไป ๓ เป็นปัจจัยแห่งสมาธิ ๘ เป็นโคจรแห่งภูมิแห่งญาณ ๑๐ สังขารุเปกขา ๘ เป็นปัจจัยแห่งวิโมกข์ ๓ อาการ ๑๘ นี้ พระโยคาวจรอบรมแล้วด้วยปัญญา พระโยคาวจรผู้ฉลาดใน สังขารุเปกขา ย่อมไม่หวั่นไหวเพราะทิฐิต่างๆ ฉะนี้แล ฯ ชื่อว่าญาณ เพราะอรรถว่ารู้ธรรมนั้น ชื่อว่าปัญญา เพราะอรรถว่ารู้ชัด เพราะเหตุนั้นท่านจึงกล่าวว่า ปัญญาเครื่องความเป็นผู้ใคร่จะพ้นไปทั้งพิจารณา หาทางและวางเฉย เป็นสังขารุเปกขาญาณ ฯ

ps1.1:323.1 #

กติ สงฺขารุเปกฺขา กุสลา กติ อกุสลา กติ อพฺยากตา ฯ✎ ร่าง

Kati saṅkhārupekkhā kusalā, kati akusalā, kati abyākatā?

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 79.59

ps1.1:323.2 #

ปณฺณรส ๑- สงฺขารุเปกฺขา กุสลา ติสฺโส สงฺขารุเปกฺขา อพฺยากตา✎ ร่าง

Pannarasa saṅkhārupekkhā kusalā, tisso saṅkhārupekkhā abyākatā.

ps1.1:323.3 #

นตฺถิ สงฺขารุเปกฺขา อกุสลา ฯ✎ ร่าง

Natthi saṅkhārupekkhā akusalā.

ps1.1:324.1 #

ปฏิสงฺขา สนฺติฏฺฐนา ปญฺญา✎ ร่าง

Paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā,

ps1.1:324.2 #

อฏฺฐ จิตฺตสฺส โคจรา✎ ร่าง

Aṭṭha cittassa gocarā;

ps1.1:324.3 #

ปุถุชฺชนสฺส เทฺว โหนฺติ✎ ร่าง

Puthujjanassa dve honti,

ps1.1:324.4 #

ตโย เสกฺขสฺส โคจรา✎ ร่าง

Tayo sekkhassa gocarā;

ps1.1:324.5 #

ตโย จ วีตราคสฺส✎ ร่าง

Tayo ca vītarāgassa,

ps1.1:324.6 #

เยหิ จิตฺตํ วิวฏฺฏติ✎ ร่าง

Yehi cittaṁ vivaṭṭati.

ps1.1:325.1 #

อฏฺฐ สมาธิสฺส ปจฺจยา✎ ร่าง

Aṭṭha samādhissa paccayā,

อ้างอิงพุทธชยันตี 35.1.124

ps1.1:325.2 #

ทส ญาณสฺส โคจรา✎ ร่าง

dasa ñāṇassa gocarā;

ps1.1:325.3 #

อฏฺฐารส สงฺขารุเปกฺขา✎ ร่าง

Aṭṭhārasa saṅkhārupekkhā,

ps1.1:325.4 #

ติณฺณํ วิโมกฺขานปจฺจยา✎ ร่าง

tiṇṇaṁ vimokkhāna paccayā.

ps1.1:326.1 #

อิเม อฏฺฐารสาการา✎ ร่าง

Ime aṭṭhārasākārā,

ps1.1:326.2 #

ปญฺญายสฺส ปริจฺจิตา✎ ร่าง

Paññā yassa pariccitā;

ps1.1:326.3 #

กุสโล สงฺขารุเปกฺขาสุ✎ ร่าง

Kusalo saṅkhārupekkhāsu,

ps1.1:326.4 #

นานาทิฏฺฐีสุ น กมฺปตีติ ฯ✎ ร่าง

Nānādiṭṭhīsu na kampatīti.

ps1.1:327.1 #

ตํ ญาตฏฺเฐน ญาณํ ปชานนฏฺเฐน ปญฺญา✎ ร่าง

Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.

อ้างอิงสยามรัฐ 31.95

ps1.1:327.2 #

เตน วุจฺจติ✎ ร่าง

Tena vuccati—

ps1.1:327.3 #

มุญฺจิตุกมฺยตาปฏิสงฺขาสนฺติฏฺฐนา ปญฺญา สงฺขารุเปกฺขาสุ ญาณํ ฯ✎ ร่าง

“muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṁ”.

ps1.1:327.4 #

—

Saṅkhārupekkhāñāṇaniddeso navamo.

ps1.1:328.0 #

—

1.1.10. Gotrabhuñāṇaniddesa