เล่ม ๓๑ — ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค ข้อ 244

เนื้อความทั้งข้อ

[๒๔๔] ปัญญาในความถูกต้องธรรม เป็นปริโยคาหนญาณอย่างไร ฯ ปัญญาย่อมถูกต้องรูปโดยความเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ย่อมถูกต้องรูปใด ๆ ก็เข้าไปสู่รูปนั้น ๆ ฉะนั้น ปัญญาในความถูกต้องธรรม จึง เป็นปริโยคาหนญาณ ปัญญาย่อมถูกต้องเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ จักษุ ฯลฯ ชราและมรณะ โดยความเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ย่อมถูกต้องชราและมรณะใด ๆ ก็เข้าสู่ชราและมรณะนั้น ๆ ฉะนั้น ปัญญาใน ความถูกต้องธรรมจึงเป็นปริโยคาหนญาณ ฯ ชื่อว่าญาณ เพราะอรรถว่ารู้ธรรมนั้น ชื่อว่าปัญญา เพราะอรรถว่ารู้ชัด เพราะเหตุนั้นท่านจึงกล่าวว่า ปัญญาในความถูกต้องธรรม เป็นปริโยคาหนญาณ ฯ

ps1.1:493.1 #

กถํ ผุฏฺฐตฺตา ปญฺญา ปริโยคาหเน ๒- ญาณํ ฯ✎ ร่าง

Kathaṁ phuṭṭhattā paññā pariyogāhaṇe ñāṇaṁ?

อ้างอิงพุทธชยันตี 35.1.202

ps1.1:493.2 #

รูปํ อนิจฺจโต ผุสติ รูปํ ทุกฺขโต ผุสติ รูปํ อนตฺตโต ผุสติ✎ ร่าง

Rūpaṁ aniccato phusati, rūpaṁ dukkhato phusati, rūpaṁ anattato phusati.

ps1.1:493.3 #

ยํ ยํ ผุสติ ตํ ตํ ปริโยคาหตีติ✎ ร่าง

Yaṁ yaṁ phusati taṁ taṁ pariyogahatīti—

ps1.1:493.4 #

ผุฏฺฐตฺตา ปญฺญา ปริโยคาหเน ญาณํ✎ ร่าง

phuṭṭhattā paññā pariyogāhaṇe ñāṇaṁ.

ps1.1:493.5 #

เวทนํ✎ ร่าง

Vedanaṁ …pe…

ps1.1:493.6 #

สญฺญํ✎ ร่าง

saññaṁ …

ps1.1:493.7 #

สงฺขาเร✎ ร่าง

saṅkhāre …

ps1.1:493.8 #

วิญฺญาณํ✎ ร่าง

viññāṇaṁ …

ps1.1:493.9 #

จกฺขุํ ฯเปฯ✎ ร่าง

cakkhuṁ …pe…

ps1.1:493.10 #

ชรามรณํ อนิจฺจโต ผุสติ ทุกฺขโต ผุสติ อนตฺตโต ผุสติ✎ ร่าง

jarāmaraṇaṁ aniccato phusati, dukkhato phusati, anattato phusati.

ps1.1:493.11 #

ยํ ยํ ผุสติ ตํ ตํ ปริโยคาหตีติ✎ ร่าง

Yaṁ yaṁ phusati taṁ taṁ pariyogahatīti—

ps1.1:493.12 #

ผุฏฺฐตฺตา ปญฺญา ปริโยคาหเน ญาณํ✎ ร่าง

phuṭṭhattā paññā pariyogāhaṇe ñāṇaṁ.

ps1.1:493.13 #

ตํ ญาตฏฺเฐน ญาณํ ปชานนฏฺเฐน ปญฺญา✎ ร่าง

Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.

ps1.1:493.14 #

เตน วุจฺจติ✎ ร่าง

Tena vuccati—

ps1.1:493.15 #

ผุฏฺฐตฺตา ปญฺญา ปริโยคาหเน ญาณํ ฯ✎ ร่าง

“phuṭṭhattā paññā pariyogāhaṇe ñāṇaṁ”.

ps1.1:493.16 #

—

Pariyogāhaṇañāṇaniddeso dvecattālīsamo.

ps1.1:494.0 #

—

1.1.43. Padesavihārañāṇaniddesa