—
attadamathattho yathattho, attasamathattho yathattho, attaparinibbāpanattho yathattho, abhiññattho yathattho, pariññattho yathattho, pahānattho yathattho, bhāvanattho yathattho, sacchikiriyattho yathattho, saccābhisamayattho yathattho, nirodhe patiṭṭhāpakattho yathattho.
—
Buddhoti yo so bhagavā sayambhū anācariyako pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṁ saccāni abhisambujjhi, tattha ca sabbaññutaṁ pāpuṇi, balesu ca vasībhāvaṁ.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 79.167 · พุทธชยันตี 35.1.328
—
Buddhoti kenaṭṭhena buddho?
อ้างอิงสยามรัฐ 31.262
—
Sabbadassāvitāya buddho.
—
Anaññaneyyatāya buddho.
—
Khīṇāsavasaṅkhātena buddho.
—
Nirupalepasaṅkhātena buddho.
—
Eko anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti—
—
Abuddhivihatattā buddhipaṭilābhā—
—
Buddhoti netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ, na pitarā kataṁ, na bhātarā kataṁ, na bhaginiyā kataṁ, na mittāmaccehi kataṁ, na ñātisālohitehi kataṁ, na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ, na devatāhi kataṁ.
—
Vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha sabbaññutaññāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti yadidaṁ—
—
Desitāti attadamathattho yathattho yathā buddhena desito, attasamathattho yathattho yathā buddhena desito, attaparinibbāpanattho yathattho yathā buddhena desito …pe…
—
nirodhe patiṭṭhāpakattho yathattho yathā buddhena desito.
—
Soti gahaṭṭho vā hoti pabbajito vā.
อ้างอิงPTS 1.175
—
Lokoti khandhaloko dhātuloko āyatanaloko vipattibhavaloko vipattisambhavaloko sampattibhavaloko sampattisambhavaloko.
—
sabbe sattā āhāraṭṭhitikā …pe…
—
Pabhāsetīti attadamathatthaṁ yathatthaṁ abhisambuddhattā.
—
So imaṁ lokaṁ obhāseti bhāseti pabhāseti.
—
Attasamathatthaṁ yathatthaṁ abhisambuddhattā.
—
So imaṁ lokaṁ obhāseti bhāseti pabhāseti.
—
Attaparinibbāpanatthaṁ yathatthaṁ abhisambuddhattā.
—
So imaṁ lokaṁ obhāseti bhāseti pabhāseti …pe…
—
nirodhe patiṭṭhāpakatthaṁ yathatthaṁ abhisambuddhattā.
—
So imaṁ lokaṁ obhāseti bhāseti pabhāseti.
—
Abbhā muttova candimāti yathā abbhā, evaṁ kilesā.
อ้างอิงสยามรัฐ 31.263 · ฉัฏฐสังคายนา 79.168 · พุทธชยันตี 35.1.330
—
Yathā cando, evaṁ ariyañāṇaṁ.
—
Yathā candimā devaputto, evaṁ bhikkhu.
—
Yathā cando abbhā mutto mahikā mutto dhūmarajā mutto rāhugahaṇā vippamutto bhāsate ca tapate ca virocate ca, evamevaṁ bhikkhu sabbakilesehi vippamutto bhāsate ca tapate ca virocate ca.
—
“abbhā muttova candimā”ti.
—
Imāni terasa vodāne ñāṇāni.
—
Vodānañāṇaniddeso catuttho.
—
1.3.5. Satokāriñāṇaniddesa
กตมานิ พตฺตึสํ สโตการีสุ ญาณานิ✎ ร่าง
Katamāni bāttiṁsa satokārissa ñāṇāni?
อ้างอิงPTS 1.176
อิธ ภิกฺขุ
อรญฺญคโต วา รุกฺขมูลคโต วา สุญฺญาคารคโต วา นิสีทติ
ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา✎ ร่าง
Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ satiṁ upaṭṭhapetvā.
โส สโตว อสฺสสติ ฯเ✎ ร่าง
So satova assasati sato passasati.
ป✎ ร่าง
Dīghaṁ vā assasanto “dīghaṁ assasāmī”ti pajānāti.
—
Dīghaṁ vā passasanto “dīghaṁ passasāmī”ti pajānāti.
—
Rassaṁ vā assasanto “rassaṁ assasāmī”ti pajānāti.
ฯ✎ ร่าง
Rassaṁ vā passasanto “rassaṁ passasāmī”ti pajānāti.
สพฺพกายปฏิสํเวที อสฺสสิสฺสามีติ
สิกฺขติ✎ ร่าง
“Sabbakāyapaṭisaṁvedī assasissāmī”ti sikkhati.
—
kammasamudayā saññāsamudayoti …pe…
สพฺพกายปฏิสํเวที ปสฺสสิสฺสามีติ สิกฺขติ✎ ร่าง
“Sabbakāyapaṭisaṁvedī passasissāmī”ti sikkhati.
ปสฺสมฺภยํ
กายสงฺขารํ อสฺสสิสฺสามีติ สิกฺขติ✎ ร่าง
“Passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ assasissāmī”ti sikkhati.
ปสฺสมฺภยํ กายสงฺขารํ
ปสฺสสิสฺสามีติ สิกฺขติ✎ ร่าง
“Passambhayaṁ kāyasaṅkhāraṁ passasissāmī”ti sikkhati.
ปีติปฏิสํเวที✎ ร่าง
Pītipaṭisaṁvedī …pe…
สุขปฏิสํเวที✎ ร่าง
sukhapaṭisaṁvedī …
จิตฺตสงฺขารปฏิสํเวที✎ ร่าง
cittasaṅkhārapaṭisaṁvedī …
ปสฺสมฺภยํ จิตฺตสงฺขารํ✎ ร่าง
passambhayaṁ cittasaṅkhāraṁ …
จิตฺตปฏิสํเวที✎ ร่าง
cittapaṭisaṁvedī …
อภิปฺปโมทยํ จิตฺตํ✎ ร่าง
abhippamodayaṁ cittaṁ …
สมาทหํ จิตฺตํ✎ ร่าง
samādahaṁ cittaṁ …
วิโมจยํ จิตฺตํ✎ ร่าง
vimocayaṁ cittaṁ …
อนิจฺจานุปสฺสี✎ ร่าง
aniccānupassī …
วิราคานุปสฺสี✎ ร่าง
virāgānupassī …
นิโรธานุปสฺสี✎ ร่าง
nirodhānupassī …
ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสี อสฺสสิสฺสามีติ สิกฺขติ✎ ร่าง
“paṭinissaggānupassī assasissāmī”ti sikkhati.
ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสี ปสฺสสิสฺสามีติ สิกฺขติ ฯ✎ ร่าง
“Paṭinissaggānupassī passasissāmī”ti sikkhati.