เนื้อความทั้งข้อ
[๓๓๔] สักกายทิฐิมีความถือผิดด้วยอาการ ๒๐ เป็นไฉน ฯ
ปุถุชนผู้ไม่ได้สดับแล้วในโลกนี้ มิได้เห็นพระอริยะเจ้า ไม่ฉลาดในธรรม
ของพระอริยะเจ้า ไม่ได้รับแนะนำในธรรมของพระอริยะเจ้า ไม่ได้เห็นสัปบุรุษ
ไม่ฉลาดในธรรมของสัปบุรุษ ไม่ได้รับแนะนำในธรรมของสัปบุรุษ ย่อมเห็นรูป
โดยความเป็นตนบ้าง เห็นตนว่ามีรูปบ้าง เห็นรูปในตนบ้าง เห็นตนในรูปบ้าง
ย่อมเห็นเวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ โดยความเป็นตนบ้าง เห็นตนว่า
มีวิญญาณบ้าง เห็นตนในวิญญาณบ้าง เห็นวิญญาณในตนบ้าง ฯ
ปุถุชนย่อมเห็นรูปโดยความเป็นตนอย่างไร ฯ
บุคคลบางคนในโลกนี้ ย่อมเห็นปฐวีกสิณ ฯลฯ โอทาตกสิณโดยความ
เป็นตน คือ ย่อมเห็นโอทาตกสิณและตนไม่เป็นสองว่า โอทาตกสิณอันใด เรา
ก็อันนั้น เราอันใด โอทาตกสิณก็อันนั้น เปรียบเหมือนเมื่อประทีปน้ำมันลุกโพลง
อยู่ ฯลฯ ฉันใด บุคคลบางคนในโลกนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ย่อมเห็นโอทาตก-
*สิณโดยความเป็นตน ทิฐิ คือ ความลูบคลำด้วยความถือผิด ฯลฯ นี้เป็นสักกาย-
*ทิฐิมีรูปเป็นวัตถุที่ ๑ สักกายทิฐิเป็นมิจฉาทิฐิ ฯลฯ เหล่านี้เป็นสังโยชน์ แต่
มิใช่ทิฐิ ปุถุชนย่อมเห็นรูปโดยความเป็นตนอย่างนี้ ฯลฯ สักกายทิฐิมีความถือ
ผิดด้วยอาการ ๒๐ เหล่านี้ ฯ
สกฺกายทิฏฺฐิยา กตเมหิ วีสติยา อากาเรหิ อภินิเวโส
โหติ ฯ✎ ร่าง
Sakkāyadiṭṭhiyā katamehi vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti?
อิธ อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน อริยานํ อทสฺสาวี อริยธมฺมสฺส
อโกวิโท อริยธมฺเม อวินีโต สปฺปุริสานํ อทสฺสาวี สปฺปุริสธมฺมสฺส
อโกวิโท สปฺปุริสธมฺเม อวินีโต รูปํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ
รูปวนฺตํ วา อตฺตานํ อตฺตนิ วา รูปํ รูปสฺมึ วา อตฺตานํ✎ ร่าง
Idha assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṁ attato samanupassati rūpavantaṁ vā attānaṁ attani vā rūpaṁ rūpasmiṁ vā attānaṁ.
วิญฺญาณํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ วิญฺญาณวนฺตํ
วา อตฺตานํ อตฺตนิ วา วิญฺญาณํ วิญฺญาณสฺมึ วา อตฺตานํ ฯ✎ ร่าง
viññāṇaṁ attato samanupassati viññāṇavantaṁ vā attānaṁ attani vā viññāṇaṁ viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.
กถํ รูปํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ ฯ✎ ร่าง
Kathaṁ rūpaṁ attato samanupassati?
อ้างอิงPTS 1.150 · สยามรัฐ 31.224 · ฉัฏฐสังคายนา 79.141
อิเธกจฺโจ ปฐวีกสิณํ
ฯเปฯ✎ ร่าง
Idhekacco pathavīkasiṇaṁ …pe…
โอทาตกสิณํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง
odātakasiṇaṁ attato samanupassati.
ยํ โอทาตกสิณํ โส อหํ✎ ร่าง
“Yaṁ odātakasiṇaṁ, so ahaṁ;
โย อหํ ตํ โอทาตกสิณนฺติ✎ ร่าง
yo ahaṁ, taṁ odātakasiṇan”ti—
โอทาตกสิณญฺจ อตฺตญฺจ อทฺวยํ
@เชิงอรรถ: ๑-๒ ม. ยุ. อิมญฺจ .. ปรญฺจ ฯ
สมนุปสฺสติ✎ ร่าง
odātakasiṇañca attañca advayaṁ samanupassati.
เสยฺยถาปิ เตลปฺปทีปสฺส ฌายโต ฯเปฯ✎ ร่าง
Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato …pe…
เอวเมว
อิเธกจฺโจ โอทาตกสิณํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ✎ ร่าง
evamevaṁ idhekacco odātakasiṇaṁ attato samanupassati.
อภินิเวสปรามาโส
ทิฏฺฐิ ฯเปฯ✎ ร่าง
Abhinivesaparāmāso diṭṭhi …pe…
อยํ ปฐมา รูปวตฺถุกา สกฺกายทิฏฺฐิ✎ ร่าง
ayaṁ paṭhamā rūpavatthukā sakkāyadiṭṭhi.
สกฺกายทิฏฺฐิ
มิจฺฉาทิฏฺฐิ ฯเปฯ✎ ร่าง
Sakkāyadiṭṭhi micchādiṭṭhi …pe…
อิมานิ สญฺโญชนานิ น จ ทิฏฺฐิโย✎ ร่าง
imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.
เอวํ
รูปํ อตฺตโต สมนุปสฺสติ ฯเปฯ✎ ร่าง
Evaṁ rūpaṁ attato samanupassati …pe…
สกฺกายทิฏฺฐิยา อิเมหิ วีสติยา
อากาเรหิ อภินิเวโส โหติ ฯ✎ ร่าง
sakkāyadiṭṭhiyā imehi vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti.
—
Sakkāyadiṭṭhiniddeso catuttho.
—
2.5 Sassatadiṭṭhiniddesa