เล่ม ๓๑ — ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค ข้อ 322

เนื้อความทั้งข้อ

[๓๒๒] ปุถุชนย่อมเห็นตนว่ามีสัญญาอย่างไร ฯ บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมเห็นสังขาร วิญญาณ รูป เวทนา โดย ความเป็นตน เขามีความเห็นอย่างนี้ว่า นี้แลเป็นตัวตนของเรา แต่ว่าตัวตนของเรา นี้นั้นแลมีสัญญาด้วยสัญญานี้ ดังนี้ ชื่อว่าย่อมเห็นตนว่ามีสัญญา เปรียบเหมือน ต้นไม้มีเงา ... ชื่อว่าย่อมเห็นต้นไม้ว่ามีเงา ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ก็ฉันนั้น เหมือนกัน ย่อมเห็นสังขาร วิญญาณ รูป เวทนา โดยความเป็นตน ... นี้ เป็นอัตตานุฐิทิมีสัญญาเป็นวัตถุ ๒ อัตตานุทิฐิเป็นมิจฉาทิฐิ ฯลฯ เหล่านี้ เป็นสังโยชน์ แต่ไม่ใช่ทิฐิ ปุถุชนย่อมเห็นตนว่ามีสัญญาอย่างนี้ ฯ

ps1.2:53.1 #

กถํ สญฺญาวนฺตํ อตฺตานํ สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Kathaṁ saññāvantaṁ attānaṁ samanupassati?

อ้างอิงสยามรัฐ 31.215

ps1.2:53.2 #

อิเธกจฺโจ สงฺขาเร✎ ร่าง

Idhekacco saṅkhāre …

ps1.2:53.3 #

วิญฺญาณํ✎ ร่าง

viññāṇaṁ …

ps1.2:53.4 #

รูปํ✎ ร่าง

rūpaṁ …

ps1.2:53.5 #

เวทนํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

vedanaṁ attato samanupassati.

ps1.2:53.6 #

ตสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง

Tassa evaṁ hoti—

ps1.2:53.7 #

อยํ โข เม อตฺตา✎ ร่าง

“ayaṁ kho me attā.

ps1.2:53.8 #

โส โข ปน เม อยํ อตฺตา อิมาย สญฺญาย สญฺญาวาติ✎ ร่าง

So kho pana me ayaṁ attā imāya saññāya saññāvā”ti.

ps1.2:53.9 #

สญฺญาวนฺตํ อตฺตานํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Saññāvantaṁ attānaṁ samanupassati.

ps1.2:53.10 #

เสยฺยถาปิ รุกฺโข ฉายาสมฺปนฺโน อสฺส✎ ร่าง

Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa.

ps1.2:53.11 #

ตเมนํ ปุริโส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง

Tamenaṁ puriso evaṁ vadeyya—

ps1.2:53.12 #

อยํ รุกฺโข อยํ ฉายา✎ ร่าง

“ayaṁ rukkho, ayaṁ chāyā.

ps1.2:53.13 #

อญฺโญ รุกฺโข อญฺญา ฉายา✎ ร่าง

Añño rukkho, aññā chāyā.

ps1.2:53.14 #

โส โข ปนายํ รุกฺโข อิมาย ฉายาย ฉายาวาติ✎ ร่าง

So kho panāyaṁ rukkho imāya chāyāya chāyāvā”ti.

ps1.2:53.15 #

ฉายาวนฺตํ รุกฺขํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Chāyāvantaṁ rukkhaṁ samanupassati.

ps1.2:53.16 #

เอวเมว อิเธกจฺโจ สงฺขาเร✎ ร่าง

Evamevaṁ idhekacco saṅkhāre …

ps1.2:53.17 #

วิญฺญาณํ✎ ร่าง

viññāṇaṁ …

ps1.2:53.18 #

รูปํ✎ ร่าง

rūpaṁ …

ps1.2:53.19 #

เวทนํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

vedanaṁ attato samanupassati.

ps1.2:53.20 #

ตสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง

Tassa evaṁ hoti—

ps1.2:53.21 #

อยํ โข เม อตฺตา✎ ร่าง

“ayaṁ kho me attā.

ps1.2:53.22 #

โส โข ปน เม อยํ อตฺตา อิมาย สญฺญาย สญฺญาวาติ✎ ร่าง

So kho pana me ayaṁ attā imāya saññāya saññāvā”ti.

ps1.2:53.23 #

สญฺญาวนฺตํ อตฺตานํ สมนุปสฺสติ✎ ร่าง

Saññāvantaṁ attānaṁ samanupassati.

ps1.2:53.24 #

อภินิเวสปรามาโส ทิฏฺฐิ✎ ร่าง

Abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

ps1.2:53.25 #

ทิฏฺฐิ น วตฺถุ วตฺถุ น ทิฏฺฐิ✎ ร่าง

Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi.

ps1.2:53.26 #

อญฺญา ทิฏฺฐิ อญฺญํ วตฺถุ✎ ร่าง

Aññā diṭṭhi, aññaṁ vatthu.

ps1.2:53.27 #

ยา จ ทิฏฺฐิ ยญฺจ วตฺถุ✎ ร่าง

Yā ca diṭṭhi yañca vatthu—

ps1.2:53.28 #

อยํ ทุติยา สญฺญาวตฺถุกา อตฺตานุทิฏฺฐิ✎ ร่าง

ayaṁ dutiyā saññāvatthukā attānudiṭṭhi.

ps1.2:53.29 #

อตฺตานุทิฏฺฐิ มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ✎ ร่าง

Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…

ps1.2:53.30 #

อิมานิ สญฺโญชนานิ น จ ทิฏฺฐิโย✎ ร่าง

imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

ps1.2:53.31 #

เอวํ สญฺญาวนฺตํ อตฺตานํ สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง

Evaṁ saññāvantaṁ attānaṁ samanupassati.