เล่ม ๓๑ — ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค ข้อ 320

เนื้อความทั้งข้อ

[๓๒๐] ปุถุชนย่อมเห็นตนในเวทนาอย่างไร ฯ บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมเห็นสัญญา สังขาร วิญญาณ รูป โดยความเป็นตน เขามีความเห็นอย่างนี้ว่า นี้แลเป็นตัวตนของเรา แต่ว่าตัวตน ของเรานี้นั้นแลมีอยู่ในเวทนานี้ ดังนี้ ชื่อว่าย่อมเห็นตนในเวทนา เปรียบเหมือน ฯลฯ ชื่อว่าย่อมเห็นแก้วมณีในขวด ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ก็ฉันนั้น เหมือนกัน ... ชื่อว่า ย่อมเห็นตนในเวทนา ทิฐิ คือความลูบคลำด้วยความถือผิด ทิฐิไม่ใช่วัตถุ วัตถุไม่ใช่ทิฐิ ทิฐิเป็นอย่างหนึ่ง วัตถุเป็นอย่างหนึ่ง ทิฐิและวัตถุ นี้เป็นอัตตานุทิฐิมีเวทนาเป็นวัตถุที่ ๔ อัตตานุทิฐิเป็นมิจฉาทิฐิ ฯลฯ เหล่านี้ เป็นสังโยชน์ แต่ไม่ใช่ทิฐิ ปุถุชนย่อมเห็นตนในเวทนาอย่างนี้ ฯ

ps1.2:51.1 #

กถํ เวทนาย อตฺตานํ สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Kathaṁ vedanāya attānaṁ samanupassati?

ps1.2:51.2 #

อิเธกจฺโจ สญฺญํ✎ ร่าง

Idhekacco saññaṁ …

ps1.2:51.3 #

สงฺขาเร✎ ร่าง

saṅkhāre …

ps1.2:51.4 #

วิญฺญาณํ✎ ร่าง

viññāṇaṁ …

ps1.2:51.5 #

รูปํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

rūpaṁ attato samanupassati.

ps1.2:51.6 #

ตสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง

Tassa evaṁ hoti—

ps1.2:51.7 #

อยํ โข เม อตฺตา✎ ร่าง

“ayaṁ kho me attā.

ps1.2:51.8 #

โส โข ปน เม อยํ อตฺตา อิมาย เวทนายาติ✎ ร่าง

So kho pana me ayaṁ attā imāya vedanāyā”ti.

ps1.2:51.9 #

เวทนาย อตฺตานํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Vedanāya attānaṁ samanupassati.

ps1.2:51.10 #

เสยฺยถาปิ ฯ✎ ร่าง

Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa.

ps1.2:51.11 #

เป✎ ร่าง

Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—

ps1.2:51.12 #

—

“ayaṁ maṇi, ayaṁ karaṇḍako.

ps1.2:51.13 #

—

Añño maṇi, añño karaṇḍako.

ps1.2:51.14 #

ฯ✎ ร่าง

So kho panāyaṁ maṇi imasmiṁ karaṇḍake”ti.

ps1.2:51.15 #

กรณฺฑกสฺมึ มณึ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Karaṇḍakasmiṁ maṇiṁ samanupassati.

ps1.2:51.16 #

เอวเมว อิเธกจฺโจ สญฺญํ✎ ร่าง

Evamevaṁ idhekacco saññaṁ …

ps1.2:51.17 #

สงฺขาเร✎ ร่าง

saṅkhāre …

ps1.2:51.18 #

วิญฺญาณํ✎ ร่าง

viññāṇaṁ …

ps1.2:51.19 #

รูปํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

rūpaṁ attato samanupassati.

ps1.2:51.20 #

ตสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง

Tassa evaṁ hoti—

ps1.2:51.21 #

อยํ โข เม อตฺตา✎ ร่าง

“ayaṁ kho me attā.

ps1.2:51.22 #

โส โข ปน เม อยํ อตฺตา อิมาย เวทนายาติ✎ ร่าง

So kho pana me ayaṁ attā imāya vedanāyā”ti.

ps1.2:51.23 #

เวทนาย อตฺตานํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Vedanāya attānaṁ samanupassati.

ps1.2:51.24 #

อภินิเวสปรามาโส ทิฏฺฐิ✎ ร่าง

Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

ps1.2:51.25 #

ทิฏฺฐิ น วตฺถุ วตฺถุ น ทิฏฺฐิ✎ ร่าง

Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.

ps1.2:51.26 #

อญฺญา ทิฏฺฐิ อญฺญํ วตฺถุ✎ ร่าง

Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.

ps1.2:51.27 #

ยา จ ทิฏฺฐิ ยญฺจ วตฺถุ✎ ร่าง

Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—

ps1.2:51.28 #

อยํ จตุตฺถา เวทนาวตฺถุกา อตฺตานุทิฏฺฐิ✎ ร่าง

ayaṁ catutthā vedanāvatthukā attānudiṭṭhi.

ps1.2:51.29 #

อตฺตานุทิฏฺฐิ มิจฺฉาทิฏฺฐิ ทิฏฺฐิวิปตฺติ ฯเปฯ✎ ร่าง

Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti …pe…

ps1.2:51.30 #

อิมานิ สญฺโญชนานิ น จ ทิฏฺฐิโย✎ ร่าง

imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

ps1.2:51.31 #

เอวํ เวทนาย อตฺตานํ สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Evaṁ vedanāya attānaṁ samanupassati.