เนื้อความทั้งข้อ
[๓๑๗] ปุถุชนย่อมเห็นเวทนาโดยความเป็นตนอย่างไร ฯ
บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมเห็นจักขุสัมผัสสชาเวทนา ... มโนสัมผัสสชา
เวทนา โดยความเป็นตน คือ ย่อมเห็นมโนสัมผัสสชาเวทนาและตนไม่เป็นสองว่า
มโนสัมผัสสชาเวทนาอันใด เราก็อันนั้นเราอันใด มโนสัมผัสสชาเวทนาก็อันนั้น
เปรียบเหมือนเมื่อประทีปน้ำมันลุกโพลงอยู่ บุคคลย่อมเห็นเปลวไฟและแสงสว่าง
ไม่เป็นสองว่า เปลวไฟอันใดแสงสว่างก็อันนั้น แสงสว่างอันใด เปลวไฟก็อันนั้น
ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมเห็นมโนสัมผัสสชาเวทนา
โดยความเป็นตน คือ ย่อมเห็นมโนสัมผัสสชาเวทนาและตนไม่เป็นสองว่า มโน-
*สัมผัสสชาเวทนาอันใดเราก็อันนั้น เราอันใด มโนสัมผัสสชาเวทนาก็อันนั้น ทิฐิ
คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิด ทิฐิไม่ใช่วัตถุ วัตถุไม่ใช่ทิฐิ ทิฐิเป็นอย่างหนึ่ง
วัตถุเป็นอย่างหนึ่ง ทิฐิและวัตถุ นี้เป็นอัตตานุทิฐิมีเวทนาเป็นวัตถุที่ ๑ อัตตานุทิฐิ
เป็นมิจฉาทิฐิ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์ แต่ไม่ใช่ทิฐิ ปุถุชนย่อมเห็นเวทนา
โดยความเป็นตนอย่างนี้ ฯ
กถํ เวทนํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง
Kathaṁ vedanaṁ attato samanupassati?
อ้างอิงPTS 1.146 · พุทธชยันตี 35.1.272
อิเธกจฺโจ
จกฺขุสมฺผสฺสชํ เวทนํ โสตสมฺผสฺสชํ เวทนํ ฆานสมฺผสฺสชํ เวทนํ
ชิวฺหาสมฺผสฺสชํ เวทนํ กายสมฺผสฺสชํ เวทนํ มโนสมฺผสฺสชํ เวทนํ
อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง
Idhekacco cakkhusamphassajaṁ vedanaṁ sotasamphassajaṁ vedanaṁ ghānasamphassajaṁ vedanaṁ jivhāsamphassajaṁ vedanaṁ kāyasamphassajaṁ vedanaṁ manosamphassajaṁ vedanaṁ attato samanupassati.
ยา มโนสมฺผสฺสชา เวทนา โส อหํ โย
อหํ สา มโนสมฺผสฺสชา เวทนาติ✎ ร่าง
“Yā manosamphassajā vedanā so ahaṁ, yo ahaṁ sā manosamphassajā vedanā”ti—
มโนสมฺผสฺสชํ เวทนญฺจ
อตฺตญฺจ อทฺวยํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง
manosamphassajaṁ vedanañca attañca advayaṁ samanupassati.
เสยฺยถาปิ เตลปฺปทีปสฺส ฌายโต
ยา อจฺฉิ โส วณฺโณ โย วณฺโณ สา อจฺฉีติ✎ ร่าง
Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato “yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī”ti—
อจฺฉิญฺจ
วณฺณญฺจ อทฺวยํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง
acciñca vaṇṇañca advayaṁ samanupassati.
เอวเมว อิเธกจฺโจ มโนสมฺผสฺสชํ
เวทนํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง
Evamevaṁ idhekacco manosamphassajaṁ vedanaṁ attato samanupassati.
ยา มโนสมฺผสฺสชา เวทนา โส อหํ
โย อหํ สา มโนสมฺผสฺสชา เวทนาติ✎ ร่าง
“Yā manosamphassajā vedanā so ahaṁ, yo ahaṁ sā manosamphassajā vedanā”ti—
มโนสมฺผสฺสชํ เวทนญฺจ
อตฺตญฺจ อทฺวยํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง
manosamphassajaṁ vedanañca attañca advayaṁ samanupassati.
อภินิเวสปรามาโส ทิฏฺฐิ✎ ร่าง
Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.
ทิฏฺฐิ
น วตฺถุ วตฺถุ น ทิฏฺฐิ✎ ร่าง
Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.
อญฺญา ทิฏฺฐิ อญฺญํ วตฺถุ✎ ร่าง
Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.
ยา จ
ทิฏฺฐิ ยญฺจ วตฺถุ✎ ร่าง
Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—
อยํ ปฐมา เวทนาวตฺถุกา อตฺตานุทิฏฺฐิ✎ ร่าง
ayaṁ paṭhamā vedanāvatthukā attānudiṭṭhi.
อตฺตานุทิฏฺฐิ มิจฺฉาทิฏฺฐิ ทิฏฺฐิวิปตฺติ ฯเปฯ✎ ร่าง
Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti …pe…
อิมานิ สญฺโญชนานิ
น จ ทิฏฺฐิโย✎ ร่าง
imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.
เอวํ เวทนํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ vedanaṁ attato samanupassati.