เล่ม ๓๑ — ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค ข้อ 243

เนื้อความทั้งข้อ

[๒๔๓] ปัญญาในความที่ธรรมปรากฏ เป็นขันติญาณอย่างไร ฯ รูปปรากฏโดยความเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา รูปใด ๆ ปรากฏ รูปนั้น ๆ ย่อมคงที่ ฉะนั้น ปัญญาในความที่ธรรมปรากฏจึงเป็นขันติญาณ เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ จักษุ ฯลฯ ชราและมรณะ ปรากฏโดย ความเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตา ชราและมรณะใด ๆ ปรากฏ ชรามรณะนั้น ๆ ย่อมคงที่ ฉะนั้น ปัญญาในความที่ธรรมปรากฏจึงเป็น ขันติญาณ ฯ ชื่อว่าญาณ เพราะอรรถว่ารู้ธรรมนั้น ชื่อว่าปัญญา เพราะอรรถว่ารู้ชัด เพราะเหตุนั้นท่านจึงกล่าวว่า ปัญญาในความที่ธรรมปรากฏ เป็นขันติญาณ ฯ

ps1.1:492.1 #

กถํ วิทิตตฺตา ปญฺญา ขนฺติญาณํ ฯ✎ ร่าง

Kathaṁ viditattā paññā khantiñāṇaṁ?

อ้างอิงสยามรัฐ 31.156 · ฉัฏฐสังคายนา 79.98

ps1.1:492.2 #

รูปํ อนิจฺจโต@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. เอกสงฺคหตา ฯ เอวมุปริปิ ฯ วิทิตํ รูปํ ทุกฺขโต วิทิตํ รูปํ อนตฺตโต วิทิตํ✎ ร่าง

Rūpaṁ aniccato viditaṁ, rūpaṁ dukkhato viditaṁ, rūpaṁ anattato viditaṁ.

ps1.1:492.3 #

ยํ ยํ วิทิตํ ตํ ตํ ขมตีติ✎ ร่าง

Yaṁ yaṁ viditaṁ taṁ taṁ khamatīti—

ps1.1:492.4 #

วิทิตตฺตา ปญฺญา ขนฺติญาณํ✎ ร่าง

viditattā paññā khantiñāṇaṁ.

ps1.1:492.5 #

เวทนํ✎ ร่าง

Vedanā …pe…

ps1.1:492.6 #

สญฺญํ✎ ร่าง

saññā …

ps1.1:492.7 #

สงฺขาเร✎ ร่าง

saṅkhārā …

ps1.1:492.8 #

วิญฺญาณํ✎ ร่าง

viññāṇaṁ …

ps1.1:492.9 #

จกฺขุํ ฯเปฯ✎ ร่าง

cakkhu …pe…

ps1.1:492.10 #

ชรามรณํ อนิจฺจโต วิทิตํ ชรมรณํ ทุกฺขโต วิทิตํ ชรามรณํ อนตฺตโต วิทิตํ✎ ร่าง

jarāmaraṇaṁ aniccato viditaṁ, jarāmaraṇaṁ dukkhato viditaṁ, jarāmaraṇaṁ anattato viditaṁ.

ps1.1:492.11 #

ยํ ยํ วิทิตํ ตํ ตํ ขมตีติ✎ ร่าง

Yaṁ yaṁ viditaṁ taṁ taṁ khamatīti—

ps1.1:492.12 #

วิทิตตฺตา ปญฺญา ขนฺติญาณํ✎ ร่าง

viditattā paññā khantiñāṇaṁ.

ps1.1:492.13 #

ตํ ญาตฏฺเฐน ญาณํ ปชานนฏฺเฐน ปญฺญา✎ ร่าง

Taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ, pajānanaṭṭhena paññā.

ps1.1:492.14 #

เตน วุจฺจติ✎ ร่าง

Tena vuccati—

ps1.1:492.15 #

วิทิตตฺตา ปญฺญา ขนฺติญาณํ ฯ✎ ร่าง

“viditattā paññā khantiñāṇaṁ”.

ps1.1:492.16 #

—

Khantiñāṇaniddeso ekacattālīsamo.

ps1.1:493.0 #

—

1.1.42 Pariyogāhaṇañāṇaniddesa